Verwoesting door bosbranden in de buurt van Brasilia.

Bolsonaro beweert dat ngo’s bosbranden hebben gesticht

Verwoesting door bosbranden in de buurt van Brasilia. Beeld REUTERS

In Brazilië woedt het grootste aantal bosbranden sinds de overheid zes jaar geleden begon met meten. De regering-Bolsonaro doet er onverschillig over.

Het is in Brazilië niet droger dan in de afgelopen vier jaar. Toch woedden vanochtend verspreid over het Amazonegebied niet minder dan 74.155 branden. Bij een seizoen als in 2017, toen het buitengewoon droog was, waren de gevolgen helemaal niet te overzien geweest, stelt het Amazon Environmental Research Institute.

Het aantal bosbranden in het gebied is met 84 procent toegenomen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. En de schade is enorm: de Amazone is met 7 miljoen vierkante kilometer goed voor ongeveer 20 procent van de wereldwijde productie van zuurstof – vandaar de bijnaam ‘de longen van de wereld’.

Ruim 9500 van de branden die nu woeden, zijn er in de afgelopen 48 uur bijgekomen, meldtInpe, het Braziliaanse instituut voor ruimtevaart- en saneringsonderzoek.

Queimada

Natuurlijke branden zijn zeldzaam in Brazilië, zegt Paulo Moutinho van het Amazon Environmental Research Institute tegen persbureau Reuters – ze worden vrijwel altijd door mensen aangestoken.

Het droogteseizoen gaat gelijk op met de queimada, een periode waarin Braziliaanse boeren hun landbouwgrond afbranden om de veeteelt en mijnbouw vrij baan te geven. Begin deze maand hielden boeren in de deelstaat Pará, de op een na grootste deelstaat van Brazilië, een gezamenlijke ‘Dag van het Vuur’. Door de onherbergzaamheid van het gebied werd dat pas dagen later waargenomen en hadden de vlammen al verwoestend om zich heen gegrepen.

Kapitein Kettingzaag

Boeren, houthakkers en mijnbouwers voelen zich gesterkt door president Jair Bolsonaro, sinds begin dit jaar aan de macht in Brazilië en berucht om zijn genadeloze houding tegenover het klimaat.

De uiterst rechtse voormalig legerleider – die zichzelf in het verleden lachend als ‘Kapitein Kettingzaag’ liet aankondigen – ziet in de Amazone vooral een hinderlijke verzameling bomen die in de weg staan op plekken waar ook gebouwd of verbouwd kan worden.

Uit satellietbeelden concludeerde onderzoeksinstituut Inpe vorige maand al dat de ontbossing van het Amazonewoud met 88 procent was toegenomen, nog voor de eerste zomerbranden goed en wel ontvlamden. Het kwam de directeur van het Inpe prompt op ontslag te staan door de president, die woest uithaalt naar iedere wetenschapper, publicatie of organisatie die hem en zijn regering bekritiseert.

Gevraagd naar de huidige golf bosbranden suggereerde Bolsonaro dat ze mogelijk waren aangestoken door de non-gouvernementele organisaties die in de Amazone actief zijn, in een poging zijn regering zwart te maken.

“Ik zeg niet dat het zo is, maar het zouden zomaar die ngo-criminelen kunnen zijn die een informatieoorlog tegen mij en tegen Brazilië voeren.” Bolsonaro lijkt er niet wakker van te liggen. “Het is queimada, dan gebeuren die dingen nu eenmaal.”

Het Amazon Environmental Research Institute denkt dat het einde van de branden nog lang niet in zicht is. Het vuur heeft in korte tijd al verwoest wat in 2016 in het hele droogteseizoen verdween. “Het staat vast dat er een verband is tussen ontbossing en deze branden.”

Wat zijn de gevolgen voor het klimaat?

Het klimaat wordt opgeschud door deze branden, zegt meteo­roloog Ben Lankamp van Weerplaza. “Het Amazonegebied is van groot belang voor de verdeling van vocht in de atmosfeer. De precieze impact van de branden op het klimaat zal pas over circa vijftig jaar duidelijk worden.”

Bomen gebruiken vocht om te groeien. Dat vocht verdampt en komt zo terug in de atmosfeer. Als de bomen verdwijnen, heeft dat een negatieve invloed op de waterhuishouding van de loca­tie zelf – door minder bomen wordt het gebied droger – én op de hoeveelheid neerslag op grotere schaal.

Volgens de meteoroloog kan de natuur zich doorgaans instel­len op veranderingen, maar niet met dit tempo. “De kringloop wordt verstoord én de luchtkwaliteit gaat achteruit. De branden zorgen voor schadelijke stoffen in de atmosfeer. Tegelijkertijd zijn er minder bomen die CO2 uit de lucht halen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden