PlusAchtergrond

Britten naar de stembus: krijgt Boris Johnson een meerderheid?

Beeld AFP

Groot-Brittannië kiest voor de derde keer in vier jaar een nieuw parlement. Dat de brexit van levensbelang is, moge duidelijk zijn. Waarop moeten we verder letten? 

1. Wat is de voorspelde uitslag?

Als je wint, heb je vrienden. Maar als je met een meerderheid wint – niet ongebruikelijk in het Lagerhuis – heb je die vrienden helemaal niet nodig. Sinds het uitroepen van de stembusgang wijzen de voortekenen erop dat premier Boris Johnson zijn mandaat versterkt en de brexitagenda alleen kan gaan uitvoeren. De afgetekende winst die voor zijn Conservatieve Partij werd gepeild, vertoonde echter de laatste dagen scheurtjes. Peiler YouGov bracht de meerderheid waarop Johnson kan rekenen deze week terug naar 28. De foutmarge van YouGov bouwt bovendien de mogelijkheid in dat de ­Tories straks tien zetels tekortkomen.

2. Wat gebeurt er dan?

Wanneer geen van de partijen vrijdagochtend een absolute meerderheid heeft behaald (Labour lukt dat sowieso niet, de Conservatieven moeten nog even peentjes zweten) ontstaat wat men in het Verenigd Koninkrijk een hung par­liament noemt. Dan moet er een kabinet met meerdere partijen worden gevormd; in de extreem gefragmenteerde Britse politiek van nu is zoiets een helse klus. De kansrijkste coalitie lijkt er dan een zonder de Conservatieve Partij, een combinatie van Labour, de Liberal Democrats en de Schotse SNP. Zij zijn het allerminst eens over hoe het nu verder moet met de Britse uittreding uit de Europese Unie, maar zijn eensgezind in de visie dat de haastige spoed die Johnson voorstaat in elk geval níét de manier is.

3. Er speelt toch wel meer dan alleen de brexit?

Absoluut, hoewel Johnson tijdens de campagne zijn uiterste best heeft gedaan om de verkiezingen uitsluitend daarom te laten draaien.

Labourleider Jeremy Corbyn heeft op zijn beurt geprobeerd de aandacht van de brexit naar de Britse gezondheidszorg te leiden. De National Health Service (NHS) biedt haar diensten gratis aan en dat vinden de Britten een groot goed.

De huidige NHS-begroting – opgebouwd uit belastinggeld – blijkt echter verre van toereikend om het toenemende aantal Britten met gezondheidsklachten te helpen. Wachtlijsten en ziekenhuizen stromen over en er is kritiek op het bestedingspatroon van de NHS, die vol inzet op acute zorg en meer tijd en geld vrij zou moeten maken voor preventie. Pijnlijk was het toen een verslaggever premier Johnson een foto wilde laten zien van een ziek jongetje dat in een overvol ziekenhuis op de grond moest slapen. Johnson weigerde te kijken.

De Conservatieven beloven 50.000 nieuwe banen in de verpleging, Labour wil de NHS-begroting jaarlijks met 4 procent laten stijgen.

4. Hoe laat weten we wie er gewonnen heeft?

Net als in Nederland begint de uitslagenavond met exitpolls. De eerste worden om 23.00 uur onze tijd verwacht, en zijn vaak accuraat. Als die – in lijn met de recentste peilingen – een beperkte of zelfs geen meerderheid voor Johnson laten zien, wordt het een lange nacht.

Echte zekerheid is er dan vrijdagochtend pas. Een voor een druppelen de uitslagen uit steden en districten binnen. Dat gebeurt stapsgewijs, van het noorden naar de grotere steden in het zuiden. Er is een aantal zekerheden, zoals Newcastle en Sunderland die in het noorden liggen en altijd voor Labour zijn.

In het midden van Engeland ligt echter een zogeheten rode muur, een gebied waar Labour favoriet is, maar waar in 2016 wel voor brexit werd gestemd. De verschillen in deze zogeheten marginal seats waren bij de verkiezingen in 2017 piepklein, soms maar een paar honderd stemmen. Er zijn volgens de analisten ongeveer dertig districten, goed voor dertig zetels, waar de uitslag alle kanten op kan gaan. Gaan die naar de Conservatieven, dan behaalt Johnson een monsteroverwinning. Verliest hij ze, dan komt zijn premierschap in gevaar. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden