Carlos Menchaca, gemeenteraadslid in New York, vecht tegen gentrificatie in de wijk Sunset Park (Brooklyn).

Plus Achtergrond

Brooklyn in opstand tegen gentrificatie

Carlos Menchaca, gemeenteraadslid in New York, vecht tegen gentrificatie in de wijk Sunset Park (Brooklyn). Beeld Chantal Heijnen

Grote delen van Brooklyn, in New York, transformeerden van no-go area tot hipsterhemel. Raadslid Carlos Menchaca wil voorkomen dat de huidige bewoners verdreven worden door liefhebbers van prijzige lattes en avocadotoast.

Het is niet moeilijk te zien waarom de bewoners van Sunset Park, een buurt in Brooklyn, weinig op hebben met ­Industry City, een complex van ­opgeknapte fabriekshallen aan de waterkant. Je kunt er een designerhoed van 500 dollar kopen, of vijf ­soorten avocadotoast bij een betegeld café dat ‘Avocaderia’ heet. Een aanbieder van flexwerkplekken verhuurt bureaus voor 650 dollar per maand, er is een barbershop en een supermarktje, dat voor 5 dollar biologische, glutenvrije, veganistische zoutjes van bloemkool en chiakorrels verkoopt. Alles in trendy opgepoetste industriële stijl.

Verderop ziet Sunset Park er heel anders uit. Daar verkoopt een dame bij de bushalte koffie en broodjes vanuit koelboxen op een winkel­wagentje, doen bewoners in het Chinees ­boodschappen bij bakkerij Huahui en zijn de besmeerde bagels van anderhalve dollar van bodega Pal populair. De meerderheid van de bewoners van Sunset Park is buiten de VS ge­boren – vooral in China of Latijns-Amerika.

Naast de bodega ligt het kantoor van gemeenteraadslid Carlos Menchaca, die de strijd is aan­gegaan met de eigenaren van Industry City. Hij komt er later deze maand in Amsterdam over vertellen. Als de ontwikkelaars hem geen tijd gunnen om te inventariseren wat de effecten zijn van plannen voor een complex met winkelruimte en hotels naast de pakhuizen, kunnen ze hun vergunningen vergeten en gaat het hele feest niet door, dreigde hij.

Sunset Park, Brooklyn, New York Beeld Laura van der Bijl

Critici vinden dat hij het project gegijzeld houdt en de 15.000 banen die de projectontwikkelaar zegt te verwachten, in gevaar brengt. Menchaca: “Dat zegt elke ontwikkelaar. Zulke beloftes komen niet altijd uit.” Hij vreest dat de groei zoveel New Yorkers van elders zal aantrekken, dat huren zullen stijgen en de Sunset Parkers en lokale ondernemers verdreven worden uit hun eigen wijk.

Toename daklozen

Gentrificatie heet het – de opwaardering van een buurt die gepaard gaat met stijgende vastgoedprijzen en het vertrek van de oorspron­kelijke bewoners, die zich niet langer kunnen veroor­loven om er te wonen. Amsterdamse wijken als de Jordaan kunnen erover meepraten. Delen van Brooklyn die lang no-go areas waren, horen nu bij de duurste stukjes stad.

Ook in Sunset Park schieten de huizenprijzen omhoog, mede dankzij speculatie met het oog op verdere ontwikkeling van Industry City. “Sunset Park behoorde lang aan de bewoners toe. Mijn kiezers zeggen nu: we willen een huis dat ons eigendom is, maar we kunnen dat niet betalen. Daar moet de stad over nadenken: hoe geef je het bezit terug aan de mensen,” zegt Menchaca. “Verandering is onvermijdelijk, dat begrijpen we. Maar als gemeenschap willen wij die verandering vormgeven, niet alleen maar slachtoffer zijn.”

Industry City in Sunset Park. In de oude fabrieks­hallen zitten nu opgepoetste koffiebars, winkels en barbershops. Beeld Chantal Heijnen

En dat betekent: géén luxe woontorens, hoe graag projectontwikkelaars deze ook zouden willen bouwen en hoe overtuigend ze ook beloven om betaalbare ­appartementen te bouwen. Menchaca kan het ­tegenhouden, omdat hij als gemeenteraadslid zeggenschap heeft over de bestemmingsplannen van het industriële gebied ten westen van Sunset Park. Hij is niet van plan om er het label ‘wonen’ op te plakken.

“De werkende waterkant noemen we het; die moet behouden blijven. Als industrie vertrekt en je maakt er een woongebied van, komt die nooit meer terug. Veel fabrikanten moeten nu al vertrekken uit Industry City omdat ze het niet meer kunnen betalen.” 

Industriële banen verdienen beter dan de laagbetaalde baantjes in de cafés en winkels die nu Industry City ­domineren. Kantoorwerk is voor hoogopge­leide yuppen, die van elders komen. De gemeenschap wil een bolwerk van makers blijven. “We willen een walk to work-buurt zijn, een wijk waar je lopend naar je werk kunt.”

Bovendien: meer bouwen helpt niet om de huisvestingscrisis op te lossen, constateert Menchaca. Hoeveel er ook gebouwd wordt in New York, het aantal daklozen blijft toenemen, juist ook door al die nieuwbouw in opgepoetste wijken die vervolgens onbetaalbaar worden. “Je ziet dat gezinnen letterlijk worden weggerukt uit de buurten waar ze opgegroeid zijn. Mensen vertrekken niet omdat ze dat willen, maar omdat ze verdrongen worden.”

Zeggenschap bewoners

Volgens Menchaca is goed gepland activisme vanuit de buurt de sleutel tot de oplossing. Sunset Park is ‘supergeorganiseerd’, al was het niet makkelijk om dit voor elkaar te krijgen in een immigrantengemeenschap. Vanwege taalbarrières, bijvoorbeeld. Een aanzienlijk deel van de bewoners van Sunset Park heeft bovendien geen of tijdelijke verblijfspapieren en mag niet stemmen. Of erger, is bang voor de overheid, uit vrees uitgezet te worden.

Industry City in Sunset Park. In de oude fabrieks­hallen zitten nu opgepoetste koffiebars, winkels en barbershops. Beeld Chantal Heijnen

Mede dankzij een systeem dat de bewoners zeggenschap geeft over subsidiepotjes voor bijvoorbeeld de inrichting van parken en scholen, lukte het om ze op de been te krijgen. “De gemeenschap moet weten dat ze macht heeft, voordat je kunt verwachten dat mensen zich verzetten tegen een ontwikkelaar,” zegt Menchaca. “Organiseer op lokaal niveau, kies mensen in stadsdeelraden en de gemeenteraad die voor je vechten tot het einde, zonder compromissen te sluiten als het gaat om fundamentele zaken als de toekomst van je buurt.”

Kleine ondernemers

Zo’n verenigde groep buurtbewoners kan zich succesvol verzetten tegen het grote geld, daarvan is Menchaca overtuigd. Een andere wijk in New York, Long Island City in stadsdeel Queens, bewees het eerder dit jaar. Hevig verzet van bewoners en activisten die vreesden voor huurstijgingen en een overbelaste infrastructuur, dwong Amazon hun plan om daar met ­belastingkorting een enorm kantoor neer te zetten, af te blazen. “Het was Valentijnsdag, een mooie dag,” zegt Menchaca. “Een sterk signaal dat we niet geloven in corporate welfare, in uitkeringen voor grote bedrijven. We moeten kleine ondernemers steunen.”

Lonely Planet raadde Industry City aan als één van de ‘coolste buurten’ ter wereld, maar in die ‘attractie’ moet je als toerist helemaal niet zijn, zegt Manchaca. Het authentieke Sunset Park ligt verderop, aan 5th Avenue, waar de menu’s op de muur staan in het Spaans of Chinees, ­kerken in vier talen werven en vrome dames halverwege de ochtend met gevouwen handen boven hun Mexicaanse ontbijt zitten in de panadería van Don Paco Lopez. “Als je de gemeenschap wilt behouden, moet je naar de plaatsen gaan die eigendom van de gemeenschap zijn.”

Hart voor immigranten

Carlos Menchaca (38) was de eerste Mexicaans-Amerikaanse volksver­tegenwoordiger in de staat New York. Hij is geboren in grensstad El Paso, Texas – zijn cowboyhoeden hangen in zijn kantoor. In de New Yorkse gemeenteraad maakt hij zich namens de Democratische partij speciaal hard voor immigranten, wat onder meer juridische bijstand voor ongedocumenteerde New Yorkers opleverde. 

Hij komt deze maand niet alleen naar Amsterdam, maar bezoekt ook Rotterdam, onder meer om kennis op te doen over banen en milieubeleid in en rond de haven. Zijn district in het New Yorkse stadsdeel Brooklyn ligt aan het water enrond havens. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden