PlusExclusief

Belgrado zucht onder torenhoge huren door toestroom van gevluchte Russen

Russen kunnen rekenen op een warm welkom in Servië. Maar voor veel Serviërs heeft die gastvrijheid inmiddels een keerzijde: woningen worden onbetaalbaar.

Thijs Kettenis
Een muurschildering van 'Broeder' Poetin in Belgrado is boven in de witte baan voorzien van de Russische tekst 'Geen oorlog!' en in de rode baan 'Glorie aan Rusland!' Russen die zijn uitgeweken naar Servië denken vaak negatiever over Poetins beleid dan veel Serviërs, die traditiegetrouw begrip hebben voor hun broedervolk.
 Beeld Darko Vojinovic/AP
Een muurschildering van 'Broeder' Poetin in Belgrado is boven in de witte baan voorzien van de Russische tekst 'Geen oorlog!' en in de rode baan 'Glorie aan Rusland!' Russen die zijn uitgeweken naar Servië denken vaak negatiever over Poetins beleid dan veel Serviërs, die traditiegetrouw begrip hebben voor hun broedervolk.Beeld Darko Vojinovic/AP

De boiler van Aleksandar was kapot, dus hij belde zijn huisbaas om hem te laten repareren. “Maar in plaats daarvan kreeg ik de mededeling dat mijn huurcontract niet verlengd wordt, en dat ik het beste zo snel mogelijk kon vertrekken,” zegt de 29-jarige inwoner van Belgrado verbouwereerd. “Ik kan het niet bewijzen, maar ik vermoed dat de huisbaas er Russen in wil zetten en zo de huur flink kan verhogen,” voegt hij toe. Aleksandar is tijdelijk bij zijn ouders ingetrokken. Zijn achternaam wil hij niet in de krant, want hij zoekt nog steeds een woning en is bang dat openlijk klagen mogelijk tegen hem werkt.

Vage redenen

Hij is niet de enige: in vriendenkringen en op online fora gaan talloze verhalen rond over mensen die om vage redenen hun huis moeten verlaten. Huiseigenaren ruiken geld sinds de massale influx van Russen. Die kwam al snel op gang na de Russische inval in Oekraïne in februari, en is versneld sinds president Poetin eind vorige maand een mobilisatie aankondigde.

Russen hebben geen visum nodig voor Servië. De regering schat dat er inmiddels zo’n 15.000 Russen in Servië onderdak hebben gevonden, vooral in de hoofdstad Belgrado. Ook meldt het handelsregister meer dan 1500 nieuwe Russische bedrijven.

Maar die gastvrijheid keert zich nu tegen de eigen bevolking, die een stuk minder te besteden heeft dan de Russen die halsoverkop het vliegtuig pakken. “De huren in Belgrado zijn in een paar maanden tijd met 40 tot 60 procent gestegen, in populaire delen van het centrum zelfs verdubbeld,” weet Nikola Cobic, makelaar bij City Expert, een van de grootste woningbemiddelaars in Belgrado. “Voor elke woning zijn er minimaal tien Russen die willen kijken. Tachtig procent van onze klanten zijn nu Russen.”

Platgebeld voor bezichtigingen

Voor inwoners van Belgrado, die veelal ergens tussen de 400 en 1000 euro verdienen, wordt een appartement onbetaalbaar. Zonder connecties vind je in het centrum nauwelijks iets onder de 500 euro. “Gistermorgen hadden we een appartement beschikbaar in een verre buitenwijk, die voorheen niet heel gewild was. We werden platgebeld voor bezichtigingen. Mensen namen geld mee om direct een borg te kunnen geven. Binnen twee uur was het weg.” Ook jongeren die vanuit elders uit Servië in de hoofdstad komen studeren, hebben aan het begin van dit academisch jaar een probleem: betaalbare kamers zijn nauwelijks te vinden.

Voor zijn business zijn het gouden tijden, en het geld is uiteraard welkom, zegt makelaar Cobic. Maar als dit zo doorgaat, verandert de stad razendsnel. Zijn ouders verhuren hun appartement sinds kort aan een Russisch gezin. Zelf zijn ze gaan wonen in hun kleine vakantiewoonboot in de rivier Sava. “Ik ga ze dit weekend helpen om te isoleren voor de winter.”

Dat er snel een einde komt aan de situatie, lijkt uitgesloten. Tot half november zijn er bij Air Serbia geen stoelen meer beschikbaar voor vluchten vanuit Moskou naar Belgrado. Die route voert weliswaar over EU-grondgebied, maar de sancties gelden niet voor Servische toestellen.

Verwantschap met Rusland

Servië, kandidaat-lid van de EU, veroordeelt weliswaar de Russische invasie, maar weigert tegelijkertijd mee te doen aan de strafmaatregelen. Veel Serviërs voelen grote historische, politieke en culture verwantschap met Rusland, wat ook zichtbaar is in het straatbeeld. Het logo van Gazprom prijkt op een prominente wolkenkrabber. Wie vanuit het westen de stad inrijdt, komt langs een grote afbeelding van innig verstrengelde Russische en Servische vlaggen. Vorige week verschenen er billboards in Belgrado van een rechtse beweging om president Poetin te feliciteren met zijn zeventigste verjaardag. En er zijn met enige regelmaat demonstraties van zijn Servische aanhangers.

Broedervolk aanvallen

Dat leidt tot een vreemd gevoel bij veel jonge Russen die al voor de mobilisatie juist naar Servië uitweken. “I love Putin,” zei een Serviër enthousiast tegen Ivan Dukhin (30), toen die begin mei in Belgrado aankwam. “Oh, I hate Putin,” was diens reactie.

“Ik verbaas me erover waarop hun beeld gebaseerd is,” zegt Dukhin over de Servische Poetinfans. “Ze weten een beetje over politiek, over sport, maar dat is het.” Dukhin zit in een café in het centrum van Belgrado waar Russen regelmatig samenkomen. “De Serviërs hebben een veel te romantisch beeld. Ik probeer uit te leggen dat de meeste Russen nauwelijks eten kunnen kopen, of kleding. Dat ze onderdrukt worden. Dat Rusland nu een broedervolk aanvalt. Maar negentig procent van de mensen hier aan wie ik dat vertel, is daarin niet geïnteresseerd.”

Dukhin had al eerder plannen om te vertrekken uit Rusland. Het feit dat zijn werkgever, een IT-bedrijf, naar Belgrado verhuisde omdat het anders vanwege sancties geen buitenlandse betalingen meer kon ontvangen, bracht alles in een stroomversnelling. Hij is blij met de gastvrijheid en de relatieve openheid. “Maar ik realiseer me dat het ook helpt dat ik drie keer zoveel verdien als een Serviër met dezelfde functie.”

Russische olie blijft nodig

Buurland Hongarije schiet Servië te hulp, nu de Serviërs per december verstoken dreigen te raken van Russische olie. Boedapest en Belgrado gaan een aftakking naar Servië aanleggen van de pijpleiding Druzba (‘Vriendschap’). Via die route krijgen behalve Hongarije ook Tsjechië en Slowakije Russische olie. De landen hebben voor de pijpleiding een uitzondering bedongen op de EU-sancties, omdat die voor hen van vitaal belang is.

Het aanbod van Hongarije komt na een knallende ruzie afgelopen week tussen Servië en een ander buurland: Kroatië. Tot nog toe krijgt Belgrado Russische olie geleverd via de Kroatische pijpleiding Janaf, nadat die per schip is afgeleverd op het Kroatische eiland Krk. Ook daarvoor gold een uitzondering, maar daar wil een aantal EU-landen onder aanvoering van Kroatië nu van af.

Servië kan onder de huidige omstandigheden niet ‘op twee stoelen blijven zitten’, zei de Kroatische premier Andrej Plenkovic. “Een uitzondering voor Servië vanwege een deal met Poetin zodat ze goedkope Russische olie kunnen krijgen, via een Kroatische haven, terwijl Rusland oorlog voert tegen Oekraïne?”

De Servische premier Ana Brnabic spreekt op haar beurt van ‘een vijandige daad van Kroatië en EU-sancties tegen Servië’ en wijst erop dat Janaf is aangelegd toen Joegoslavië nog bestond, ook met Servisch geld. “Dit gaat ons honderden miljoenen euro’s kosten.”

Een complicerende factor is dat het Servische olieraffinagebedrijf Nis grotendeels in Russische handen is, onder meer van Gazprom. Belgrado overweegt een deel terug te kopen om verdere nadelen van de sancties te voorkomen. Servië heeft nog voor ongeveer twee maanden olie op voorraad.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden