PlusAchtergrond

De meest zeldzame apensoort van Afrika laat zich zien, mét kroost

De foto’s laten een volwassen vrouwtje zien met een baby en jongen. Het geeft aan dat de soort die ooit uitgestorven leek, zich voortplant. Beeld AP

Het is gelukt om in Nigeria een serie foto’s te maken van de ernstig bedreigde Cross Rivergorilla’s. Een unicum: op de foto’s zijn jongen én een baby te zien. 

In de gitzwarte nacht in het ruige bos in de Mbe-bergen van Nigeria lichten vijf paar ogen op. Een infraroodcamera neemt zwart-witfoto’s van Cross Rivergorilla’s, de meest zeldzame apensoort van Afrika en waarschijnlijk in de wereld. Andere foto’s, overdag gemaakt door dezelfde struikeldraadcamera, laten de hele groep van ­zeven gorilla’s in kleur zien. Op handen en voeten lopen ze door het oerwoud.

Het bijzondere aan de 29 foto’s is dat er vier jonge gorilla’s op te zien zijn, naast twee vrouwtjes en een zilverrug. Nooit eerder zijn er foto’s of video’s gemaakt van Cross Rivergorilla’s met een baby én meerdere jonge apen. De Wildlife Conservation Society (WCS) is lyrisch over de foto’s die hun camera in het oerwoud maakte, omdat het een aanwijzing is dat het met de voorplanting goed gaat. Cross Rivergorilla’s worden zwaar bedreigd in hun voortbestaan.

De eerste beelden ooit van deze gorillasoort werden pas in 2009 gemaakt. In 2013 heeft zo’n zelfde camera als nu een mannetje en een vrouwtje met een baby vastgelegd. En dat was de laatste keer dat deze apen zijn gezien in de wildernis. Rangers van WCS vonden al die jaren wel verlaten slaapplekken voor de nacht, uitwerpselen en plekken waar de gorilla’s aten van bladeren, fruit en boombast.

Uiterst schuw

Op elf plekken in de grensstreek tussen Nigeria en Kameroen leven nog circa driehonderd van deze gorilla’s. In de vroege jaren zeventig stond de soort als uitgestorven te boek. In de jaren tachtig doken de eerste berichten op over groepjes die nog ergens in zeer afgelegen gebieden leefden, maar de schatting indertijd was dat er hooguit honderd over waren.

Aan het begin van dit millennium ontstond er een beweging om de apensoort te beschermen. Het probleem was dat er weinig bekend is over deze in 1904 door de Duitse taxonoom Paul Matschie ontdekte mensaap. De gorilla’s zijn uiterst schuw en hun leefgebieden bijzonder ontoegankelijk voor de mens, variërend van het laagland tot 2000 meter hoogte met verschillende klimaten.

Een derde van de gorilla’s leeft in enkele natuurgebieden in Nigeria, de rest in het door burgeroorlog verscheurde Kameroen. De leefgebieden zijn hooguit tientallen vierkante kilometer per groep. Tussen alle locaties zijn smalle maar bosrijke corridors, waardoor er soms uitwisseling is tussen de verschillende apengroepen. Dit zorgt voor de nodige genetische diversiteit, die inteelt en verzwakking van de soort voorkomt.

Er zijn drie subsoorten van de Cross River­gorilla (waar geen Nederlandse naam voor is). En het is niet uitgeloten dat er ook een vierde ondersoort is, omdat er recent een geïsoleerd leven­de groep in de buurt van Bechati in noordelijk Kameroen is ontdekt. Ook duiken er berichten op uit andere gebieden in Kameroen en Nigeria waar gorilla’s zijn gesignaleerd, maar die zijn niet bevestigd. Het gaat vaak om zeer onherbergzame gebieden. De kans bestaat dat er her en der nog meer groepjes gorilla’s van deze soort worden aangetroffen.

De gemiddelde groepsgrootte is klein: vier tot zeven apen. Al is er ook een troep gorilla’s bekend die uit achttien dieren bestond; die groep leefde in de Afibergen in het zuiden van Nigeria.

De WCS heeft in de gebieden waar deze gorilla’s leven beschermingsprogramma’s opgezet met rangers uit de lokale gemeenschappen. De grootste bedreigingen voor deze apensoorten zijn het stropen voor vlees en het oprukken van landbouwgrond ten koste van het oerwoud.

Schieten verboden

Het schieten van gorilla’s is, zo ver men weet, bijna uitgebannen. Als er enkele exemplaren van deze gorilla’s gestroopt worden, betekent dat een groot verlies voor de soort. Wel hebben de gorilla’s last van strikken die zijn gezet om ander wild te vangen. Op beelden uit 2012 is een gorilla te zien zonder hand, die waarschijnlijk in een strik is achtergebleven.

Boeren bereiden nog steeds hun landbouw­arealen uit in de twee Afrikaanse landen, waardoor er van het bos waar de gorilla’s leven minder overblijft. De WCS dringt aan op nog betere wetgeving om de gorilla’s te beschermen en op veel effectiever toezicht.

Afrika telt twee soorten gorilla’s 

De westelijke laaglandgorilla, waarvan er volgens oudere tellingen circa 90.000 zijn en volgens nieuwe schattingen nog 360.000, leeft verspreid over West-Afrikaanse landen van Angola tot Kameroen. Een ondersoort is de Cross Rivergorilla, met circa 300 mensapen in Kameroen en Nigeria. Van de oostelijke laaglandgorilla ofwel de Grauergorilla zijn er nog minder dan 4000, die leven in Congo. Ook de berggorilla’s in Oeganda, Congo en Rwanda behoren ertoe. Deze soort werd beroemd door Dian Fossey met haar boek Gorillas in the Mist, dat later is verfilmd. Toen Fossey het in de jaren 1980 opnam voor de berggorilla’s, waren er nog maar 200 over. Inmiddels is hun aantal gegroeid naar 1100.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden