Brexitstemming verboden, slecht nieuws voor Boris Johnson

Opnieuw slecht nieuws voor de Britse premier Boris Johnson: zijn tweede poging om zijn brexitdeal in stemming te brengen, is maandagmiddag geblokkeerd door Lagerhuisvoorzitter John Bercow. Tijd voor Plan B: de brexitwetgeving erdoorheen duwen.

John Bercow, voorzitter van het Lagerhuis. Beeld REUTERS

Weer waren maandag alle ogen gericht op Lagerhuisvoorzitter John Bercow. Weer was hij van doorslaggevend belang in het brexitproces. Nadat zaterdag Boris Johnsons eerste poging om zijn brexitdeal ongewijzigd in stemming te brengen mislukte, probeerde de Britse premier het nu weer. Zonder succes: Lagerhuisvoorzitter John Bercow verbood het, omdat parlementaire regels voorschrijven dat een regering eenzelfde motie niet nogmaals in stemming mag brengen.

De opties voor Boris Johnson om de EU op de deadline van 31 oktober met een deal te verlaten vallen een voor een weg. Zijn laatste mogelijkheid is om de zeer gecompliceerde benodigde brexitwetgeving deze week in hoog tempo door het Britse parlement te loodsen. Normaal duurt het proces van wetgeving weken tot maanden: Johnson probeert dat nu binnen een paar dagen te doen.

Uitgesloten

Dat wordt - mede door die haast - ontzettend ingewikkeld: zonder Conservatieve meerderheid is elke stemming spannend, en Johnson moet er meerdere winnen om nog uitzicht te houden op de door hem zo gewenste brexit op 31 oktober.

Allereerst moet het Lagerhuis stemmen over een motie waarin het tijdsschema van het wetgevingsproces is uitgestippeld: hoe lang en onder welke voorwaarden erover gedebatteerd zal worden en wanneer de wet precies aan het Lager- en Hogerhuis zal worden voorgelegd. Mocht het Lagerhuis dinsdag het voorgestelde tijdspad verwerpen, dan is een brexit met deal op 31 oktober vrijwel uitgesloten. 

Johnsons opties om de brexit op korte termijn te regelen zijn dan uitgeput, en de verwachting is dat hij in dit scenario zal proberen landelijke verkiezingen uit te schrijven. Daar wil hij een grote Conservatieve meerderheid winnen: met een andere, meer brexitgezinde parlementssamenstelling denkt hij zijn brexitdeal er wel doorheen te krijgen.

Mocht het Lagerhuis het voorgestelde tijdspad wel accepteren dan zal er mogelijk al morgen een eerste stemming plaatsvinden over de brexitwetgeving. Het wordt dan heel spannend: de stemverhoudingen liggen dichtbij elkaar. Elke stem telt. Als Johnson de stemming wint is dat een belangrijke stap op weg naar een ordelijke brexit, maar dan hij is er nog niet. De wet wordt dan doorgestuurd naar de ‘commissiefase’ en daarna de ‘derde lezing’. Daarin kunnen Lagerhuisleden het akkoord aan proberen te passen door amendementen in te dienen. 

Boris Johnson tijdens een persconferentie in Brussel, eind vorige week. Beeld Getty Images

Daar ligt het volgende grote gevaar voor Johnson deze week: de oppositie zal een wetswijziging voor een zachtere brexit indienen (door een lidmaatschap van de douane-unie) en er ligt ook een amendement klaar waarin staat dat het brexitakkoord voor moet worden gelegd aan het Britse volk in een referendum. 

Als een van de amendementen aangenomen wordt en Johnson daarmee dwingt zijn deal ingrijpend aan te passen dan lijkt de kans verkeken om de brexit deze week nog door zijn parlement te krijgen. Waarschijnlijk zal Johnson zijn pogingen dan staken en aansturen op landelijke verkiezingen eind dit jaar. In dat geval zal de brexit - mits de EU daarmee instemt - weer worden uitgesteld.

Maar, mocht tegen verwachting in alles mee zitten en het Lagerhuis deze week instemmen met alles wat Johnson hen voorlegt, dan is de brexit ineens heel dichtbij. Dan is het akkoord door het Britse parlement en hoeft alleen het Europees Parlement nog een handtekening te zetten. In dat geval verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie op 31 oktober met een deal in de hand en is Johnson de gevierde man. Maar op dit moment lijkt het erop dat hij daar een wonder voor nodig heeft.

Queen's Speech

Tussen al het brexitgeweld door staat dinsdag mogelijk ook nog een stemming op het programma over de Queen’s Speech, de troonrede van vorige week waarin de regeringsplannen voor het komende jaar uiteen werden gezet. Normaliter een formaliteit, maar nu het Britse parlement zo verdeeld is zou het goed kunnen dat de regering de Queen’s Speech-stemming -voor het eerst sinds 1924- verliest. 

In dat geval is het gebruikelijk dat de premier zijn ontslag indient, omdat het gezien wordt als een vertrouwensstemming. Maar Johnson lijkt dat niet van plan. Wel zal het de druk op oppositieleider Jeremy Corbyn verhogen om een motie van wantrouwen in te dienen om Johnson op die manier weg te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden