Plus

De Navo is terug en wordt versterkt, zijn we nu veilig voor Rusland?

Van een ingedutte organisatie naar klaarwakker. De Navo is na de Russische inval in Oekraïne springlevend en vergroot haar capaciteit. Meer militairen, hogere budgetten en twee nieuwe lidstaten. Zijn we nu veilig voor de Russen?

Sanne Schelfaut
Zweedse en Finse militairen oefenden in juni al mee met de Navo-oefening in de Baltische staten.  Beeld Getty Images
Zweedse en Finse militairen oefenden in juni al mee met de Navo-oefening in de Baltische staten.Beeld Getty Images

De Navo-top in Madrid mag met recht historisch worden genoemd. De regeringsleiders van de dertig lidstaten besloten deze week niet alleen dat Finland en Zweden mogen toetreden tot de militaire alliantie, ze gingen ook akkoord met de versterking van de acht bestaande gevechtsgroepen langs de Russische grens.

Militaire klapper

Grootste militaire klapper is de uitbreiding van de Navo-interventiemacht van 40.000 naar 300.000 man. Deze flitsmacht kan nu al - als alle lidstaten instemmen - binnen 5 tot 30 dagen overal ter wereld worden ingezet. Het is de bedoeling dat de militairen straks nog sneller en dus met veel meer slagkracht kunnen reageren als een Navo-land wordt aangevallen.

Een ander belangrijk besluit in Madrid: de uitbreiding van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa. Er komt een permanent Amerikaans hoofdkwartier in Polen. Het is voor het eerst dat zoiets gebeurt aan de oostflank van de Navo. De Verenigde Staten sturen twee nieuwe F-35-squadrons naar het Verenigd Koninkrijk. Duitsland en Italië kunnen rekenen op extra luchtafweer van de VS. Verder neemt het aantal roulerende Amerikaanse troepen toe in Litouwen en Roemenië.

Nieuw IJzeren Gordijn

Met het grootschalig optuigen van de westerse militaire organisatie wordt er volgens de Russische buitenlandminister Sergej Lavrov een nieuw IJzeren Gordijn gehangen tussen het Westen en Rusland. “Het is er praktisch al,” klaagde de bewindsman tegen Russische journalisten. Hij waarschuwde het Westen ‘voorzichtig te handelen’. Volgens president Vladimir Poetin ontstaan ‘spanningen’ als de Navo zich met haar middelen in Zweden en Finland vestigt. Voor hem is de toetreding van de twee landen – ervan uitgaande dat de deal met Turkije overeind blijft – een gevoelige nederlaag, aangezien hij de controle over de Baltische Zee ermee verliest.

Poetin zei op de Russische televisie dat het onvermijdelijk is dat de relatie tussen Rusland en de twee Scandinavische landen verslechtert. “Ze moeten begrijpen dat er voorheen geen dreiging bestond, maar dat nu, als militaire eenheden en infrastructuur daar worden ingezet, wij met gelijke munt moeten terugbetalen en dezelfde bedreigingen zullen creëren.” Wat dit concreet inhoudt, daarover blijft Poetiaans vaag, maar de kans is groot dat alleen al langs de ruim 1300 kilometer lange grens met Finland de nodige raketinstallaties (die ook voor kernkoppen kunnen worden gebruikt) worden neergezet.

‘Belangrijke bufferzone vervalt’

Laurien Crump, universitair hoofddocent Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht, denkt dat de uitbreiding van de Navo niet per se het westerse veiligheidsgevoel vergroot. “Veiligheidsgevoel is en blijft perceptie, maar dat nieuwe ijzeren gordijn klopt natuurlijk wel. Het is logisch dat Finland en Zweden zich door de Russen bedreigd voelen en Navo-lid willen worden, maar hierdoor vervalt er een belangrijke bufferzone in het noorden.”

“De enorm lange Fins-Russische grens zal aan beide kanten worden bewapend, de kans op incidenten neemt hierdoor toe. Stel dat per ongeluk een Fins vliegtuig het Russisch luchtruim in vliegt of andersom? Veiligheidsrisico's nemen hierdoor juist toe. Vergeet ook niet dat Zweden en Finland met hun neutrale positie regelmatig een belangrijke rol speelden in de geschiedenis bij het oplossen van conflicten, zoals de Koude Oorlog. Die rol is uitgespeeld. De wereld is na deze week meer zwart-wit geworden.”

‘Opbouw is bittere noodzaak’

Peter Wijninga, oud-kolonel en militair deskundige van het Haags Centrum voor Strategische Studies, stelt dat het versterken van de Navo de enige manier is om de veiligheid en het veiligheidsgevoel in het Westen te vergroten. “Rusland slaat al veel langer dreigende taal uit en handelt daar ook naar. Dat hebben we in 2008 gezien in Georgië, in 2014 met de annexatie van de Krim en zeker sinds de inval van afgelopen februari in Oekraïne is het voor de Navo-lidstaten bittere noodzaak geworden om na jarenlange ontmanteling de militaire capaciteit zo snel mogelijk weer op te bouwen.’’

Wijninga benadrukt dat met name van de snelle interventiemacht een afschrikwekkende werking moet uitgaan richting ‘de vijand’. “Ik denk dat die uitbreiding van de troepenmacht zeker gaat lukken, maar lukt het ook om deze militairen uit verschillende landen zo snel mogelijk bij elkaar te krijgen? Logistiek gezien komt er heel wat bij kijken, voldoende training van de troepen is essentieel om dit te laten slagen.”

‘Nederland moet de portemonnee trekken’

De Navo moet volgens de defensiespecialist zeker aan het Rusland van Poetin laten zien dat ze bereid is om de macht in te zetten. “Alleen dan is hij onder de indruk en zal hij niet snel andere landen, denk met name aan Estland, Letland en Litouwen, durven aan te vallen.”

Hoeveel de uitbreiding van de Navo-slagkracht Nederland gaat kosten en hoeveel extra militairen ons land gaat inzetten, is nog niet duidelijk. Wijninga: “Details worden nu verder uitgewerkt, maar ook Nederland zal de portemonnee moeten trekken en extra militairen moeten werven. Helaas is het nodig, het was mooier geweest als het geld aan andere dingen konden worden uitgegeven, maar ik vrees dat we alleen met een sterke Navo onze vrede kunnen handhaven.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden