PlusReportage

De een vlucht, de ander blijft: stapje voor stapje rukken de Russen op naar hun dorp

Langzaam maar zeker rukken de Russen op in de Donbas. Dat is ook te merken in het strategisch gelegen dorpje Liman, dat inmiddels aan het front is komen te liggen. Onder een regen van bommen maken bewoners zich uit de voeten. Voor zover dat nog kan.

Jan Hunin
Een moeder en dochter wachten op een bus om Slovjansk, een buurstad van Liman, te ontvluchten. Beeld AP
Een moeder en dochter wachten op een bus om Slovjansk, een buurstad van Liman, te ontvluchten.Beeld AP

Komt hij of komt hij niet? Voor de ingang van zijn flat in de naar een officier van het Rode Leger genoemde Tsjapajevstraat staat Zjenja, een jonge spoorwegarbeider, zenuwachtig rondjes te draaien. Bij een spoorwegarbeider denk je dan onmiddellijk aan een trein, maar die rijden er allang niet meer in Liman, terwijl dat toch een belangrijk spoorwegknooppunt is.

Nee, samen met zijn veel oudere buurman Sergej heeft Zjenja een plaats in een bestelwagen gereserveerd. Die moet hen naar het veiligere Poltava brengen. Maar de beschietingen in zijn stad zijn zo zwaar, dat het maar de vraag is of de bestelwagen zal arriveren.

Zijn voor het warme weer veel te dik geklede buurman heeft er in elk geval geen vertrouwen in. Vandaag zal het hem niet worden, zegt hij zonder zijn teleurstelling te verbergen. En met reden, want veilig is het niet waar ze wonen. Gisteren nog kwam er in een nabijgelegen straat een meisje bij een Russische raketaanval om het leven en een dag ervoor werd het vlakbij gelegen ziekenhuis beschoten.

Cruciale rol in verloop oorlog

Zjenja en Sergej wonen dan ook in een stad die het doelwit is geworden van een Russische aanval. Stadje voor stadje, dorpje voor dorpje zijn de Russen de voorbije dagen dichterbij gekomen. Nu staan ze plots op een paar kilometer van een stad die weleens een cruciale rol zou kunnen spelen in het verdere verloop van de oorlog, zeker in de Donbas.

Mochten de Russen erin slagen Liman in te nemen, dan ligt de weg naar de belangrijke steden Slavjansk en Kramatorsk open – en daarmee ook naar de rest van de regio. Bovendien zou de verovering van Liman de Russen toelaten om per spoor wapentuig aan te voeren, een niet te onderschatten voordeel in een oorlog waarin militaire konvooien erg kwetsbaar blijken.

De bewoners merken dat het front dichterbij komt. Al een paar dagen wordt de omgeving bestookt met bijna alles wat de Russen in hun arsenaal hebben. Vooral de beruchte ‘hagel’ (Grad) boezemt angst in: raketaanvallen die zijn bedoeld om zoveel mogelijk doden te maken. Ze zijn te herkennen aan hun geruis, dat langduriger en zachter is dan de korte, droge knallen die met de inslagen van granaten en raketten van een zwaarder kaliber gepaard gaan.

Sommige inwoners tarten het lot

Alleen met een echt goede reden komen de bewoners van Liman hun huis uit. Zelfs de brandweerlieden komen enkel nog naar buiten als het niet anders kan, bijvoorbeeld om een huis te blussen dat door een (verboden) clusterbom is vernietigd.

Er zijn natuurlijk inwoners die het lot durven tarten. Ze zitten voor hun huis alsof er niks aan de hand is. Maar zij vormen een kleine minderheid: de meeste inwoners brengen dag en nacht in de kelder door, voor zover ze de stad niet al verlaten hebben.

Om nog beweging te zien moet je naar de plaats waar evacuaties plaatsvinden, bijvoorbeeld in de buurt van de doodse en verlaten stationswijk, waar mensen in afwachting van een bus dekking zoeken tegen de muur van supermarkt ATB. Terwijl er maar geen einde lijkt te willen komen aan de ontploffingen, drukken moeders hun kinderen dicht tegen zich aan.

De Russen kunnen ieder moment arriveren. Alleen al daarom zouden Zjenja en zijn buurman er misschien goed aan doen om toch een van die busjes te nemen. Het tijdstip waarop hun bestelwagen zou moeten arriveren is ondertussen allang verstreken en de chauffeur heeft niks van zich laten horen. Ze zullen hem niet doorlaten, vreest de oudere Sergej, na weer een reeks inslagen.

Gemengde gevoelens

Maar Zjenja wil niet van opgeven weten. Hij heeft eindelijk de bestuurder te pakken gekregen en heeft geen zin om zich in de stad te wagen. En inderdaad, meer dan een halfuur na het afgesproken tijdsstip komt dan eindelijk een stampvolle witte bestelwagen de Tsjapajevstraat ingereden. De paar kleine tassen die Zjenja heeft meegenomen kunnen er nog net bij.

Haastig stappen ze in, met gemengde gevoelens. Hoe gelukkig kun je zijn wanneer je niet weet in welke toestand je je woning zult terugzien?

Toch is dat onzekere lot nog altijd beter dan hun flatgenoot Kostja van de tiende verdieping, die met zijn vrouw Irina moet achterblijven. Ze moeten zorgen voor een bewoner van 92 jaar, legt hij uit, terwijl hij vanaf zijn balkon staart naar de rookpluimen in de verte.

Over de menselijke natuur heeft de verder goedlachse Kostja zo zijn eigen opvattingen: “Mensen zijn vreedzaam voor zover ze mensen zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden