PlusAchtergrond

De lange arm van Erdogan: Afrikaanse migranten in Italië als politiek drukmiddel

Het Italiaanse eiland Lampedusa wordt plotseling weer overspoeld met migranten uit Noord-Afrika. En dat is volgens de Italianen geen toeval. Turkije zou een bedenkelijke rol spelen.

Volgens de Italiaanse pers doet hij Erdogan nu hetzelfde in het centrale Middellandse Zeegebied als wat hij jaren eerder in de Egeïsche Zee deed: migranten inzetten als politiek drukmiddel. Beeld REUTERS
Volgens de Italiaanse pers doet hij Erdogan nu hetzelfde in het centrale Middellandse Zeegebied als wat hij jaren eerder in de Egeïsche Zee deed: migranten inzetten als politiek drukmiddel.Beeld REUTERS

De toevoer van migranten op Lampedusa is nooit helemaal gestopt – om de zoveel tijd voer er wel een vluchtelingenbootje de haven van het eiland in. De afgelopen jaren vertrokken ze meestal vanuit Tunesië, nu is de route via Libië ineens weer populair. Velen zien daarin de hand van de Turkse president Erdogan. Volgens de Italiaanse pers doet hij nu hetzelfde in het centrale Middellandse Zeegebied als wat hij jaren eerder in de Egeïsche Zee deed: migranten inzetten als politiek drukmiddel.

Leverde het tegenhouden van Syrische vluchtelingen de Turkse president een enorme zak Europees geld op, nu zou Erdogan opnieuw aansturen op een deal met de Europese Unie, maar dan met Libië als lijdend voorwerp. Sinds het Turkse leger de rust in het Noord-Afrikaanse land heeft teruggebracht, krijgen de Turken ook steeds meer politieke invloed. Het is allemaal een onderdeel van Erdogans strategie om zijn invloed in de Middellandse Zee te vergroten en toegang te krijgen tot de grote olie- en gasvoorraden in de Libische bodem.

Khadaffi

De strategie om met immigratie Europa onder druk te zetten, is niet nieuw. Eind vorige eeuw gebruikte de voormalige dictator Khadaffi dezelfde tactiek om Europa en Italië geld uit de zak te kloppen, en nu wordt die onder invloed van Erdogan nieuw leven ingeblazen. De afgelopen jaren vertrokken migranten met rubberboten clandestien vanaf Libische stranden of met snelle speedboten vanuit Tunesië, de golf die afgelopen weekend echter op Lampedusa landde, kwam voor een belangrijk deel met grote vissersboten.

Schuiten met soms wel vierhonderd migranten aan boord kunnen niet ongezien uit Libische havens vertrekken. De kustwacht lijkt een oogje dicht te knijpen, terwijl die de afgelopen jaren juist regelmatig met geweld optrad tegen migrantenbootjes.

Behalve zijn politieke en economische invloed vergroten, wil Erdogan ook militair gaan meetellen in Noord-Afrika. Honderden Libische militairen zijn door het Turkse leger getraind en de Turken zijn begonnen met de verbouwing van een groot militair vliegveld in Al Watyiha, niet ver van de Tunesische grens. Een andere belangrijke militaire zet is de Turkse training van de Libische kustwacht. De hypermoderne schepen van de Libiërs zijn van Italiaanse makelij, door de regeringen Gentiloni en Conte gedoneerd om de migratie richting Italië te reguleren, maar inmiddels staan de Turken aan het roer.

Met behulp van de Libische kustwacht beschikt Erdogan – volgens een anonieme Italiaanse admiraal – ‘indirect over een vloot in het centrale Middellandse Zeegebied’. “Hiermee kan de kraan van migratie naar Europa open en dicht worden gezet.” Het doel van die kraan is de Europese Unie tot een nieuwe immigratiedeal dwingen: als Europa betaalt, blijven de migranten in Libië, zo niet dan worden ze op de boot naar Lampedusa gezet.

Een dode letter

Nadat dit weekend ruim tweeduizend migranten op het piepkleine Italiaanse eiland aankwamen, sprak de Italiaanse premier Draghi al over het ‘aangaan van bilaterale akkoorden met zowel Tunesië als Libië’. In de praktijk betekent dat vaak dat de knip getrokken wordt, ook omdat een gezamenlijke Europese actie uitblijft. De Malta-akkoorden, waarbij in 2019 werd afgesproken dat andere EU-landen, op vrijwillige basis, migranten zouden overnemen, blijken een dode letter.

De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Luciana Lamorgese wil dat er een verplichte verdeelsleutel komt, maar krijgt daarvoor in Brussel de handen niet op elkaar. Volgende week vliegt ze met EU-collega Ylva Johansson naar Tunis om het probleem van de immigratie te bespreken.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden