PlusInterview

CNN-boegbeeld Clarissa Ward: ‘Het is belangrijk dat ook moeders werken als oorlogsverslaggever’

Clarissa Ward in Kabul. Beeld AP
Clarissa Ward in Kabul.Beeld AP

Clarissa Ward behoort tot de grote namen van de Amerikaanse journalistiek en is de ster van nieuwszender CNN. Wards oorlogsverslaggeving in Syrië, maar vooral de straatinterviews – deze zomer – vanuit het door de Taliban overlopen Kabul, gingen de wereld over.

Bob van Huet

Het zoomgesprek met de druk bezette CNN-vedette gaat over die indrukwekkende week vanuit Afghanistan. In een zwart gewaad deed ze als een van de laatste westerse journalisten live verslag van de ontreddering na het overhaaste vertrek van het Amerikaanse leger. Ward leek aangeslagen door de gebeurtenissen. “We worden aangeklampt door mensen die willen vluchten, maar voor een gewone burger is het simpelweg onmogelijk geworden om hier weg te komen,” zei ze in de camera. “Iemand mag dan nog de juiste documenten hebben, het is gewoon te gevaarlijk. Het is een mirakel dat hier niet meer gewonden vallen.”

Een dag later vond er een door Islamitische Staat opgeëiste zelfmoordaanslag plaats op Hamid Karzai International Airport, waarbij 182 doden en honderden gewonden vielen.

Op sociale media werd Ward geprezen als ‘de dapperste journalist ooit’. Anderen smeekten haar zo snel mogelijk uit Kabul te vertrekken, voor haar eigen veiligheid. Thuis in Londen ontlokt dit alles een instemmende knik bij Ward, die voor haar laptopscherm zit.

“Elke dag evalueerden we of we nog langer konden blijven. Daarnaast was het belangrijk onze Afghaanse collega’s het land uit te krijgen, zolang dat nog mogelijk was. Na drie weken reportages waren we uitgeput en besloten we een pauze in te lassen. Uiteindelijk zijn we samen met de laatste Afghanen geëvacueerd. Met heel veel mensen tegelijk in een van die grote Amerikaanse transportvliegtuigen. We moesten net als iedereen duwen, trekken en dringen om het vliegveld op te komen. Vijftien uur stonden we in de verzengende hitte. Rondom ons moeders met huilende kinderen, sommigen daarvan raakten uitgedroogd. Het was al met al een afgrijselijke dag.”

Even daarvoor maakte u misschien wel een van de televisiemomenten van het jaar toen u een Talibanstrijder vroeg waarom hij mensen die weg probeerden te komen sloeg met een soort zweep. Vooral dat een ongesluierde vrouw het bestond hem aan te spreken, maakte hem woedend. Wat dacht u toen?

“Dat ik de vraag toch moest stellen. Dus bedekte ik mijn gezicht en sprak hem er nogmaals over aan. Ik lette intussen wel goed op hoe ver ik met hem kon gaan zonder dat het tot ongelukken zou leiden, want die man was erg opgefokt. Hij wilde duidelijk niet met ons praten. Er volgde een tirade tegen Amerika en hoe alles de schuld was van Amerika. Tot dat moment kon ik mijn werk doen, maar toen haalde hij de veiligheidspin van zijn kalashnikov. Hij begon heen en weer te rennen in de menigte.”

“Het werd crazy toen er nog twee Taliban bijkwamen, die mijn Afghaanse producer begonnen uit te schelden. We zijn daarop omgekeerd. Maar aanvankelijk was mijn inschatting: ‘riskant maar te doen’.”

Helpt het in zo’n extreme situatie een vrouw te zijn?

“Het grapje is al gemaakt dat de Taliban mij beschouwt als iemand van een derde soort gender – zoiets als een honoraire man – omdat ze mij als vrouw vrijheden geven die een man in Afghanistan ook heeft. Maar ik kreeg ze niet allemaal.”

“Het is geen nadeel dat de Taliban mij eerder als een curiositeit bejegenen dan als een directe bedreiging. Als vrouw krijg ik soms betere toegang en kan ik de harde vragen stellen. Mannelijke westerse journalisten zijn in de ogen van de Taliban toch vaak spionnen, huurlingen of soldaten.”

“Veel regelwerk laat ik over aan mijn Afghaanse producer Naj. Ik kom in beeld op het gepaste moment. Waarbij ik me altijd zal aanpassen aan de culturele mores van een land. In het ideale geval ben ik een waarnemer, meer niet. Zaken die afleiden van een interview probeer ik daarom te vermijden. Dus wil ik geen gedoe over het wel of niet dragen van een hoofddoek. Die draag ik als het nodig is. Daarbij moet je mijn geprivilegieerde positie als westerse vrouw nooit vergelijken met de dagelijkse ervaringen van Afghaanse vrouwen.”

Hoe leg je zo’n verre oorlog op televisie uit aan Amerikaanse kijkers?

“Dat is moeilijk. Maar vergeet niet dat 2465 Amerikanen daar zijn gesneuveld. Nog veel meer soldaten zijn zwaar verminkt teruggekomen met verschrikkelijke posttraumatische stressstoornissen. Er zijn triljoenen dollars aan die oorlog gespendeerd. Zelfs als Afghanistan voor de meeste Amerikanen iets abstracts bleef, omdat het zo ver weg gebeurde, was dit voor menigeen ook heel echt en kwam het dichtbij. Omdat zovelen een groot offer hebben gebracht, wordt er in het algemeen met respect over Afghanistan gesproken. Vergeet niet, er zijn meer dan honderdduizend Afghanen omgekomen.”

CNN reporter Clarissa Ward in Afghanistan Beeld CNN
CNN reporter Clarissa Ward in AfghanistanBeeld CNN

U was getuige van zo veel oorlogsleed. U bent ook een tijdje uit de running geweest om het allemaal te verwerken. Hoe houdt u vertrouwen in de mensheid en met name in mannen als die steeds weer de afgrijselijkste wreedheden begaan?

“Ik zeg altijd dat het een deel van mijn werk is om het slechtste van de mensheid te laten zien. Maar tegelijk ook het beste. Ik zie inderdaad mannen die oorlogen beginnen, mannen die wreedheden begaan, maar ik zie mannen ook grote heroïsche en altruïstisch genereuze daden verrichten.”

“Als het over de mensheid gaat, raak je door dit werk soms gedeprimeerd, soms geïnspireerd. Ik denk dat het belangrijk is dat vrouwen oorlogsverslaggever zijn en ook dat moeders dit werk doen. Sinds ik zelf twee kinderen heb, is dat gevoel sterker geworden. Want veel van de taal rond oorlog en hoe we erover praten blijft geworteld in mannentaal. Het zijn meestal mannen die vechten en mannen die er daarna verslag van doen. Als we meer vrouwenstemmen zouden horen, als meer vrouwen verslag zouden doen van het front, krijg je volgens mij een genuanceerder beeld van wat oorlog echt is.”

Toch was uw verslaggeving niet onomstreden in Amerika. De Republikeinse senator Ted Cruz noemde u ‘de cheerleader van de Taliban’. U kreeg ook kritiek omdat u uitgelaten Talibanstrijders had geïnterviewd met op de achtergrond de geëvacueerde Amerikaanse ambassade.

“Interessant was dat ik de meeste tegenwerking kreeg uit de entourage van president Biden. Dezelfde mensen die achter het besluit stonden deze oorlog te beëindigen, verweten mij dat mijn verslaggeving ter plaatse te negatief was.”

“Het is voor sommigen moeilijk te bevatten dat soms twee dingen tegelijk waar kunnen zijn. Het kan waar zijn dat het de juiste beslissing was deze oorlog te beëindigen, maar het kan ook kloppen dat de aftocht chaotisch was. Hartverscheurend zelfs en dat dat veel mensen wanhopig maakte.”

“Dat doet niets af aan de geweldige prestatie in die laatste dagen toch nog 120.000 mensen het land uit te vliegen. Veel Afghanen voelen zich echter in de steek gelaten. Dat is een feit.”

“Mijn rol is een stem te geven aan de mensen ter plaatse. Ik vertel wat ik zie, wat er verandert en hoe de achtergebleven Afghanen zich voelen. Als ze zich in bepaalde kringen niet willen bezighouden met die aspecten van de aftocht, nou dat spijt me dan. Het is niet mijn job om jou te vertellen wat je graag wilt horen.”

Clarissa Ward (Londen, 31 januari 1980)

Clarissa Ward is de dochter van een Britse bankier en een excentrieke Amerikaanse moeder. Ze woonde op alle continenten en spreekt Frans, Russisch, Arabisch en een beetje Chinees.

Van redactiehulpje bij Fox News klom ze op door, naar eigen zeggen, ‘te werken tijdens de feestdagen en reportages te maken in gevaarlijke gebieden’. Ward maakte reportages voor ABC en voor het prestigieuze actualiteitenprogramma 60 Minutes van CBS voordat ze de beroemde journalist Christiane Amanpour opvolgde als ‘chief international correspondent’ van CNN.

Ward won vele journalistieke onderscheidingen. Ze woont in Londen en is getrouwd met een Duitse graaf, met wie ze twee kinderen heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden