Biograaf Chinese president: ‘Niemand heeft meer invloed op jouw toekomst van Xi’

Schrijver, politicoloog, filosoof en econoom Ties Dams (1993) stelt het zo op de achterkant van zijn onlangs verschenen boek De nieuwe keizer: ‘Vergeet Trump, vergeet Poetin. Geen enkele wereldleider heeft meer invloed op jouw toekomst dan China’s machtigste man sinds Mao, Xi Jinping.’

Chinese President Xi Jinping Beeld Getty Images

Dams is lid van de Nationale Denktank. Ondanks zijn jonge leeftijd adviseert hij politici, ambtenaren en zakenlui al een paar jaar over hoe China anno 2019 functioneert. En dat zou veel meer mensen moeten aangaan, denkt hij. Want waar China en zijn leider Xi Jinping mee bezig zijn, is allang geen ver-van-mijn-bed-show meer. Chinese investeerders zijn actief in de Rotterdamse haven en hebben een vinger in de pap in bijvoorbeeld onze biotechnologie. Specifieke kennis gaat zo oostwaarts.

“Grappig dat we nu pas een Chinastrategie van onze overheid krijgen,” zegt Dams. Dit voorjaar presenteert het kabinet de zogeheten China Strategie. Formeel over hoe we de komende jaren een goede relatie met China kunnen onderhouden, maar eigenlijk gaat het erom te voorkomen dat de Chinese staat onze knowhow inpikt en zich – in het kielzog van miljardeninvesteringen – ook nog eens met bijvoorbeeld ons buitenlands beleid wil bemoeien. “Nederlanders vergeten bij het winstgevende zakendoen met China vaak dat aan de andere kant van de tafel letterlijk een partij zit die op veel grotere borden schaakt dan wij en keiharde machtspolitiek niet schuwt,” aldus Dam.

China investeert al jaren in Nederland. Wat dat met ons doet, is nog onduidelijk, constateert hij. “In andere Europese landen zijn schandalen aan het licht gekomen rond politieke beïnvloeding bij soortgelijke Chinese investeringen. De AIVD waarschuwt er op gezette tijden voor. China is een fascinerend land, maar we moeten wel ons Nederlandse en Europese verdienvermogen beschermen. Ik bedoel daarmee dat we ervoor moeten zorgen dat Philips, Campina, de Rotterdamse haven en andere grote bedrijven voor ons geld blijven verdienen. Dat ze dus niet afhankelijk worden van Chinese partners of de Chinese staat.”

Aan de touwtjes trekken

Noem Dams gerust een bolleboos. Op zijn zestiende haalde hij in Brabant zijn vwo-diploma, op zijn zeventiende studeerde hij in Utrecht en niet lang daarna ook aan een universiteit in Peking in een uitwisseling. Zijn belangstelling voor China ontstond omdat hij behoefte had aan uitdagingen en graag het spel van de macht analyseerde om dat vervolgens uit te leggen aan anderen. In Peking sprak hij zo diplomaten, politicologen en economen. Uit de door Wikileaks gelekte Amerikaanse diplomatieke post uit Peking haalde Dams veel informatie om te verifiëren. Een van zijn conclusies: China trekt de teugels weer aan. Onder president Xi maakt de Chinese communistische partij zich op voor een nieuwe wereldorde, waarbij Peking in hoge mate aan de touwtjes wil trekken. Zeg maar wat de Amerikanen deden voordat Donald Trump aan de macht kwam.

Een onderdeel van de Chinese strategie is ook de Europese Unie te ondermijnen, weet Dams. “Waarom? Puur vanuit een heel simpel zakelijk principe: als je een deal wilt sluiten en er zitten vijf mensen tegenover je, is het slimmer met elk van die vijf afzonderlijk te onderhandelen dan dat je het hele blok moet overtuigen. Xi gebruikt daarvoor al een verdeel- en heerspolitiek in Europa. Je ziet dat sommige landen meer investeringen krijgen in zijn Nieuwe Zijderoute, bijvoorbeeld Polen, Hongarije en Griekenland. Niet toevallig landen die je de laatste jaren toch met meer begrip over China hoort praten.”

Feest en paranoia

China zal dit jaar weer veel in het nieuws komen. Denk aan de handelsoorlog met Trump, aan de omstreden ‘opleidingskampen’ voor de islamitische Oeigoeren, aan de hernieuwde claim op Taiwan, aan de militaire manoeuvres die buurlanden al tot extra defensie-uitgaven dwingen, aan het datasurveillancesysteem Skynet of aan de uitbouw van de Nieuwe Zijderoute. “Dit wordt een jaar van feest en paranoia in China,” denkt Dams. Feest vanwege de verwachte commerciële en politieke successen, paranoia omdat er ook wat lastige herdenkingen wachten.

Eerst moet de handelsoorlog met Trump worden bijgelegd, 2 maart loopt het ‘bestand’ af. Dams: “Daar komen ze wel uit. Xi zal symbolisch iets toegeven aan Trump, die sterk wil lijken voor zijn herverkiezing. Misschien laat Peking de aangehouden Canadezen vrij in de Huaweiruzie en zal het wat meer Amerikaanse soja en auto’s kopen. Dat verandert niets aan het streven naar technologische dominantie.”

In april wacht het Tweede Zijderouteforum in China, een internationale conferentie waarin president Xi, volgens Dams, Europa en de Verenigde Staten wil laten zien dat hij een rationele handelaar is, een hoeder van globalisering en dat er met China zaken te doen valt. “De boodschap wordt: dit is de nieuwe wereldorde en zo gaat China wereldvrede brengen.”

Honderd jaar geleden, op 4 mei 1919, begonnen de Chinese studentenrevoltes tegen het Westen die destijds leidden tot de oprichting van de Chinese Communistische Partij. Dams: “Tijdens het Tienanmenprotest in 1989 – op het Plein van de Hemelse Vrede – claimden de studenten van nu dat zij de echte erfgenamen waren van die revolutie in 1919. Die revolte is hard neergeslagen. Tienanmen blijft beladen. In China zal tegen de tijd van de herdenking extra surveillance zijn en er zullen dissidenten worden opgepakt. Iets dergelijks verwacht ik ook rond de verjaardag van de opstand in Tibet (1959), in maart.”

Ties Dams, De nieuwe keizer, Prometheus, €21,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden