PlusAchtergrond

Boris Johnson zit klem tussen Brussel, Biden en achterban

Na de dramatische aftocht van Johnsons topadviseur Dominic Cummings verandert het speelveld van de brexitonderhandelingen. Daaraan kleven de nodige risico’s.

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

Het is een beeld dat op ieders netvlies bleef hangen. Dominic Cummings die in de herfstschemer op de vroege vrijdagavond iets voorovergebogen naar zijn telefoon staart, wachtend op een taxi bij Downing Street. Voor zich op de grond een kartonnen doos met spullen. Hij heeft zojuist voor het laatst de beroemde deur van nummer 10 achter zich dichtgetrokken, een ­leger aan fotografen wachtte hem op. De man die zo bepalend is geweest in de Britse politiek de afgelopen vier jaar, wilde niet via de achterdeur naar buiten.

Met zijn vertrek neemt hij ook zijn botte manier van werken mee. Cummings, de architect van de brexit-campagne in 2016, zocht met alles en iedereen de confrontatie. Van het ambtenarenapparaat tot de Conservatieve fractie en van de oppositie in het Lagerhuis tot de EU.

Hij deinsde niet terug voor een no-dealbrexit, al was het maar om aan Brussel duidelijk te maken dat deze Britse regering niet over zich heen laat walsen. Lang volgde Johnson zijn beleid braaf op; hij had immers zijn verkiezingsoverwinning vorig jaar aan die strategie te danken.

null Beeld AP
Beeld AP

Machocultuur

Het begon de laatste tijd steeds meer te schuren. In Downing Street waren veel medewerkers de autoritaire Cummings zat, onder wie Johnsons eigen verloofde Carrie Symonds. Zij klaagde bij Johnson over de ­machocultuur onder Cummings’ ­leiding, waar veel vrouwen zich onprettig bij voelden. De premier moest een andere kant van zichzelf laten zien, een gematigder kant. Meer de man die acht jaar burgemeester van Londen was geweest.

Bij hun afscheidsgesprek vrijdag zou Johnson Cummings hebben ­geconfronteerd met WhatsApp­berichten over zijn verloofde. Daarin noemde Cummings haar volgens verschillende kranten ‘Princess Nut Nuts’. ‘Prinses’ omdat ze zich volgens Cummings hautain gedroeg, ‘nuts’ (gek) vanwege haar ideeën en ‘nut’ (nootje) slaat op het feit dat Symonds in de ogen van Cummings een eekhoornuitstraling heeft.

Johnson heeft hem volgens de Sunday Times na dat gesprek verteld dat hij z’n spullen kon pakken. ‘Dit was een huwelijk dat bestond uit drie personen’, schreef de krant, ‘Boris, Carrie en Dominic. Dat huwelijk gaat nu ­verder zonder Dominic.’

Internationale dossiers

Nigel Farage, de voormalig leider van de Brexitparty, twitterde direct na Cummings’ ontslag dat hij vreest voor een knieval van Johnson in de brexitonderhandelingen. ‘Ik heb Cummings nooit gemogen, maar dat hij nu weg is, laat zien dat we onze ziel verkopen met brexit’, schreef Farage.

De nervositeit bij Farage is verklaarbaar. Johnson voelt immers aan dat het speelveld, mede dankzij de komst van president Biden, verandert. Een harde no-dealbreuk met de EU zal de relaties met de Europese hoofd­steden en het Witte Huis ernstig vertroebelen. Op het internationale ­toneel staat hij er dan alleen voor.

Een no-dealbrexit zal hoe dan ook voor chaos zorgen, iets wat Johnson nu niet kan gebruiken. Hij wil het liefst dat brexit van de agenda verdwijnt, zodat hij zich kan richten op grote internationale dossiers waarop hij kan scoren. De Britten organiseren volgend jaar de COP26, de internationale klimaattop. Ook is de G7-top volgend jaar in Groot-Brittannië. Ideale momenten om zich te profileren, het liefst met Biden aan zijn zijde.

Toch kan Johnson zich een enorme verschuiving in de brexitgesprekken niet veroorloven. Hij heeft te maken met een fractie vol uitgesproken hardliners. Als een compromis betekent dat de Britten nog voor jaren aan allerlei EU-regels zijn gebonden, kan er een opstand uitbreken in z’n partij. En hij ligt binnen zijn fractie al onder vuur vanwege zijn coronabeleid.

Het is voor Johnson kiezen tussen twee kwaden. Aan elke optie kleven nadelen, maar de tijd van uitstellen is voorbij: de brexitklok eist de komende tien dagen een antwoord.

Johnson opnieuw in quarantaine door corona

De Britse premier Boris Johnson heeft te horen gekregen dat hij in zelfisolatie moet, omdat hij contact heeft gehad met iemand die besmet is met corona. Hij werd op de hoogte gesteld door de nationale gezondheidsdienst NHS, op basis van informatie van een volgsysteem.

Volgens een verklaring van Downing Street 10 zal hij in zijn ambtswoning ‘doorwerken, inclusief het leidinggeven aan de reactie van de regering op de coronapandemie’. Volgens de verklaring is alles goed met de ­premier, hij heeft geen symptomen.

Johnson had donderdag een bijeenkomst met een groep parlementsleden. Een van hen, Lee Anderson van
Johnsons Conservatieve partij, testte later positief op het coronavirus.

Eind maart is Johnson zelf al besmet geraakt met het virus. Hij werd in april opgenomen in het ziekenhuis en werd drie dagen op de afdeling ­intensieve zorg behandeld. Half april werd hij uit het ziekenhuis ontslagen, waarna hij thuis verder is hersteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden