PlusAchtergrond

De laatste weken van president Trump worden bijzonder spannend

Nog 11 dagen is Donald Trump president van de VS, en dat wordt billenknijpen. Hij vormt een bedreiging voor het land, klinkt het luider en luider in Washington sinds zijn aanhangers het Capitool hebben bestormd.

De Amerikaanse vlag op het Capitool hangt halfstok nadat een politieagent omkwam tijdens de bestorming van het Capitool afgelopen woensdag.Beeld AFP

Facebook besloot het account van Donald Trump te sluiten omdat het risico dat hij daarmee een vreedzame machtsoverdracht ondermijnt ‘te groot’ is. Maar tot het Witte Huis en de codes om nucleaire wapens in te zetten, heeft hij nog altijd toegang. Daarover maken meer en meer mensen in Washington zich grote zorgen.

“Elke dag kan een horrorshow zijn voor Amerika,” voorspelde de Democratische leider Nancy Pelosi over de periode tot 20 januari, als Trumps opvolger Joe Biden wordt beëdigd. “Ik denk dat dit een heel gevaarlijke periode is, wat betreft hetgeen tussen nu en 20 januari kan gebeuren,” zei presentator Bret Baier tegen de kijkers van Fox News, een Trumpvriendelijke zender.

In het Pentagon wordt gevreesd dat Trump op het nippertje nog de confrontatie zoekt met een internationale vijand, of geheime informatie op straat zal gooien, meldt website The Daily Beast op basis van anonieme bronnen. “Dit is niet hypothetisch meer,” aldus een hoge ambtenaar. “Dit is echt. Wat er is gebeurd, heeft de verwachtingen veranderd. Mensen maken zich zorgen over de gemoedstoestand van de president.”

Buiten zinnen

De president is ‘buiten zinnen’, zei een anonieme bron in het Witte Huis tegen CNN. Trump zou zich vooral verraden voelen door Mike Pence, die weigerde de wet te negeren en de verkiezingsuitslag van tafel te vegen. Nieuwssite Axios meldt dat sommige medewerkers niet meer proberen met de president te communiceren, omdat ze hem ‘mentaal onbereikbaar’ achten. Ondertussen wint de coronapandemie aan kracht in de VS, en stierven op één dag voor het eerst meer dan 4000 mensen na besmetting.

Sommige regeringsmedewerkers die zich bezighouden met de nationale veiligheid wilden opstappen, maar besloten daarvan af te zien om deze weken meer chaos te voorkomen. Senatoren van beide partijen smeekten bijvoorbeeld de belangrijkste adviseur Nationale Veiligheid, Robert O’Brien, om op zijn post te blijven, meldt Axios. Samen hebben regeringsfunctionarissen afgesproken zich te verzetten tegen eventuele illegale orders van Trump.

Dat extremistische aanhangers van de vertrekkend president het Congresgebouw binnendrongen om de stemming over de verkiezingsuitslag te verstoren, heeft heel Washington geschokt. Fiona Hill, Trumps voormalige Ruslandadviseur, is opgelucht dat tien voormalige ministers van Defensie er bij het Amerikaanse leger op hebben aangedrongen zich niet met politieke onrust te bemoeien. “Dit had een regelrechte staatsgreep kunnen worden als een van die belangrijke overheidsinstellingen hem gevolgd was. Alleen omdat het is mislukt, wil dat nog niet zeggen dat het niet echt was.”

Macht ontnemen

Trump heeft inmiddels in een video het geweld veroordeeld. Maar in de afgelopen vier jaar is wel vaker gebleken dat woorden die Trump plechtig voorleest, niet altijd de zijne zijn. Ze kwamen deze keer onder groeiende druk van partijgenoten die zich tegen hem keerden, regeringsmedewerkers die opstapten, toenemende steun voor procedures om hem uit zijn ambt te zetten en een waarschuwing van zijn belangrijkste juridisch adviseur – Trump zou door justitie verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor het ophitsen van relschoppers.

“We gaan naar het Capitool,” zei hij woensdag in een speech voor de menigte, net voor ze daar daadwerkelijk binnendrongen. En: “Je kunt ons land nooit terugpakken met zwakte, je moet kracht tonen, je moet sterk zijn.” Direct na de bestorming noemde hij hen ‘heel speciaal’. “We houden van jullie,” zei hij tegen de relschoppers. Maar nadat in het kabinet was gesproken over het 25ste amendement van de grondwet, waarmee ministers hem zijn macht kunnen ontnemen, verspreidde hij een video waarin hij alsnog zei ‘diep verontwaardigd’ te zijn.

Overigens lijken die gesprekken over zo’n procedure nergens toe te leiden. Vicepresident Mike Pence heeft al laten doorschemeren tegen de inzet van het 25ste amendement te zijn. Als het kabinet geen actie onderneemt, wil de partijleider van de Democraten, Nancy Pelosi, voor de tweede keer een afzettingsprocedure tegen Trump starten.

Weinig tijd

Er is weinig tijd voor – te weinig om hem werkelijk te ontslaan, zo lijkt het. In de Senaat zou voor afzetting twee derde van de leden akkoord moeten gaan, onder wie partijgenoten van de president. Mitt Romney, Republikeins senator en criticus van Trump, voorspelde weinig succes voor pogingen de president weg te sturen. “Ik denk dat we onze adem moeten inhouden de komende twintig dagen.”

Afzetting zou betekenen dat Trump zich niet opnieuw verkiesbaar kan stellen in 2024. Dat zou een reden kunnen zijn voor Democraten om toch een poging te doen, zo kort voor zijn vertrek.

Enkele supporters reageren op sociale media kwaad op de video waarin Trump het geweld rond het Capitool alsnog veroordeelt, maar andere aanhangers wijzen op de slotwoorden die hij in zijn video tot hen richtte: “Onze ongelofelijke reis is nog maar net begonnen.” Een ander schrijft op het favoriete forum van aanhangers dat ze hun strijd ook zonder Trump kunnen voortzetten. ‘Heb je deze man nodig om je voor altijd bij de hand te nemen? Het is nu onze beurt. Hij verlichtte de weg, wij moeten het pad volgen.’

Op datzelfde forum deelden Trumpfans voorafgaand aan de bestorming van het Capitool adviezen over bijvoorbeeld het omzeilen van strenge wapenregels in de hoofdstad. Extremisme-experts waarschuwen dat nu online plannen worden gemaakt om de beëdiging van aanstaande president Joe Biden te verstoren.

“Ik maak me grote zorgen om de inauguratie,” zei Art Acevedo, de politiechef van Houston die de landelijke vereniging van politiechefs leidt. “Tussen nu en 20 januari moeten de zwaarst mogelijke maatregelen worden genomen. Veiligheidsmensen moeten zich het onvoorstelbare voorstellen. Alles wat ze eerder hadden gepland, moet worden vertienvoudigd.”

Rond het Capitool wordt een hek van ruim ­2 meter hoog opgetrokken, en ruim 6000 militairen van de Nationale Garde zijn vanaf dit weekend een maand lang in Washington. Zij helpen altijd bij het beveiligen van inauguraties. Trump liet gisteren weten dat hij niet van plan is de ceremonie bij te wonen.

‘Losgeslagen’

De Democratische voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, heeft met de hoogste militair in de VS gesproken over voorzorgsmaatregelen tegen Trump. Die moeten voorkomen dat hij vijandelijkheden begint of een nucleaire aanval inzet in de kleine twee weken dat hij nog aan de macht is. In een brief aan collega’s waarschuwde Pelosi gisteren voor het gevaar van deze ‘losgeslagen president’. Ze riep op er alles aan te doen om het Amerikaanse volk te beschermen ‘tegen zijn onevenwichtige aanval op ons land en onze democratie’. Maandag zou het Huis van Afgevaardigden al kunnen stemmen over afzetting van Trump.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden