PlusAchtergrond

De afhandeling van de brexit kan nog jaren duren

De Britten stapten vrijdagnacht na 47 jaar uit de Europese Unie. Nu is het tijd voor de afhandeling van de scheiding. En die fase van ‘Get brexit done’ is ­makkelijker gezegd dan gedaan.

Londen. Groot-Brittannië houdt zich in de overgangsfase nog aan alle EU-regels.Beeld Getty Images

De brexit was toch geregeld?

Ja en nee. Officieel zijn de Britten geen lid meer van de Europese Unie. Ze hebben geen Europarlementariërs meer en mogen niet meer meebeslissen in Brussel over budgetten, baantjes en alle andere zaken. Vanaf vandaag bestaat de EU nog maar uit 27 lidstaten.

Toch verandert er voor de gewone burger nog niet zoveel, omdat er tot 31 december 2020 een transitieperiode is.  In die overgangsfase blijft het Verenigd Koninkrijk zich nog gedragen als lidstaat: het land betaalt mee aan het EU-budget, blijft lid van de interne markt en de douane-unie en houdt zich aan alle EU-regels. Die transitieperiode is bedacht om het VK en de EU de kans te geven in 11 maanden een akkoord over de toekomstige relatie te sluiten.

Hoe zien die onderhandelingen eruit?

De doelstelling is een allesomvattend akkoord te bereiken, waarin zaken als landbouw, visserij, diensten, data en financiële diensten moeten worden afgehamerd. Ook moet worden gesproken over samenwerkingen op gebieden als veiligheid, transport en luchtvaart. Het wordt een race tegen de klok, want alleen het sluiten van een handelsakkoord met de EU is normaliter al een lang proces. Zo duurden de onderhandelingen over een handelsverdrag met Canada acht jaar.

De verwachting is dat er eind februari een goedgekeurd strijdplan ligt. De echte gesprekken tussen Brussel en Londen beginnen dan waarschijnlijk pas in maart.

Waarom wordt het zo ingewikkeld?

Beide partijen willen veel en gemakkelijk zaken met elkaar blijven doen, zonder import­tarieven, quota en andere ­handelsbarrières. Dat gaat prima als je je aan dezelfde regels houdt, zoals binnen de EU gebeurt. De Britten hebben echter al aangekondigd dat zij willen afwijken van de EU-regels: vrijheid en soevereiniteit was een belangrijke reden voor de brexitstem: take back control was de slogan in de referendumcampagne.

De term die we veel gaan horen is level playing field, een ‘gelijk speelveld’. Dat zal een van de neteligste punten worden bij de handelsgesprekken, want als de Britten mogen afwijken van de regels, kunnen bedrijven op het Europese ­vasteland daar concurrentienadeel van ondervinden. Dat wil de EU voorkomen. Het is niet de bedoeling dat de Britten de krenten uit de pap halen.

Als het niet lukt, krijgen we dan weer uitstel?

Dat kan. Het is mogelijk dat we eerst een zeer dun verdrag krijgen, met alleen de hoog­nodige afspraken over handel en veiligheidsbeleid. De rest moet dan in de jaren erna worden uitonderhandeld. “Het is eigenlijk onmogelijk in die periode een allesomvattende deal te sluiten,” zei voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen al eerder.

Mochten de partijen het niet eens worden, dan stevenen we eind dit jaar opnieuw af op een no-dealbrexit. Dan treden automatisch de regels van de Wereldhandelsorganisatie in werking. Dat betekent: importtarieven en grenscontroles op goederen. Dan is chaos aan de grens en in de havens heel denkbaar. Om dat te voorkomen kunnen de EU en de Britten alsnog proberen aan het eind van het jaar de transitieperiode te verlengen.

Maar die deadline van 1 juli dan?

De transitieperiode kan worden verlengd met een of twee jaar, maar dat moet voor 1 juli worden besloten. De deadline is wettelijk vastgelegd, maar als alle 27 lidstaten en het Verenigd Koninkrijk op het laatste moment toch de transitieperiode willen verlengen, vinden ze daar waarschijnlijk wel een manier voor. De afgelopen vier jaar hebben we één ding geleerd: alles duurt langer dan van tevoren aangekondigd. Fase 2 van de brexit kan nog jaren gaan duren: brexit is een proces, geen gebeurtenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden