‘China zet Oeigoeren vast als ze een hoofddoek dragen of een lange baard hebben’

Een lange baard, het dragen van een hoofddoek, het bezoeken van een buitenlandse website: Oeigoeren in China kunnen hiervoor al in een heropvoedingskamp belanden, blijkt uit een rapport dat aan de Chinese overheid wordt toegeschreven.

Satellietfoto uit september 2018 van een Chinees ‘heropvoedings­kamp’ in Hotan in de noord­westelijke provincie Xinjiang. Beeld DigitalGlobe/Getty Images

In de rapportage, die in handen is van onder andere de BBC, staan de persoonlijke gegevens van meer dan 3000 individuen, afkomstig uit de westelijke regio Xinjiang. Daar wonen vooral Oeigoeren, een moslimminderheid in China. Intieme dagelijkse bezigheden zijn in de stukken minutieus bijgehouden. Hoe vaak iemand bidt, wat iemand draagt en met welke mensen hij of zij omgaat. En tot slot het oordeel: of diegene naar een heropvoedingskamp gestuurd moet worden of niet.

Terroristische aanslag

Uit de stukken blijkt dat enkele Oeigoeren zijn vastgezet omdat ze een aanslag zouden voorbereiden. Voor de meeste anderen was de reden van heel andere aard. In veel gevallen werd iemand al vastgezet vanwege het aanvragen van een paspoort, het hebben van te veel kinderen of vanwege een (soms heel kleine) uiting van geloof. Een 38-jarige vrouw genaamd Helchem werd bijvoorbeeld naar een heropvoedingskamp gestuurd toen bleek dat ze enkele jaren geleden een hoofddoek had gedragen.

Het is voor het eerst dat informatie naar buiten komt over de criteria die de Chinese regering hanteert om duizenden – volgens sommige berichten zelfs miljoenen – Oeigoeren gevangen te zetten. De Chinese Communistische partij houdt vol dat de kampen uitsluitend gebruikt worden om extremistische moslims te deradicaliseren. De kampen zouden beslist niet uitsluitend op één bevolkingsgroep gericht zijn en mensen zouden er uitsluitend naartoe gestuurd worden als ze zich schuldig hebben gemaakt aan terrorisme of geradicaliseerd zijn. Dat beeld wordt niet bevestigd door de documenten die zouden zijn gelekt door dezelfde bron als die welke vorig jaar informatie doorspeelde aan westerse media over het leven in de heropvoedingskampen. Daaruit bleek onder meer dat de mensen in cellen gevangen zitten, en niet, zoals de Chinese overheid beweerde, vrijwillig in de kampen vertoeven.

Paranoïde mentaliteit

Net als toen weerspreekt de Chinese regering dat de gelekte informatie authentiek is. Op de lijst staan bijvoorbeeld geen officiële stempels. Toch is het internationaal team experts dat de rapporten heeft geanalyseerd – door onder andere de informatie over personen uit het rapport na te trekken – ervan overtuigd dat de documenten echt zijn.

Zij leggen volgens de Duitse data-onderzoeker en China-expert Adrian Zenz, die het onderzoek leidde, veel meer bloot dan alleen de redenen waarom de Oeigoeren in China worden gevangengezet. Het toont ook de paranoïde mentaliteit van het Chinese regime in het algemeen. “Het legt de heksenjacht-mindset bloot die het sociale leven in het land al jaren controleert,” aldus Zenz tegen de BBC.

Tegen persbureau AP zei de woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken dat het ‘zinloos’ is om op de inhoud van de documenten in te gaan. De claim dat in de regio Xinjiang mensen vanwege hun religie worden vastgezet, noemde hij onzin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden