Nieuws

Bolsonaro zwicht na aanval op rechters: ‘Gesproken in de hitte van het moment’

Twee dagen na zijn ongezien harde woorden tegen het Hooggerechtshof en een van de rechters in het bijzonder, heeft de Braziliaanse president Jair Bolsonaro zijn dreigement om rechterlijke beslissingen van het hoogste rechtscollege niet meer te respecteren, alweer ingetrokken. In een schriftelijke ‘verklaring aan de natie’ zegt Bolsonaro dat hij zijn uitspraken heeft gedaan in de “hitte van het moment” en dat hij “nooit de intentie heeft gehad om rechterlijke macht aan te vallen”.

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro tijdens zijn toespraak dinsdag in São Paulo, waarin hij een aantal van zijn felle uitspraken bezigde richting een van de rechters van het Hooggerechtshof. Beeld AFP
De Braziliaanse president Jair Bolsonaro tijdens zijn toespraak dinsdag in São Paulo, waarin hij een aantal van zijn felle uitspraken bezigde richting een van de rechters van het Hooggerechtshof.Beeld AFP

Dinsdag, op de Braziliaanse Onafhankelijkheidsdag, had Bolsonaro in twee toespraken voor bij elkaar honderdduizenden aanhangers fel uitgehaald naar het Hooggerechtshof, waarmee de Braziliaanse president al langere tijd in onmin leeft. Hij vindt dat de rechters het op hem persoonlijk voorzien hebben en hem het regeren onmogelijk maken met hun beslissingen. Vooral rechter Alexandre de Moraes moest het ontgelden. “Stop met een schurk te zijn, Alexandre de Moraes. Treed af. Ik zal geen beslissing meer van deze rechter respecteren”, zei Bolsonaro onder meer.

Rechter De Moraes heeft recent een onderzoek gelast naar de rol van Bolsonaro in een breder onderzoek naar de financiering en verspreiding van nepnieuws en bedreigingen van de institutionele machten zoals het Congres en het Hooggerechtshof zelf. De Moraes liet in het kader daarvan meerdere bondgenoten van Bolsonaro arresteren. Daarnaast lopen er vanuit het Hooggerechtshof en het Verkiezingstribunaal nog vier andere onderzoeken naar Bolsonaro.

Bolsonaro dreigde dinsdag ook met acties tegen het Hooggerechtshof: “Ofwel de baas van deze macht houdt de zijnen binnen het gareel, of deze macht kan overkomen wat we niet willen”, aldus de president, wiens populariteit de laatste maanden tot een minimum geslonken is sinds hij in 2018 werd gekozen als president. Nog maar een kwart van de kiezers staat achter hem. Volgend jaar oktober zijn er opnieuw presidentsverkiezingen.

In Brazilië ontstond grote commotie over Bolsonaro’s uitspraken, de felste en meest dreigende in een reeks ruzies met de rechterlijke macht. Voorzitter Luiz Fux van het Hooggerechtshof reageerde woensdag woedend in een vlammende toespraak. “Het niet opvolgen van rechterlijke besluiten is een ‘misdaad van verantwoordelijkheid’ en moet als zodanig worden beoordeeld door het Congres”, aldus Fux. Een zogenoemde misdaad van verantwoordelijkheid is een van de in de Braziliaanse grondwet beschreven overtredingen van het staatshoofd die kunnen leiden tot afzetting.

Ook diverse partijen in het Congres zinspeelden openlijk over de mogelijkheid van ‘impeachment’ naar aanleiding van de uitbarstingen van Bolsonaro.

Kou uit de lucht

Met zijn verklaring van donderdag probeert de president de ergste kou uit de lucht te halen. “Ik wil zeggen dat mijn woorden, soms bot, het resultaat waren van de hitte van het moment en dat onze botsingen altijd gericht zijn op het algemeen welzijn”, aldus Bolsonaro in zijn geschreven statement van tien punten. “Ondanks zijn kwaliteiten als jurist en professor, zijn er natuurlijke meningsverschillen over sommige beslissingen van rechter Alexandre de Moraes. Maar die moeten langs juridische weg worden opgelost”, schrijft de president over de rechter die hij dinsdag nog weg wilde hebben.

Bolsonaro’s voorganger Michel Temer speelde een bemiddelende rol bij de opvallende toenadering. Bolsonaro dirigeerde donderdagochtend een speciaal vliegtuig naar São Paulo om de voormalige president, gepokt en gemazeld in de Braziliaanse politiek, op te halen voor een lunch op zijn werkpaleis Planalto in de hoofdstad Brasília.

Temer, die na de afzetting van Dilma Rousseff president was van 31 augustus 2016 tot 1 januari 2019, adviseerde Bolsonaro de ‘verklaring aan de natie’ op te stellen. Het Braziliaanse O Globo meldt dat Temer het statement al kant-en-klaar bij zich had voordat hij bij de president aan tafel ging. Ook zorgde Temer er tijdens de lunch voor dat Bolsonaro en De Moraes elkaar telefonisch spraken voordat de verklaring publiek werd. Temer benoemde De Moraes in maart 2017 tot rechter van het Hooggerechtshof, nadat deze eerst enkele maanden minister van Justitie was geweest in zijn regering.

President Bolsonaro kort nadat zijn voorganger Michel Temer (rechts) hem de presidentiële sjerp heeft omgehangen op de dag van zijn inauguratie op 1 januari 2019. Links Bolsonaro's vrouw Michelle. Beeld REUTERS
President Bolsonaro kort nadat zijn voorganger Michel Temer (rechts) hem de presidentiële sjerp heeft omgehangen op de dag van zijn inauguratie op 1 januari 2019. Links Bolsonaro's vrouw Michelle.Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden