PlusAchtergrond

Cuba poetst imago op met eigen coronavaccins

In Cuba zijn twee veelbelovende vaccins tegen corona de laatste testfase ingegaan. De socialistische regering wil daarmee niet alleen de gezondheid en de economie redden, maar ook haar reputatie.

Als alles goed gaat, worden volgende maand 1,7 miljoen Cubanen experimenteel gevaccineerd.  Beeld EPA
Als alles goed gaat, worden volgende maand 1,7 miljoen Cubanen experimenteel gevaccineerd.Beeld EPA

Als het werkt, is Cuba het kleinste en armste land ter wereld dat zelf een vaccin tegen corona heeft ontwikkeld. Twee varianten, de ‘Soberana 2’ en de ‘Abdala’, worden momenteel aan tienduizenden vrijwilligers toegediend. Als alles goed gaat, worden volgende maand 1,7 miljoen mensen – vrijwel de hele hoofdstad – experimenteel gevaccineerd. Bij positieve resultaten kan in augustus 60 procent van de bevolking immuun zijn. Volgens de Cubanen is de bescherming hoog. In alle optimisme is voor eind dit jaar een productie van 100 miljoen vaccins aangekondigd.

De Soberana (de ‘Soeverein’) wordt gepresenteerd als een vaccin voor de armen. Bedoeld voor de Cubanen maar ook om – geheel in de geest van de socialistische solidariteit – te doneren aan arme landen die door de financiële of wetenschappelijke overmacht van het kapitalistische Westen achter het net vissen. Het vaccin blijft zonder diepvries goed, wat het geschikter maakt voor de tropen dan dat van bijvoorbeeld Pfizer.

Onderzoeksdata zijn nog niet internationaal gedeeld, maar Cuba heeft een reputatie op het gebied van vaccinontwikkeling. Sinds de jaren tachtig is een relatief goed ontwikkelde biotechnologie die vaccins tegen dengue produceert en naar ruim dertig landen exporteert. Het hoort bij Cuba’s imago als medisch pionier, waarmee het zich sinds de revolutie in 1959 profileert.

Ideologisch visitekaartje

Het land ‘exporteert’ ook tienduizenden artsen naar landen in de hele wereld en is een belangrijke bestemming voor medisch toerisme als het gaat om bijvoorbeeld oogziektes. De medische sector is daarmee naast toerisme een van de voornaamste inkomstenbronnen geworden en bovendien een ideologisch visitekaartje.

Met de kennis in huis heeft Cuba een goede reden om niet werkeloos te wachten op Chinese of Russische maaksels – iets wat de meeste andere Latijns-Amerikaanse landen doen – met het gevaar achter het net te vissen, zoals buureiland Haïti. Bovendien heeft het land haast, en niet zozeer in medisch opzicht. De Cubanen hebben de pandemie dankzij strikte en vroegtijdige maatregelen goed onder controle. In heel 2020 waren er onder de 11 miljoen inwoners 146 doden te betreuren. Hoewel de cijfers toenemen, zijn die nog altijd drastisch lager dan elders op het westelijk halfrond.

Toerisme

Economisch is er aanzienlijk meer urgentie. Cuba wil zo snel mogelijk weer open voor toeristen. De belangrijkste inkomstenbron staat door corona droog. Het land krijgt van niemand meer geld. Venezuela, dat Cuba jarenlang hielp, zit zelf in een crisis. Mensen staan uren in de rij voor de meest elementaire levensbehoeften. Sociale onrust neemt toe.

Het vaccin is een laatste strohalm. Het kan toeristen terugbrengen, desnoods – zoals een van de onderzoekers suggereerde – gelokt met een gratis prik voordat ze rond het zwembad aan de mojito’s gaan. Naast het openen van de economie kan het vaccin zelf geld in het laatje brengen. India, Vietnam en Mexico hebben al belangstelling getoond, net als andere door Washington geïsoleerde bondgenoten, zoals Iran en Venezuela. Iran stelde zelfs 55.000 vrijwilligers beschikbaar om het vaccin te testen.

Maar minstens zo belangrijk is de symbolische waarde. Dat het kleine, armlastige Cuba ondanks de haperende stroomvoorziening, gebrekkig internet, gebrek aan desinfecteringsmiddelen en geavanceerde apparatuur én een lange lijst aan sancties door de Amerikanen, als enige in Latijns-Amerika een werkend vaccin kan ontwikkelen, zou een dikke middelvinger zijn naar het ‘yankee-imperialisme’. Terwijl buiten het volk in de rij staat voor waspoeder en tandpasta, wordt binnen toch maar mooi een revolutionair vaccin ontwikkeld om te doneren aan de armste landen. Hoe succesvol wil je het socialisme hebben?

Medicijngebrek

Scepsis is er ook. Het gebrek aan grondstoffen en flesjes is volgens deskundigen een groot obstakel voor het halen van 100 miljoen vaccins. De interne dissidentie hekelt de mooie sier die Cuba internationaal wil maken. “Ze proberen het imago te verkopen dat ze medisch zo geavanceerd zijn dat ze meerdere vaccins tegen Covid-19 hebben,” meldt dissident José Daniel Ferrer vanuit Havana. “En dat terwijl pijnstillers, antibiotica en kalmeringsmiddelen zijn verdwenen uit de apotheken. Mensen sterven hier door gebrek aan medicijnen.”

Ferrer beëindigde recent een hongerstaking van drie weken tegen voortdurende arrestaties. Ook in dat opzicht wil de Cubaanse regering, sinds deze week onder leiding van Miguel Diaz-Canel, snel resultaat: om af te komen van het beeld van een repressief bewind dat enkel negatieve dingen voortbrengt, en te pronken met een succesvol socialisme dat in staat is tot bijzondere prestaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden