PlusAchtergrond

Crisis na crisis: hoeveel kunnen Libanezen nog verdragen?

Beiroet blijft niets bespaard. Oorlogen, aanslagen, een politieke en economische crisis, het coronavirus en nu de explosie in de haven. De Libanezen zijn wat gewend, maar hoeveel kunnen ze nog verdragen? 

De haven van Beiroet na de explosie.Beeld ANP

Een dag na de verwoestende explosie liep Ahmad Jaber door de straten van Beiroet. Hij ging terug naar het café waar hij dinsdagavond zat toen amper zeven kilometer verderop 2750 ton ammoniumnitraat ontplofte in een havenloods. Het café lag in puin. “Ik ben er gelukkig levend uit gekomen,” zegt Jaber. “Ik dacht eerst dat het een raketaanval van Israël was. Ik rende naar buiten en zocht dekking in een gebouw, omdat ik vreesde voor een tweede raket.”

Jaber is woordvoerder van War Child in Libanon. De hulporganisatie is hard getroffen door de ramp. Een Nederlandse medewerkster, de vrouw van de Nederlandse ambassadeur, raakte zwaargewond. Ze is inmiddels geopereerd en maakt het naar omstandigheden goed. Jaber: “Gelukkig was de loods in de haven. Anders had het veel erger kunnen zijn.”

Met gemengde gevoelens loopt hij door ‘zijn’ stad. Gebouwen zijn ingestort of weggevaagd, 300.000 mensen zijn dakloos. Het voelt als een oorlogsgebied. “Ik heb geen idee hoe we dit weer kunnen opbouwen.”

Saamhorigheid

Tussen de puinhopen en ontreddering ziet hij ook tekens van hoop. “Ik zie mensen wanhopig zoeken naar familieleden en spullen. Maar ik zie ook mensen die opruimen, gewonden helpen en mensen onderdak bieden. De grote saamhorigheid maakt me trots en tegelijk verdrietig.”

Beeld ANP

In Libanon, en zeker in de hoofdstad Beiroet, zijn de mensen gehard door een geschiedenis van bomaanslagen, raketaanvallen, terreur en sektarisch geweld tussen soennieten, sjiieten en christenen. Het land maakte een bloedige burgeroorlog (1975-1990) mee, vocht met buurlanden Syrië en Israël, is intern verdeeld, en tegelijk een veilige plek voor duizenden vluchtelingen.

De klap van dinsdag is van een andere orde. Deze explosie rukte niet alleen het hart uit de stad die ooit geroemd en geromantiseerd werd als het ‘Parijs van het Midden-Oosten’, maar komt nu het land politiek en economisch aan de rand van de afgrond staat.

De werkloosheid is enorm, de staatsschuld torenhoog en een groot deel van de bevolking leeft onder de armoedegrens. De munt is flink in waarde gedaald. Wie nog een baan heeft, ziet het salaris door de hoge inflatie meer dan gehalveerd. Voor de banken staan rijen mensen die proberen bij hun spaargeld te komen.

Corruptie

Mensen lijden honger. Sommigen hebben publiekelijk zelfmoord gepleegd. “Dit is de grootste economische crisis ooit,” zegt Jaber. “Zelfs tijdens de burgeroorlog was het niet zo slecht. Ik zie boosheid op straat. Voor veel mensen is alles de schuld van de regering.”

Hoewel de oorzaak nog niet bekend is en de regering ook een ongeluk of aanslag onderzoekt, wijten veel Libanezen de explosie aan nalatigheid, onkunde en corruptie. De gevaarlijke lading lag sinds eind 2013 in Beiroet opgeslagen, ondanks vele waarschuwingen van de douane.

Sinds oktober vorig jaar gaan duizenden mensen massaal de straat op, in wat een revolutie genoemd wordt. Ze demonstreren tegen de regering, de economische malaise en de corrupte politieke elite. De coronacrisis, die daar bovenop kwam, zorgde voor een kleine adempauze.

Een nieuwe regering, onder leiding van de door terreurbeweging Hezbollah gesteunde premier Hassan Diab, bracht niet de gehoopte hervorming. De lasten gingen omhoog, er dreigde zelfs een WhatsAppbelasting.

“De regering lost problemen niet op, maar maakt het juist erger,” zegt Farah Bazzi (31), een Libanese Midden-Oostendeskundige. Ze is geboren in Beiroet en vluchtte met haar ouders tegen het eind van de burgeroorlog naar Nederland. Haar familie, die in het zuiden van de stad woont, is ongedeerd. “Ik heb niet eerder meegemaakt dat ze zo woedend zijn en zich zo machteloos voelen als nu.”

Een wagen van het Internationale Rode Kruis in de haven van Beiroet.Beeld ANP

Voedselpakketten

Het buitenland biedt massaal hulp. Libanezen roepen de internationale gemeenschap op geld vooral te doneren aan erkende hulporganisaties, en niet aan de regering. Er worden voedselpakketten naar het land gestuurd, lokale organisaties delen op straat eten en drinken uit.

Violet Speek, adjunct-directeur van Unicef in Libanon: “Libanezen hebben veel meegemaakt. Dit is een soort breekpunt. Het moreel is laag. Niemand weet hoe het land hier uit komt.”

Naast de vele vluchtelingenkinderen in het land hebben steeds meer Libanese kinderen hulp van Unicef nodig door de crisis, in februari al 1,5 miljoen. Scholen zijn verwoest, vele waren al gesloten. “Het eind van de crisis is nog niet in zicht. Het aantal kinderen dat hulp nodig heeft zal de komende tijd stijgen. We zien al dat jongeren sneller naar drugs en wapens grijpen.”

Beiroet was juist in opbouw na de oorlog en ligt nu voor de helft weer in puin. Farah Bazzi hoopt vurig op verandering. “Het land is altijd een speelbal in het Midden-Oosten geweest. Mensen zijn het zat iedere keer de strijd van anderen te voeren. Mijn ouders verlangen terug naar het moment dat ze vluchtten. Toen was het in Libanon zoveel beter dan nu, tijdens de oorlog.”

Beiroet is als een feniks, zeggen de inwoners zelf. Na iedere crisis en verwoesting herrijst de stad uit de as. Ahmad Jaber: “Geen land ter wereld heeft meegemaakt wat Libanon doormaakt. Ik weet zeker dat we zullen opstaan en het land weer kunnen opbouwen. We kijken graag vooruit, we houden van het leven.”

Noodhulp

De samenwerkende Nederlandse hulporganisaties hebben giro 555 geopend voor de slachtoffers van de explosie in Beiroet. Het ingezamelde geld gaat naar drinkwater, medicijnen en onderdak. Minister Sigrid Kaag van Ontwikkelingssamenwerking stelde gisteren 3 miljoen euro beschikbaar voor de noodhulp. Eerder deze week heeft het kabinet al 1 miljoen gedoneerd aan het Libanese Rode Kruis. Er zijn zeker 250.000 mensen dakloos geraakt. Er vielen meer dan honderd doden en zeker vierduizend gewonden. De gezondheidszorg van Libanon had al zwaar te lijden onder de coronapandemie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden