PlusAchtergrond

De Britten raken nu toch langzaam in paniek over de brexit

Drie weken voor de brexit beginnen veel Britten koudwatervrees te krijgen. Zorgeloosheid maakt plaats voor onrust. ‘Waar moet ik me in hemelsnaam op voorbereiden?’

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en de Britse premier Boris Johnson deze week. De klokt tikt, maar de onder­han­delingen verlopen stroef. Beeld Aaron Chown/AP
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en de Britse premier Boris Johnson deze week. De klokt tikt, maar de onder­han­delingen verlopen stroef.Beeld Aaron Chown/AP

Een kwartier voor sluitingstijd rinkelt de telefoon in de kelder van Northern Flower, een bloemist in het Northern Quarter van Manchester, onafgebroken. Tot vreugde van eigenaar Lucy Thorniley heeft de pandemie de vraag naar sierplanten doen exploderen. Kerstbomen doen het beter dan ooit. “Mensen bestellen er twee dit jaar,” zegt ze. “Eén voor de woonkamer, de ander voor hun thuiskantoor.” De lockdowns zorgden nauwelijks voor stress bij Thorniley. Een halfjaar voor de pandemie had ze haar website toevallig verfraaid. De klandizie klopte massaal online aan. “Als je de deur amper uit kunt, wil je juist naar iets moois kijken.”

De regering hielp de klappen opvangen met een scheutig steunpakket. Zich voorbereiden voor de brexit doet ze niet. “Waar moet ik me ­hemelsnaam op voorbereiden? Ik heb werkelijk geen idee. Premier Boris Johnson beloofde ons een ‘oven ready’ deal. Geen vuiltje aan de lucht zou er zijn. En nu dreigen de onderhandelingen in het honderd te lopen. De meerderheid van mijn waar koop ik bij een Britse groothandel, maar ik bestel ook rechtstreeks bij een Nederlandse exporteur. Mogelijk komt die samenwerking in gevaar. Ik weet het niet.”

Onduidelijkheid

Liefst 80 procent van het Britse bedrijfsleven is niet voorbereid op een ‘no deal’. De rest ligt door het virus ver achter op schema. De regering verwijt ondernemers laksheid, maar het probleem ligt genuanceerder. De speciale website van de overheid schiet tekort, zegt Thorniley. “Ik heb de vragenlijst keurig ingevuld, maar de vaagheid van de antwoorden zorgde juist voor meer onduidelijkheid.”

In de ochtendshow van Emma Barnett op BBC Radio 5 Live werd maandag duidelijk dat Thorniley niet alleen staat. Ondernemers uit alle hoeken van het land belden met vergelijkbare verhalen. Ze wachtten tevergeefs op gedetailleerde informatie. Drie weken voordat het ­Verenigd Koninkrijk uit de EU stapt, sloeg op de radio de paniek hoorbaar toe. Tot ergernis van bellende ondernemers gaf een Conservatief parlementslid in de uitzending hen de schuld van de ontstane chaos.

Een enquête van bureau YouGov waarschuwde hier enkele maanden geleden al voor. Liefst 48 procent van de ondervraagden liet weten niet of nauwelijks toelichting van de overheid te hebben gekregen. Uit onderzoek van Yorkshire Bylines kwam de gebrekkige communicatie vanuit de ministeries pijnlijk naar voren. Meer dan de helft van het bedrijfsleven wist in augustus niet dat het Verenigd Koninkrijk in een transitieperiode met de EU zat. De almaar verschuivende deadlines en de ronkende geluiden van partijgenoten van Johnson hadden de mensen afgestompt. Alarmerende berichten in de kranten werden schouderophalend opzijgelegd. De pandemie leidde de aandacht nog meer af, waardoor de brexit in de publieke opinie van een storm in een briesje veranderde.

Opstoppingen

Totdat de ernst van de situatie zich ineens in alle hevigheid presenteerde. Zelfs mét een deal verandert er heel veel. “De vertragingen zijn de laatste twee weken al desastreus en dat blijft zo tot het einde van het jaar,” zei Sebastien Rivera tegen The Telegraph. De directeur van de federatie van vrachtvervoerders wees naar opstoppingen bij de havens van Dover en Felixstowe, waar werd gevreesd dat voedsel in duizenden containers wegrotte. Nu de kans aanzienlijk is dat het VK geen handelsverdrag sluit met Brussel, slaan bedrijven massaal spullen in.

“Het volume is in dertig jaar niet zo groot geweest,” stelde Rivera. Supermarktketen Tesco trok het gordijn verder open. Als Johnson de plooien met Brussel niet gladstrijkt, betalen de Britten daarvoor de rekening. Levensmiddelen worden als gevolg van importtarieven minimaal 5 procent duurder. “En veel meer voor ­specifieke producten,” gaf directeur John Allan aan. Een voorbeeld: brie wordt onbetaalbaar. 

Bloemist Thorniley maakt zich vooral zorgen over vertraging van leveringen. “Bij stukken voor huwelijken en begrafenissen luistert tijd heel nauw.” De wachttijden zijn al onvoorspelbaar. Thorniley: “Migranten bedreigen chauffeurs met messen, soms met zwaardere wapens. Dat zorgt voor veel oponthoud. De brexit maakt dat straks vast veel erger.”

Onrust

Miljardair Sir Jim Ratcliffe, een fanatieke voorstander van de brexit, trok de Britten verder van hun roze wolk. De eigenaar van Ineos maakte deze week bekend niet in Wales maar in Frankrijk een autofabriek te gaan bouwen. Nissan, in Sunderland goed voor 7000 banen, herhaalde het dreigement om bij een ‘no deal’ naar het ­Europese vasteland te verhuizen. En ministers gaven schoorvoetend toe dat de economie meer dan een deuk gaat oplopen.

Achter de toonbank van kledingzaak Oi Polloi, om de hoek bij Northern Flower, weigert Nigel Lawson zijn humeur te laten verzieken. “We zijn al ‘to hell and back’ geweest tijdens de pandemie,” zegt man die ook de eerste manager was van de band Oasis. De broers Liam en Noel Gallagher zijn nog altijd zijn beste klanten. “Brexit gaat mijn leven niet op zijn kop zetten, ook al raakt het mij financieel behoorlijk. Het is weinig rock-’n-roll allemaal.” Lawson, die in een vorig leven in een hippiecommune woonde in de VS, barst in lachen uit. “Van iemand die vroeger in een wigwam zeverde over de god van de cactus, kun je geen paniek verwachten.”

Bloemist Thorniley staat meer symbool voor de rest van het land, waar de onrust toeneemt. “Als ik maar wist waar ik me zorgen over moest maken. Het is vijf voor twaalf en ik tast in het duister.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden