PlusExclusief

De politieke crisis in Italië komt op een uiterst beroerd moment

Italië is al jaren een tijdbom onder de euro. Europa kijkt daarom bezorgd naar de val van de regering van premier Draghi. Gaan de afgesproken economische hervormingen nu nog wel door?

Pauline Valkenet
Mario Draghi (midden) sprak donderdag het Italiaanse Lagerhuis toe. Beeld FABIO FRUSTACI/EPA
Mario Draghi (midden) sprak donderdag het Italiaanse Lagerhuis toe.Beeld FABIO FRUSTACI/EPA

Nu Mario Draghi (74) is afgetreden als premier van Italië en alleen nog een paar maanden de honneurs waarneemt, maakt de Europese Unie zich zorgen over de koers die de economisch zwakke lidstaat zal inzetten. Zal een nieuwe regering nog wel werk blijven maken van de economische moderniseringen die met Brussel zijn afgesproken? En blijft het Zuid-Europese land nog wel een vastberaden partner van de Europese Unie en de Navo als het gaat om de oorlog in Oekraïne?

Het lijkt erop dat beide vragen met ‘nee’ zullen worden beantwoord. Want aan de herfstige horizon doemt een zeer rechtse, nationalistische regering op die over deze kwesties anders denkt dan Draghi.

Zeventien maanden geleden vormde Mario Draghi, de voormalige president van de Europese Centrale Bank, als ‘technocraat’ zijn brede coalitieregering. Hij had voldoende statuur, kennis en ervaring om Italië een belangrijke fase in te loodsen: die van modernisering en van gestage economische groei.

Maar drie grote regeringspartijen – de Vijfsterrenbeweging, de Lega en Forza Italia – hebben hem woensdag pootje gelicht. Ze weigerden in het parlement hun vertrouwen in hem te bevestigen. Draghi heeft president Sergio Mattarella daarom donderdagochtend gemeld dat hij aftreedt. De Italianen gaan nu eerder dan gepland een nieuw parlement kiezen: 25 september.

Digitalisering en vergroening

Italië heeft onder Draghi de eerste stappen gezet die vereist zijn om aanspraak te maken op zo’n 200 miljard euro uit het EU-coronaherstelfonds. Rome kan dat enorme bedrag krijgen als het in 2026 een aantal belangrijke hervormingen heeft uitgevoerd en ruim vijfhonderd wetten heeft veranderd.

De hervormingen moeten het land aantrekkelijker maken voor Italiaanse en buitenlandse bedrijven. Die zullen in een moderner land – met onder meer een helderder belastingsysteem, minder bureaucratische obstakels en vlotter werkend rechtssysteem – makkelijker kunnen ondernemen. De herstelplannen richten zich daarnaast op vergaande digitalisering en vergroening.

Het moet allemaal voor economische groei zorgen. Dat is niet alleen fijn voor de Italianen, maar voor de hele EU, en met name voor de eurozone. Want Italië is met zijn achterblijvende economische groei en gigantische staatsschuld van zo’n 2700 miljard een constant tikkende tijdbom onder de Europese munt. Tot nu toe heeft de regering Draghi 46 miljard weten binnen te halen, en in de komende weken wordt nog eens 21 miljard naar Rome overgemaakt.

Rechtse politici

Maar de verdere uitvoering van de plannen lijkt nu op losse schroeven komen te staan. Want opiniepeilingen suggereren dat het zeer rechtse blok van de Lega, Forza Italia en de Broeders van Italië de verkiezingen gaat winnen. Met deze drie partijen aan het roer zal er naar verwachting veel veranderen.

Draghi had vier partijloze topexperts op de belangrijke ministersposten gezet: financiën, technologische innovatie, justitie en milieu. Die ‘technische ministers’ zullen plaats maken voor rechtse politici. En een regering van Lega, Forza Italia en Broeders van Italië zal aanzienlijk sceptischer zijn over de met Brussel gemaakte plannen – nog afgezien van de vraag of zij überhaupt in staat zou zijn om die uit te voeren.

Forza Italia en de Lega, die in Draghi’s regering zaten, hebben dat de afgelopen maanden ook al laten zien. Zo wil de Lega bijvoorbeeld niet dat de taxibranche wordt geliberaliseerd. Ook heeft zij zich stevig verzet tegen het openbreken van het al jaren gesloten vergunningensysteem voor strandtenthouders. Forza Italia ziet weinig in de geplande hervormingen van het justitiële systeem. Die partij bleek ook allergisch voor het updaten van het kadaster, omdat huiseigenaren dan mogelijk meer onroerendgoedbelasting gaan betalen.

Rusland

Ook ten aanzien van Rusland zijn verschuivingen te verwachten. Het liberale Forza Italia is over het algemeen pro-Navo en Europagezind, maar partijleider Silvio Berlusconi zag zichzelf jarenlang als een intieme vriend van Vladimir Poetin en heeft zich over de Russische sancties nogal op de vlakte gehouden. Matteo Salvini van de Lega was tot het uitbreken van de oorlog in Oekraïne een openlijke supporter van Rusland. Broeders van Italië had ook sympathie voor Poetin, maar heeft zich nu wel duidelijk van Rusland en diens oorlog gedistantieerd.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden