Plus

De grote vraag is nu: wie gaat met wie in Europa?

Christendemocraten en sociaaldemocraten verliezen de meerderheid in het Europees Parlement, de Groenen en populisten rukken op. Ook de liberalen roeren zich. Wie komen er in het centrale machtsblok?

Een plenaire zitting van het Europees Parlement. Beeld epa

Zondagavond druppelen vanuit alle hoeken van Europa de uitslagen binnen in Brussel. Op deze laatste verkiezingsdag gingen er in liefst 21 landen mensen naar de stembus.

De eerste verrassing komt rond 18.00 uur. Waar in Nederland de sociaaldemocraten van Frans Timmermans nog de goudhaantjes zijn, krijgen ze in Duitsland een forse tik (min 16 zetels). Omdat ook de christendemocraten in Europa’s grootste land enkele zetels verliezen, wordt al snel duidelijk dat de van oudsher grootste groepen in het Europees Parlement samen geen meerderheid gaan halen.

Daar komt bij dat het ook steeds meer dringen wordt op rechts, waar de populisten blijven oprukken. De Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen gaat in Frankrijk met de verkiezingszege aan de haal, net vóór En Marche, de partij van president Emmanuel Macron. “Die heeft een les in nederigheid gekregen,” klinkt het triomfantelijk bij de RN. In Italië heeft Matteo Salvini, de leider van Lega, rond de 30 procent van de stemmen gekregen. Hij gaat de komende weken kijken of hij met gelijkgestemden een blok kan vormen in Brussel.

Ook in het Verenigd Koninkrijk is gestemd. Daar wordt de anti-EU-partij Brexit Party de grootste met rond 30 procent, op ruime afstand gevolgd door Labour en de Liberal Democrats. De Conservatieven van premier Theresa May betalen de prijs voor het gehannes met de brexit: zij verliezen de helft van hun zetels.

Hoge opkomst

De grote vraag is nu met wie de sociaaldemocraten en de christendemocraten de komende vijf jaar gaan optrekken. Als de prognoses juist zijn – de officiële uitslagen worden pas vandaag bekend – hebben ze nog tussen de 50 en 60 zetels nodig voor een meerderheid in het parlement (376 zetels). De liberalen zijn een belangrijke kandidaat, zeker nu ze ervoor hebben gekozen om En Marche van Macron toe te laten in hun midden. Deze combinatie komt, zoals het er nu naar uitziet, net boven de 100 zetels uit en wordt daarmee de derde in grootte.

Een andere kanshebber voor een nieuwe coalitie zijn de Groenen van de Nederlandse Spitzenkandidat Bas Eickhout. Zij hebben overal in Europa extra zetels bij elkaar gesprokkeld (in Duitsland zijn ze zelfs de tweede partij geworden) en zouden zomaar eens rond de 70 zetels kunnen uitkomen. Het is duidelijk dat veel Europeanen het klimaat hebben laten meewegen in hun stem. Het zou wat dat betreft een krachtig signaal zijn als er een groene partij op het allerhoogste niveau gaat meepraten.

En dan de opkomst. Daar raakt men in Brussel niet over uitgepraat. Sinds 1979, toen er voor het eerst rechtstreeks een Europees Parlement werd gekozen, konden steeds minder burgers het opbrengen om naar de stembus te gaan. Het lijkt er nu op dat net iets meer dan de helft van alle kiesgerechtigde Europeanen zijn of haar stem heeft uitgebracht. Meer dan dat zijn er in de laatste twintig jaar niet geweest.

Frans Timmermans

De komende weken wordt onderhandeld over de samenstelling van de fracties in het Parlement. Wie komt erbij? Wie gaat er weg?

En natuurlijk gaat er ook worden gesproken, zij het achter de schermen, over wie de volgende ­Commissievoorzitter wordt, de opvolger van ­Jean-Claude Juncker. Mogelijk wordt het de christendemocraat Manfred Weber, of sociaaldemocraat Frans Timmermans.

d Beeld Laura Van Der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden