PlusExclusief

Bewoners Azoren vrezen vulkaanuitbarsting: ‘Ik vertrek met pijn in mijn hart’

Enkele tientallen militairen zijn naar São Jorge gestuurd om (eventueel) te helpen bij de opvang van ontheemde mensen. Beeld ANP / EPA
Enkele tientallen militairen zijn naar São Jorge gestuurd om (eventueel) te helpen bij de opvang van ontheemde mensen.Beeld ANP / EPA

Op het Portugese eiland São Jorge, deel van de Azoren, groeit de vrees voor een vulkaanuitbarsting. De autoriteiten manen tot kalmte: ‘Er kan van alles gebeuren, maar er kan ook niks gebeuren.’

Arjen van der Ziel

Veel inwoners van het Portugese São Jorge zitten behoorlijk in de rats nu hun eiland sinds anderhalve week aanhoudend wordt geteisterd door lichte aardbevingen. De vrees groeit dat São Jorge, voor het eerst sinds 1808, weer wordt getroffen door een vulkaanuitbarsting. Zeker 2500 bewoners van de bedreigde westkant van het eiland hebben al een veilig heenkomen gezocht aan de oostzijde van São Jorge, of op een naburig eiland.

“Ik kon er ’s nachts niet meer rustig slapen,” zei Claudia Andrade, die met haar zoon van negen de veerboot pakte naar buureiland Pico, tegen persbureau AFP. “Ik vertrek met pijn in mijn hart omdat ik mijn man en schoonmoeder achterlaat.”

De bejaarde Fatima en Antonio Soares vertelden dat ze hun emoties nauwelijks in bedwang konden houden toen ze hun huis in het westen van het eiland verlieten. Bij vertrek liet het echtpaar zich bij hun woning fotograferen. “Ik vroeg de taxichauffeur om een foto van ons te maken, omdat ik niet weet hoe ons huis eruit zal zien als we terugkeren,” aldus Fatima tegen persbureau Reuters. “De tranen begonnen meteen te vloeien.” De twee zeventigers vlogen naar het iets verderop liggende eiland Terceira. Antonio: “Je huis verlaten is moeilijk op deze leeftijd.”

Drieplatenpunt

São Jorge is deel van de Azoren, een Portugese archipel in de Atlantische Oceaan. De groene, bergachtige eilandengroep, waar melkveehouderij en kaasproductie belangrijke inkomstenbronnen zijn, ligt op het zogenoemde drieplatenpunt, waar de Amerikaanse, Euraziatische en Afrikaanse continentale aardplaten tegen elkaar schuren, en is het resultaat van eerder vulkaanuitbarstingen.

Midden over het langwerpige São Jorge, dat ruim 8300 zielen telt, loopt een bergketen met een reeks slapende vulkanen, waarvan de hoogste zo’n 1000 meter hoog is. Normaal gesproken beleeft het eiland enkele tientallen lichte bevingen per jaar, maar sinds zaterdag 19 maart is het aantal plotseling dramatisch toegenomen. In ruim een week zijn al meer dan 14.000 bevingen gemeten, waarvan er zeker 209 voelbaar waren voor de inwoners.

Tot nu toe heeft het lokale seismologisch instituut Civisa geen abnormale niveaus gemeten van gassen uit het binnenste van de aarde, die kunnen duiden op een naderende vulkaanuitbarsting. Maar het instituut heeft het dreigingsniveau wel verhoogd naar vier op een schaal van een tot zes, wat betekent dat er een ‘reële kans’ is op een uitbarsting. En het voortdurende getril van de aarde doet heel wat mensen denken aan de aanloop naar de uitbarsting vorig jaar van de Cumbre Vieja-vulkaan op het Spaanse eiland La Palma. Die uitbarsting duurde 85 dagen en verwoestte duizenden huizen, akkers en boomgaarden.

De Azoren zijn gelegen op het 'drieplatenpunt',  waar de Amerikaanse, Euraziatische en Afrikaanse continentale aardplaten elkaar raken. Beeld AFP
De Azoren zijn gelegen op het 'drieplatenpunt', waar de Amerikaanse, Euraziatische en Afrikaanse continentale aardplaten elkaar raken.Beeld AFP

Boeren laten hun dieren niet achter

Ondanks de dreiging blijven veel veeboeren op São Jorge vooralsnog op hun land, ook als dat aan de relatief riskante westkant van het eiland ligt. De agrariërs sturen hun vrouwen en kinderen wel naar veiliger plekken, zoals de kustplaats Calheta, maar willen zelf hun dieren niet in de steek laten.

De autoriteiten hebben inmiddels aan de boeren beloofd dat ze, als dat nodig blijkt, hulp krijgen bij het in het veiligheid brengen van hun dieren. Ook is financiële steun toegezegd voor het geval ze hun melk niet meer kunnen verkopen omdat kaasfabrieken zijn stilgevallen.

Van een evacuatiebevel van hoger hand is nog geen sprake. Maar de Portugese regering heeft uit voorzorg wel tientallen militairen naar het eiland gestuurd, die legertenten hebben opgezet voor de eventuele opvang van ontheemden.

Selfies met eilandbewoners

Bovendien bracht de Portugese president Marcelo Rebelo de Sousa afgelopen weekend een bliksembezoek aan de Azoren. Rebelo de Sousa vloog zondag per helikopter naar São Jorge. De president liet zich daar voorlichten over de crisissituatie, bezocht een historische toren die de beruchte vulkaanuitbarsting van 1808 doorstond, en sprak in de plaats Calheta met eilandbewoners die de wijk hebben genomen uit het risicogebied. Hij omhelsde mensen, maakte selfies met hen, en probeerde de hier en daar hoog oplopende emoties enigszins tot bedaren te brengen.

“Er kan van alles gebeuren, maar er kan ook niks gebeuren,” bezwoer de president. “Mensen moeten het hoofd koel houden.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden