PlusAchtergrond

De president van Mali wankelt, Al Qaida en IS rukken op

West-Afrikaanse leiders vrezen dat terrorisme zich in de regio verspreidt als president Keïta van Mali vertrekt, waar woedende menigtes op uit zijn. Donderdag reizen af zij naar het land.

Demonstranten hebben zich verenigd onder de naam M5, die verwijst naar het grote protest op 5 juni.Beeld AFP

Mali is sinds 5 juni het toneel van heftige rellen door demonstranten die president Ibrahim Boubacar Keïta (75) weg willen hebben. Het land is sinds 2012 vervallen in een corrupte bestuurlijke chaos en economisch is het een drama.

In hoofdstad Bamako zijn, volgens Al Jazeera, de twee hoofdbruggen die het noorden en het zuiden van het land moeten verbinden door demonstranten geblokkeerd. Ook in veel andere steden beheersen rellen en protesten het dagelijkse leven.

Naast de huidige opstand wordt het land in het oosten geterroriseerd door Islamitische Staat voor de Grotere Sahara. Centraal-zuidelijk is het land overgenomen door het aan Al Qaida ge­lieerde Katiba Macina Front. Het noorden geldt al langer als verloren.

De vrees is erg groot dat het geweld van de terroristische groepen zich verder verspreidt in de Westelijke Sahel en West-Afrika, mocht de president van Mali vallen. President Mahamadou Issoufou van Niger, president Alassane Ouattara van Ivoorkust, president Nana Akufo-Addo van Ghana en waarschijnlijk ook de president van Senegal, Macky Sall, reizen vandaag af naar Bamako.

Gedesillusioneerde jongeren

Ze opereren in het kader van Ecowas, het vijftien landen sterke West-Afrikaanse economische blok. Een bemiddelingspoging eerder deze week van een topdiplomaat van de organisatie werd door de protestbeweging in Mali afgewezen.

De protestbeweging bestaat uit veel politieke partijen, religieuze groepen, maar ook leraren die onderbetaald worden en gedesillusioneerde jongeren. Ze hebben zich verenigd onder de naam M5, die verwijst naar de grote historische demonstratie in Mali op 5 juni dit jaar.

Inmiddels is de conservatieve 66-jarige salafistische imam Mahmoud Dicko het gezicht geworden van de protestbeweging. Hij was tot voor kort de voorzitter van de Hoge Islamitische Raad in Mali. Dicko wordt wel de Khomeini van Mali genoemd. Tegelijkertijd kan hij met veel strijdende, ook jihadistische, partijen, door één deur. Het is onduidelijk wat zijn agenda is, maar de vrees is dat Dicko een streng islamitisch land voor ogen heeft. Zo keerde hij zich effectief tegen een progressieve homowet en gendergelijkheid.

Zelf ontkent hij ambitie te hebben het land te leiden. Tegen het Afrikaanse weekblad Jeune Afrique zei hij eens: “Ik ben geen politicus, maar een leider en ik heb een mening. Als dat politiek is, dan ben ik politiek.” In een land waar geen enkel vertrouwen meer is in politici en bestuurders, kon de religieus leider Dicko wel eens dé kandidaat voor het leiderschap zijn voor de bevolking.

De Afrikaanse presidenten weten dat de positie van hun collega Keïta moeilijk houdbaar is, zeker na zijn repressieve reactie op de demonstraties waarbij veel doden en gewonden vielen deze maand. Toch lost het vertrek van Keïta de chaos in het land niet op. Hun optie is een sterke rechterhand naast Keïta, die orde op ­zaken stelt, maar wie dat moet zijn is volstrekt onduidelijk.

Een oplossing is dringend gewenst. De landen van de Westelijke Sahel en West-Afrika hebben in toenemende mate last van Al Qaida en IS, die Mali en Burkina Faso als uitvalsbasis gebruiken. Senegal en Ivoorkust brachten dit jaar hun ­legers in stelling om jihadistische groepen van hun grondgebied te verdrijven. Zelfs Ghana, dat veel zuidelijker ligt, heeft al last van het jihadisme, hetgeen nieuw is voor dit land.

Franse aanwezigheid

Sinds begin dit jaar schaalden de Fransen hun aanwezigheid in Mali op naar 5100 militairen. Frankrijk werkt samen met de G5-landen Niger, Mauritanië, Mali, Burkina Faso en Tsjaad in de strijd tegen IS en Al Qaida. De G5 leveren hiervoor 5000 soldaten.

De presidenten hebben een stabieler Mali nodig om de jihadistische organisaties daar aan te pakken en te voorkomen dat hun landen nog meer last krijgen van terreur. De rol van geestelijk leider Dicko in Mali wordt daarom met ­argusogen bekeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden