PlusAchtergrond

Belangrijk moment voor #MeToo: Harvey Weinstein voor de rechter

Beeld AP

De #Metoo-beweging staat maandag voor een belangrijk moment, nu het proces tegen Harvey Weinstein begint. De gevallen filmmagnaat probeert juist terug te keren in het openbare leven.

Bij het uitgaan kun je in New York zomaar stuiten op een kalende grijze man met uitgesproken wallen onder zijn ogen. Harvey Weinstein heeft betere tijden gekend, vertellen de foto’s in de roddelrubrieken, maar waagt zich weer op straat. Weinstein, beschuldigd van wijdverbreid seksueel misbruik, werd onlangs gesignaleerd in een sjieke, op Cuba geïnspireerde bar in Manhattan. In het schemerlicht van club Socialista is de enkelband die hij sinds zijn arrestatie in mei 2018 moet dragen niet zichtbaar en krijgt hij waar hij naar op zoek is: steun. “Ik vind je films geweldig,” zei een fan hem, volgens het roemruchte Page Six, de roddelpagina van de New York Post.

Tachtig vrouwen

Wie aan Harvey Weinstein denkt, denkt anno 2020 niet aan zijn met Oscars bekroonde films, maar aan onderzoeksjournalisten die in 2017 de verhalen van meer dan tachtig vrouwen over seksuele intimidatie en misbruik door Weinstein onthulden. Actrices en vrouwelijke producenten die seks weigerden of zich beklaagden over de seksuele verzoeken van Weinstein zagen filmprojecten aan hun neus voorbij gaan. Een intimiderend leger advocaten en privédetectives dwong hen te zwijgen, terwijl de filmindustrie wegkeek.

Dat sterren als Gwyneth Paltrow en Angelina Jolie nu naar buiten traden maakte een complete beweging los. De woorden me too (‘ik ook’) werden op sociale media gebruikt door vrouwen die vergelijkbare ervaringen deelden. Ze wilden laten zien dat het probleem veel groter was dan Weinstein. Hun posts ontketenden een nationaal debat en een drastische beweging tegen seksueel wangedrag door - meestal - mannen met macht. Vooral in de VS verloren tientallen mannen hun baan omdat vulgaire, antivrouwelijke gewoontes aan het licht kwamen.

Beeld AFP

#Metoo

Die #Metoo-beweging zal maandag een sleutelmoment beleven in een rechtbank in Manhattan. Het is een moment dat jaren in aantocht is geweest, zei Tina Chen, directeur van Time’s Up. Die organisatie, opgericht door Hollywoodvrouwen, staat onder meer werkneemster van McDonald’s bij in een strijd tegen machtsmisbruik en seksuele intimidatie op de werkvloer. “Dat we twee jaar later nog steeds praten over hoe machtige mensen en bedrijven beter hun best kunnen en moeten doen om veilige, eerlijke en waardige werkplekken te creëren, laat zien hoe ver we zijn gekomen,” zei Chen tegen CNN.

Weinstein komt maandag voor de rechter in een strafzaak. Hij wordt verdacht van verkrachting van een vrouw in een New Yorks hotel in 2013. Ook voerde hij volgens de aanklacht onder dwang orale seks uit op productieassistent Mimi Haleyi. Dat zou zijn gebeurd in zijn appartement in New York in 2006. “Hij haalde zelf mijn tampon eruit, ik kon het niet geloven,” zei Haleyi eerder over die dag dat hij haar op een bed in een kinderkamer gedrukt hield. “Zelfs met een romantische partner zou ik dat niet gewild hebben.”

Oneerlijk proces

Justitie in New York wrijft Weinstein inmiddels de zwaarste vorm van seksueel misbruik aan. Als hij daarvoor veroordeeld wordt, kan hij de rest van zijn leven achter de tralies verdwijnen. Aanklagers willen bewijzen dat er een patroon zat in Weinsteins gedrag. Daarom hebben ze ook vrouwen van wie de aantijgingen al verjaard zijn opgeroepen als getuigen. Zo zal Sopranos-actrice Annabella Sciorra in de rechtbank verklaren over haar ervaringen uit 1993 en 1994. Zij zegt in die periode door Weinstein verkracht te zijn in haar eigen appartement. Ze deed destijds geen aangifte, omdat ze represailles vreesde.

Weinstein, voorlopig vrij dankzij een borgsom van in totaal 5 miljoen dollar, ontkent alle aantijgingen. Alle seks vond volgens hem plaats met wederzijds goedvinden. Zijn advocaten klagen dat hij in de publieke opinie al veroordeeld is, en dus geen eerlijk proces krijgt. “Er is een verschil tussen zonden en misdaden,” zei zijn advocaat Donna Rotunno. “Je mag het niet eens zijn met de manier waarop Harvey zich soms gedroeg, of keuzes die hij heeft gemaakt, maar dat betekent nog niet dat hij een verkrachter is.” Weinsteins advocaten probeerden vergeefs het proces te verplaatsen van New York naar een kleinere rechtbank buiten de stad. Omdat New York het hart van de #Metoo-beweging is zou een jury niet onafhankelijk kunnen oordelen. De advocaten vrezen een ‘circus’, als hij maandag voor de rechter verschijnt.

In afwachting van zijn proces wordt hij 24 uur per dag in de gaten gehouden met behulp van een enkelband. Ook moest hij zijn paspoort inleveren. Justitie vreest dat miljonair Weinstein met een privévliegtuig het land uit zou kunnen vluchten, schetste aanklager Illuzzi-Orbon in de rechtbank. De enkelband zou meermaals zijn gemanipuleerd om Weinsteins verblijfplaats te verbergen. Volgens zijn advocaten waren de batterijen gewoon leeg, en was het mobiele bereik af en toe slecht.

Beeld AFP

Wankelend

Er hangen Weinstein nog meer rechtszaken boven het hoofd. Ook federale aanklagers en justitie in Los Angeles en het Verenigd Koninkrijk doen onderzoek naar hem. Een voormalig model, Kaja Sokola, begon onlangs een rechtszaak omdat ze als minderjarige door Weinstein misbruikt zegt te zijn. Naast de strafzaak voeren tientallen actrices en voormalige medewerkers van Weinstein civiele rechtszaken om genoegdoening te eisen. Een schikking is in de maak, waarbij in totaal zo’n 25 miljoen dollar naar de getroffen vrouwen zou gaan. Weinstein hoeft in de voorlopige deal geen schuld te erkennen. Het geld komt niet van hem, maar van zijn verzekeraars. De overeenkomst krijgt veel kritiek - Weinstein zou er te makkelijk van afkomen.

Maar de vrouwen en hun advocaten zien geen andere juridische opties en vrezen anders met lege handen achter te blijven nu het bedrijf van Weinstein failliet is. “Ik vind het niet geweldig, maar ik weet niet wat ik anders kan doen,” zei bijvoorbeeld Katherine Kendall (50), die beschreef hoe ze in 1993 naar Weinsteins appartement werd gelokt voor een ‘vergadering’, waarna de filmmaker haar naakt achtervolgde door zijn huis.

‘De vergeten man’

Harvey Weinstein verscheen in de afgelopen maanden wankelend en met een looprek in de rechtbank. Hij gaf vorige maand een interview aan de New York Post in de hoop klachten de kop in te drukken dat hij medelijden probeert op te wekken. Hij heeft ernstige rugklachten, volgens zijn advocaten, door een auto-ongeluk afgelopen zomer, toen hij naar eigen zeggen tegen een boom reed omdat hij een hert moest ontwijken.

Beeld AFP

“Ik voel me de vergeten man,” zei Weinstein vanuit de vipvleugel van een New Yorks ziekenhuis. “Ik wil dat deze stad erkent wie ik was, in plaats van wat ik ben geworden.” Hij weigerde in te gaan op de verdenkingen, maar klaagde dat zijn goede daden zijn vergeten. “Ik heb meer films gemaakt over vrouwen en met vrouwelijke regisseurs dan elke andere filmmaker, en ik heb het over dertig jaar geleden. Niet nu, nu het mode is.”

‘Gewoon affaires’

In reactie brachten 23 vrouwen een verklaring naar buiten waarin ze stellen dat Weinstein de samenleving probeert te misleiden. Actrice Rose McGowan plaatste een reactie op Twitter. ‘Ik ben je niet vergeten, Harvey,’ schreef ze. ‘Mijn lichaam is je niet vergeten. Ik wou dat het dat kon.’

Weinstein vult zijn dagen in zijn appartement in New York met ‘obsessief’ lezen van artikelen over zijn zaak, volgens bekenden die met CNN spraken. “Hij heeft het gevoel dat Hollywood hem verontschuldigingen verschuldigd is en dat hij terug zal komen,” zei een bron van de zender.

Eén van de slachtoffers filmde hoe Harvey Weinstein haar lastig viel tijdens een zakelijke afspraak. Bekijk de beelden:

15 minuten aandacht

De filmmagnaat blijft erbij dat hij niets strafbaars heeft gedaan. “Harvey denkt dat elke vrouw haar 15 minuten aandacht zoekt en dat het gewoon affaires waren,” zei iemand bij CNN. Volgens zijn advocaten bereidt hij zich voor op een comeback. Hij zou een productiebedrijf in Europa willen opzetten.

Wat er ook gebeurt in de rechtszaal, Weinstein is een flink deel van zijn macht en status kwijt. Politici heetten hem tot voor kort van harte welkom op hun donateursfeestjes voor rijke Amerikanen, voor jonge acteurs was het een grote eer met hem te werken. Maar toen hij zich in het najaar in een artiestenbuurt in New York waagde om een avond voor jonge acteurs bij te wonen, haalde een comédienne juist naar hem uit vanaf het podium. “Ik wist niet dat we zelf onze pepperspray en verkrachtingsfluitjes mee moesten nemen naar Actor’s Hour,” riep Kelly Bachman.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden