PlusAchtergrond

De coronacrisis? Hysterie, vindt de Braziliaanse president Bolsonaro

Terwijl de rest van de wereld letterlijk en figuurlijk stilstaat, duidt de Braziliaanse president Bolsonaro Covid-19 nog altijd aan als ‘verkoudheidje’. Volgens critici probeert hij politiek voordeel te halen uit deze crisis. 

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro, geflankeerd door de ministers van Volksgezondheid en Economische zaken (r), tijdens een persconferentie op 18 maart.Beeld AFP

Terwijl de aantallen infecties en doden door Covid-19 in Brazilië steeds sneller oplopen, blijft president Jair Bolsonaro het gevaar van het coronavirus bagatelliseren. Het staatshoofd suggereerde dat Brazilianen bij uitstek in staat zijn het virus te overleven. Gooi ze in een smerig riool en ze komen eruit ‘zonder iets te krijgen’, aldus de president.

In strijd met de richtlijnen van zijn eigen ministerie van gezondheid bezocht Bolsonaro zondag een druk zakencentrum in de hoofdstad Brasília, waar hij op ouderen na iedereen opdroeg weer naar zijn of haar werk te gaan. Erna beweerde hij dat een antimalariamiddel – waarvan de werking tegen het coronavirus niet bewezen is – iedere coronapatiënt kan genezen. “God is een Braziliaan,” zei hij tegen een menigte aanhangers. “Het geneesmiddel is er.”

Andere regeringsleiders – onder wie de Amerikaanse president Donald Trump en premier Boris Johnson van Groot-Brittannië – wilden lang niet inzien hoe groot de dreiging van het zeer besmettelijke virus is. Zij wachtten lang met het invoeren van ingrijpende maatregelen, die ontwrichtende gevolgen voor de economie hebben. Nu zij niet langer lichtzinnig doen over de ernst van de epidemie, is Bolsonaro de laatste prominente leider die zijn kop nog in het zand steekt en de op wetenschappelijke leest geschoeide richtlijnen voor sociale onthouding moedwillig ondermijnt.

Bewezen ongeschiktheid

Bolsonaro’s aanpak wekt ontsteltenis bij politici en burgers. Braziliaanse congresleiders, nieuws­redacties en ook het hoofd van het Hooggerechtshof hebben de Brazilianen in feite gesmeekt de woorden van de president te negeren.

In sommige favelas van Rio de Janeiro hebben drugsbendes, die in de krottenwijken informeel de dienst uitmaken, een avondklok ingesteld om de verspreidng van de ziekte tegen te gaan. “Hij heeft bewezen dat hij ongeschikt is als president,” zegt Maria Hermínia Tavares de Almeida, politicoloog aan de Universiteit van São Paulo. “Hij blijft aan de macht om een simpele reden: niemand wil nu een politieke crisis veroorzaken door hem te verdrijven.”

Sinds de eerste vastgestelde corona-infectie in Brazilië in februari, is het virus razendsnel over het land verspreid. Met name in de dichtst­bevolkte steden São Paolo en Rio Janeiro gaat het hard. Gisteren waren er 327 doden en 8066 bevestigde infecties in het land, dat maar ­beperkt tests uitvoert.

Bolsonaro sloeg dinsdag in een televisietoespraak een ernstiger toon aan over het coronavirus, dat hij ‘de grootste uitdaging van onze generatie’ noemde. Maar alsnog weigerde hij strikte quarantainemaatregelen te omarmen. Voorts verdraaide hij de woorden van het hoofd van de wereldgezondheidsorganisatie WHO toen hij zei dat arbeiders gewoon moeten blijven werken. “De effecten van de maatregelen ter bestrijding van het coronavirus mogen niet erger zijn dan de kwaal,” zei hij.

Halverwege vorige maand besloot een aantal Braziliaanse gouverneurs de inwoners van hun deelstaten op eigen initiatief op te dragen zoveel mogelijk binnen te blijven en bedrijven te sluiten. Sindsdien zijn de handel, het verkeer en de luchtvaart sterk terug­gedrongen, waardoor de grootste economie van Latijns-Amerika, die zich nog niet had hersteld van een slopende recessie in 2014, wordt afgeknepen.

Bolsonaro haalde daarop fel uit naar de gouverneurs, die volgens hem in een staat van ‘hysterie’ verkeerden. Zij overdreven de coronacijfers volgens hem om politiek te scoren. Journalisten beschuldigde hij ervan paniek te zaaien in een poging zijn regering te ondermijnen. Bolsonaro noemde het virus slechts een ‘verkoudheidje’. “Sommigen zullen eraan sterven,” zei hij, “maar zo is het leven nu eenmaal.”

Gewaagde strategie

Vorig weekend hebben Twitter, Facebook en Instagram posts van Bolsonaro verwijderd waarin hij de effectiviteit van de social-distancingmaatregelen in twijfel trok. De berichten waren strijdig met het verbod op berichten die de volksgezondheid in gevaar brengen. De WHO drong er deze week bij leiders in Noord- en Zuid-Amerika op aan de zorgcapaciteit drastisch uit te breiden en langdurige maatregelen voor het houden van afstand in te voeren.

Het gedrag van Bolsonaro mag dan ogen als politiek zelfdestructief, volgens Malu Gatto, assistent-hoogleraar Latijns-Amerikaanse politiek aan het University College London, is het vermoedelijk onderdeel van een gewaagde strategie van de president. “Gouverneurs ondernemen actie en zorgen effectief voor isolatiemaatregelen, terwijl Bolsonaro kan blijven prediken dat de federale regering zich richt op het bevorderen van economische groei,” aldus Gatto. Volgens hem kan de president op die manier ‘de vruchten plukken’ van de maatregelen, terwijl hij zich in het openbaar profileert als de enige man die zich bekommert om Brazilianen die zonder werk komen te zitten.

Bolsonaro en zijn bondgenoten menen dat hij ten onrechte wordt afgeschilderd als roekeloos. Hij zou de Brazilianen slechts hoeden voor maatregelen die schadelijker zijn voor hun welzijn dan het virus. “De president en de regering werken op twee fronten: levens redden en banen redden,” aldus parlementslid ­Vitor Hugo de Araújo, een van Bolsonaro’s trouwste bondgenoten. “Wat de regering doet, is proberen een middenweg te vinden tussen een totale lockdown en het voort laten bestaan van economie en handel.”

© The New York TimesVertaling: Tom Kieft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden