Bloedbad Hanau: dader haatte vreemdelingen

De 43-jarige Duitser Tobias Rathjen heeft woensdagavond in Hanau bij Frankfurt negen mensen doodgeschoten in twee shishalounges. Daarna schoot hij zijn 72-jarige moeder dood en vervolgens zichzelf. Justitie bestempelt Rathjen als extreemrechtse schutter die handelde uit vreemdelingenhaat.

Een forensisch team ter plekke in Hanau.Beeld REUTERS

Dat verklaarde hoofdaanklager Peter Frank van het federale parket in Karlsruhe tijdens een persconferentie. De diepgewortelde vreemdelingenhaat van de schutter blijkt volgens hem uit de inhoud van diens website. Minister van Binnenlandse Zaken Peter Beuth van de deelstaat Hessen verklaarde eerder dat de dader niet bekend was bij de politie- en inlichtingendiensten, maar nu wel geldt als terreurverdachte. “Hij lijkt op het internet te zijn geradicaliseerd en zijn website wordt momenteel onderzocht,” aldus de bewindsman. 

Verdachte Tobias Rathjen was volgens Duitse media een sportschutter met een wapenvergunning. Hij volgde naar eigen zeggen een opleiding tot bankmedewerker en studeerde daarna bedrijfskunde. Rathjen belde gisteravond omstreeks tien uur aan bij een shishalounge in het centrum van Hanau. Eenmaal binnen opende hij het vuur. Daarbij kwamen vijf mensen om het leven en raakten meerdere bezoekers gewond. De schutter ging ervandoor in zijn auto, stopte even later bij een tweede waterpijpcafé, ging naar binnen en schoot nog eens vier mensen dood. 

 Rond vijf uur vanochtend meldde de politie dat Rathjen dood gevonden was in zijn woning, daar lag ook het stoffelijk overschot van zijn 72-jarige moeder. Zij was ook doodgeschoten
De vader van Rathjen is opgepakt voor verhoor. Het is nog niet bekend waar hij zich bevond op het moment van de feiten.

Turkse onderdanen

Alle negen slachtoffers in de shisha-bars hebben een migratieachtergrond. Vijf van hen zijn Turkse staatsburgers, bevestigde de Turkse ambassade in Berlijn vanmiddag. Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken in Ankara spreekt van een ‘verachtelijke aanslag’ die ze scherp veroordeelt. “Dit is een nieuw en ernstig gevolg van groeiend racisme en islamofobie,” luidt de verklaring. “Het is tijd om dergelijke aanslagen te stoppen.”

Manifest online
In een op zijn website geplaatst manifest van maar liefst 29 pagina’s gericht aan de Duitse bevolking, spreekt Rathjen van een ‘geheime dienst’ die duizenden Duitsers in de gaten houdt, thuis en op het werk. Het is volgens hem geen officieel bekende geheime dienst zoals de Duitse Bundesnachrichtendienst of Amerikaanse CIA maar meer een organisatie die op basis van een geheime dienst opereert. Rathjen is naar eigen zeggen een van de Duitsers die wordt ‘gemonitord’. Dat gebeurde volgens hem al vlak na zijn geboorte. ‘Ik hoorde een vrouwenstem in mijn hoofd zeggen: dat is dom, nu ben ik in de val gelopen.’
Dan springt de veertiger naar 1999, hij was destijds naar eigen zeggen 22 jaar oud, en begint over een gesprek met een medestudent van de opleiding tot bankmedewerker in diens appartement in Frankfurt. ‘We spraken onder andere over criminaliteit in het algemeen en slecht gedrag van bepaalde etnische groepen: Turken, Marokkanen, Libanezen, Koerden etcetera,’ schrijft Rathjen. ‘We bleken allebei slechte ervaringen te hebben met deze bevolkingsgroepen. Deze ervaringen bleven beperkt tot verbaal geweld onderweg naar school of naar de disco.’ Dat laatste veranderde volgens hem tijdens zijn stage bij een bank.

Bankoverval
‘Ik maakte een overval mee en werd daarna als getuige op het politiebureau geconfronteerd met fotokaartjes van honderden potentiële verdachten,’ vervolgt de veertiger. ‘Ongeveer 90 procent was niet-Duits en voornamelijk afkomstig zuiderse landen, vooral Turken en Noord-Afrikanen. Ik vroeg me af hoe het komt dat deze bevolkingsgroepen zich überhaupt in mijn land bevinden. Ze zijn uiterlijk instinctief al afkeurenswaardig en hebben zich in hun geschiedenis ook nooit als krachtig bewezen.’
Daarna begint hij over het gevoel ‘iets te moeten doen aan deze problematiek’ en over het uitroeien van de bevolking van een reeks landen in het Middellandse Zee-gebied, Midden-Oosten en Centraal-Azië met Afghanistan en Irak als aanstichters van ‘het kwaad’. De aanslagen op de Twin Towers in New York, op 11 september 2001 waren voor Rathjen het bewijs van ‘een verband’ tussen de aanslagen en de ‘geheime dienst’ die hem al zijn hele leven in de gaten hield.

‘Ik deed in januari 2002 voor het eerst aangifte van dit illegale in de gaten houden maar mijn klacht werd afgewezen. In de herfst van 2004 opnieuw. In 2019 ondernam ik een laatste poging. Ik wendde me tot enkele privérechercheurs en stuurde daarna kennisgevingen naar het Openbaar Ministerie in Hanau en bij het federale parket in Karlsruhe. Geen van allen kon mij verder helpen.’  

Privéleven
De ‘geheime dienst’ is volgens Rathjen ook de reden dat hij nog nooit een vriendin had - ‘ik neem geen vrouw als ik weet dat ik in de gaten wordt gehouden’ - en dat zijn vader werd ontslagen als filiaalmanager. ‘Dat was een zware psychische belasting voor ons gezin,’ schrijft hij, ‘Mijn vader was meerdere jaren werkloos, vond uiteindelijk een nieuwe baan maar vond nooit meer iets gelijkaardigs waardoor de afbetaling van de hypotheek min of meer in gevaar kwam.’’
Tobias Rathjen zegt ook lichamelijk letsel te hebben opgelopen door de ‘satanische organisatie’ die volgens hem ‘een gevaar voor de samenleving’ is.

Beeld AFP

Verenigde Staten  

In een video, die enkele dagen geleden op YouTube werd geplaatst, richt Rathjen zich in een ‘persoonlijke boodschap’ tot ‘alle Amerikanen’. De verdachte, gekleed in een donker colbert, spreekt in vloeiend Engels onder meer over het bestaan van ‘militaire inrichtingen’ in de Verenigde Staten waar kinderen worden gedood. Ook zou de duivel er worden vereerd. De vermeende schutter riep Amerikanen op ‘nu de strijd aan te gaan’ tegen dergelijke misstanden. Het filmpje circuleerde vanmorgen nog op internet en lijkt te zijn opgenomen in een woning. De video is inmiddels verwijderd.

Merkel

Bonskanselier Merkel sprak van ‘een trieste dag voor Duitsland’ en veroordeelde de vermeende extreemrechtse en racistische motieven van de dader: “Haat is een gif in de samenleving dat al te veel slachtoffers heeft geëist,” zei Merkel. Als voorbeelden noemde  ze de NSU-moorden begin jaren nul, de moord op CDU-politicus Walter Lübcke in juni vorig jaar en de terreuraanslag in Halle, begin oktober.  

De NSU-moorden verwijzen naar de tien moorden door de neonazistische terreurgroep Nationalsozialistischer Untergrund (NSU) op vooral Turks-Duitse middenstanders tussen 200 en 2006. Walter-Lübcke werd in de tuin van zijn woning doodgeschoten door de extreemrechtse Stephan E. De terreuraanslag in Halle eiste twee onschuldige mensenlevens maar had een bloedbad moeten worden op Joden  die in een synagoge de feestdag Jom Kippoer vierden. Schutter Stephan B. lichtte zijn daad toe in een antisemitisch manifest.     

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas reageerde op Twitter: ,,Als de vermoedens bevestigd worden dan is dit deze afgrijselijke daad in Hanau de derde extreemrechtse moordaanslag binnen een jaar in Duitsland. Rechts-terrorisme is opnieuw een bedreiging voor ons land geworden. Daarbij valt er niets te relativeren.”

Hanau, dat zo’n 90.000 inwoners heeft, ligt in de deelstaat Hessen ten oosten van Frankfurt.

Angela MerkelBeeld EPA
Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden