Plus Analyse

Boris Johnson in het nauw. Welke opties heeft hij nog?

John Bercow (midden) zei maandag per 31 oktober op te stappen als voorzitter van het Lagerhuis. Beeld EPA

De laatste dag voor het Britse parlement werd geschorst liep uit op een slachtpartij voor Boris Johnson. De brexitdatum staat volgens hem vast, maar de wet brengt hem in het nauw. 

Maandagnacht in de late uurtjes is de schorsing van het Britse parlement tot 14 oktober ingegaan, door het omstreden besluit van Boris Johnson om het parlement een week na het zomerreces weer op slot te zetten. Voordat het zover was had het parlement echter nog een aantal rake klappen aan Johnson uitgedeeld.

In het Lagerhuis werd voor de tweede keer het verzoek van de premier voor vervroegde landelijke verkiezingen afgeschoten. Andersom wist de oppositie een motie door het parlement te wurmen die Johnson dwingt het berichtenverkeer van de regering over de sluiting van het parlement – de prorogation – openbaar te maken. Johnson zegt dat het schorsen van het parlement niets met de brexit van doen heeft. De oppositie gelooft dat niet en verdenkt Johnson ervan het middel te gebruiken om het parlement buitenspel te zetten.

Ook stemde een meerderheid ervoor dat de regering-Johnson inzage moet geven in overheidsdocumenten voor de voorbereidingen op een mogelijke no deal. In augustus lekten details uit, waaruit bleek dat de regering zich schrap zou zetten voor mogelijke voedsel- en medicijntekorten. Downing Street 10 zegt ‘te overwegen’ hier gehoor aan te geven.

Door zijn goedkeuring te geven voor de stemmingen speelde Lagerhuisvoorzitter John Bercow weer een hoofdrol maandag bij het dwarszitten van de regering. Bercow kondigde daarna zijn vertrek aan. Na tien jaar als voorzitter zei hij met tranen in de ogen op te stappen op 31 oktober.

Johnson belooft dat het VK op die dag de EU zal verlaten. Hoewel gisteren een wet van kracht ging die een brexit zonder deal verbiedt, herhaalde Johnson dat hij absoluut geen brexituitstel zal vragen bij de EU. Nu vervroegde verkiezingen van de baan zijn, er nog altijd geen alternatieven voor de omstreden backstop op tafel liggen en een vertrek zonder deal wettelijk verboden is, zijn de mogelijkheden die belofte na te komen beperkt.

De wet omzeilen?

Johnson was gisteren stellig toen hij zei dat de wet niets aan zijn plannen zou veranderen. Maar hoezeer zijn achterban ook kan willen dat hij het land rücksichtslos uit de EU loodst, de gevolgen kunnen groot zijn. Meerdere ministers waarschuwden al te zullen opstappen als Johnson zich niet aan de wet zal houden, en naar verwachting volgt dan een nog verdere uittocht van Conservatieve parlementariërs. Bovendien riskeert de premier vervolging, en mogelijk zelfs een gevangenisstraf, als hij de wet negeert.

De noodtoestand afkondigen?

Op Downing Street 10 zou ook overwogen worden de noodtoestand af te kondigen – op basis van de Civil Contingencies Act uit 2004 – om de wet te kunnen schrappen. Het is zeer de vraag of juridisch voldoende hard kan worden gemaakt dat het land werkelijk in een noodtoestand verkeert. Bovendien zou het parlement hier een veto tegen kunnen uitspreken.

Opstappen en Jeremy Corbyn voor het blok zetten?

In Britse media wordt gesuggereerd dat Johnson zou spelen met de gedachte zijn functie neer te leggen om oppositieleider Jeremy Corbyn voor het blok te zetten het uitstel aan te vragen. Het is een gok, maar op deze manier zou Johnson zich kunnen profileren als martelaar. En bij verkiezingen die ongetwijfeld spoedig zullen volgen, kan hij op deze manier alsnog als grote winnaar uit de bus komen.

Of toch nog een deal?

Bij zijn bezoek aan zijn Ierse ambtsgenoot Leo Varadkar herhaalde Johnson geen brexit te willen zonder deal, maar zolang alternatieven voor de backstop uitblijven, ziet het er niet naar uit dat hij met een andere deal op de proppen kan komen dan voorganger Theresa May. En het lijkt er niet op dat het parlement dit keer wel wat ziet in die deal die al drie keer werd verworpen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden