PlusAchtergrond

De renovatie van de Notre-Dame verliep al niet soepel. En toen kwam het coronavirus

De Notre-Dame moet volgens president Macron binnen vijf jaar de oude zijn. Beeld AFP
De Notre-Dame moet volgens president Macron binnen vijf jaar de oude zijn.Beeld AFP

Een jaar geleden vloog de Notre-Dame in Parijs in brand. De brokstukken zijn nog niet allemaal opgeruimd. Vanwege het coronavirus liggen de werkzaamheden stil.

Frank Renout

Op de kerkvloer ligt nog steeds puin. Een grijs-zwart bergje van een paar vierkante meter, opgehoopt tussen zuilen en pilaren. Het zijn de laatste geblakerde resten van de tonnen aan steen en hout die brandend naar beneden vielen.

Tegelijkertijd valt er ook mooi licht naar binnen in de Notre-Dame. De zon buiten wordt ­gefilterd door de glas-in-loodramen die nog ­helemaal intact zijn. Verkoolde resten en warme zonnestralen. De Notre-Dame ziet eruit als een ruïne in ruste.

De Franse televisiezender BFM kon kortgeleden exclusief rondkijken in de kathedraal in ­Parijs. Normaal is de gehavende kerk voor iedereen gesloten, maar vanwege Pasen mocht er eenmalig worden gefilmd.

Binnen staan overal dranghekken, want je mag nog bijna nergens lopen. Er hangen veel netten, want er kunnen nog steeds brokstukken naar beneden vallen.

Op ziekenbezoek

Als de tv-camera zwenkt, wordt het contrast nog scherper. Beneden is het kerkschip grotendeels ongeschonden, maar iets hoger steken afgebroken en verbrande houten balken uit muren. En als de camera nog verder naar boven draait, is ineens dat immense gapende gat te zien in het dak. Het is de nog steeds zichtbare erfenis van de brand en het instorten van de torenspits.

“Het is triest om te zien. Maar ik verzeker je: zoals het er nu uitziet is al héél veel beter dan hoe het er een jaar geleden uitzag!” vertelt Yves Castagnet, al ruim dertig jaar een van de vaste orgelspelers in de Notre Dame. “Ik weet nog dat ik er twee weken na de brand binnen mocht. Dat was pas echt verschrikkelijk om te zien.”

Castagnet woont tegenover de kathedraal. “Ik kan ’m vanuit mijn raam zien. En ik maak elke dag ook even een wandelingetje om te kijken.”

Dan ziet hij hoge hekken, steigers, steunbalken en dekzeilen. “Als ik daar langs ga, voelt het alsof ik op ziekenbezoek ben bij een patiënt die ik heel goed ken.”

President Macron zei vrijwel meteen na de brand dat de Notre-Dame binnen vijf jaar weer de oude moet zijn. Hij bepleitte een hogesnelheidsrenovatie. Er werd zelfs een generaal aangesteld om die operatie met militaire hand te leiden.

Maar vorig jaar was er al een eerste kink in de kabel. Bij de brand bleken enorme hoeveel­heden lood te zijn vrijgekomen, onthulde een ­milieuorganisatie. In de zomer werden daarom alle werkzaamheden wekenlang stilgelegd.

Het lood, dat als fijnstofdeeltjes was neer­gedaald in en rond de kerk, moest eerst worden opgeruimd. De bouwvakkers kregen beschermende kleding en na het werk moet iedereen nu verplicht ter plekke een douche nemen voor hij of zij de bouwplaats verlaat.

Afgelopen winter was er opnieuw vertraging. Het woei te hard, waardoor werken op grote hoogte op en rond het dak te gevaarlijk werd.

Vorige maand werd de renovatie alwéér ­gedwarsboomd. De enorme bouwsteigers die op het dak staan en de brand hebben overleefd, zouden worden verwijderd. Ze zijn door het vuur instabiel geworden. De échte renovatie van de kathedraal kan pas daarna beginnen.

En toen kwam het coronavirus. Doorwerken op de oude voet was uitgesloten. Veel van de bouwvakkers logeren op campings rond Parijs en werden dagelijks van en naar de kathedraal gereden met busjes. Op de bouwsteigers bleek het onmogelijk onderling 1,5 meter afstand in acht te nemen.

Steen via eBay

Al het werk werd op 16 maart daarom stopgezet. En zo is het nu nog steeds. Tussendoor moesten er ook wat kleine akkefietjes worden opgelost. In januari drongen jongeren het bewaakte bouwterrein binnen en klommen in een hoogwerker. Het filmpje van hun ‘inbraak’ dat ze online zetten, ging viraal.

In maart werden twee mannen aangehouden die langs de bewakers wisten te komen en probeerden stenen van de kerk mee te nemen. “Er worden zelfs nepstenen van de Notre-Dame op eBay aangeboden. Er bestaat een levendige zwarte handel,” liet een woordvoerder van de kerk weten.

Voor de renovatie van de Notre-Dame is het afgelopen jaar 900 miljoen euro aan giften toe­gezegd. Daarvan is tot nu toe 650 miljoen contractueel vastgelegd of zelfs al overgemaakt. Nu heerst er angst. Zullen gulle gevers alsnog ­terugdeinzen? Bedrijven en overheden maken dezer dagen hoge kosten door het virus en de quarantainemaatregelen. “Ik wil geen druk op mensen uitoefenen dat ze toegezegd geld ook echt overmaken, want iedereen heeft nu zelf volop problemen,” zei Michel ­Picaud van American Friends of Notre-Dame de Paris, een van de organisaties die giften inzamelen.

Vanwege het instortingsgevaar én corona was Pasen dit jaar sober in de kerk: een kleine dienst met slechts zeven aanwezigen.

Orgelspeler Yves Castagnet wil positief blijven. “Laten we vooral niet vergeten dat de Notre-Dame de brand relatief goed heeft doorstaan. De muren staan nog, veel kunst is gered. Dat is op zich al een wonder.”

De kathedraal heeft twee orgels. Het grote orgel kwam op miraculeuze wijze vrijwel ongeschonden uit de brand tevoorschijn. Maar het tweede orgel, waar Castagnet al dertig jaar op speelt, is zwaar beschadigd, vertelt hij. Door bluswater. “Het orgel stond precies op de plek waar de brandweer toen heel de nacht water naar binnen spoot.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden