Plus

Baas Renault en Nissan: van jetset-topman tot gedetineerde

Carlos Ghosn, topman van Renault en Nissan, wordt beschuldigd van corruptie. De steenrijke en wereldberoemde zakenman zit al weken in een Japanse cel.

In Japan was de arrestatie van de topman van Renault en Nissan groot nieuws. Beeld AFP

Op lange tafels stonden kristallen glazen en servies van porselein. In de zaal liepen acteurs met kleding en pruiken uit de zeventiende eeuw. Aan het plafond: een gigantische kroonluchter. Zo’n 120 genodigden - de heren in smokings en de dames in het lang - waren op het feest. 

“Druiventrossen lagen uitgestald op gouden schalen. Patisserieën lagen opgestapeld tot boven de hoofden van de mensen,” vertelde een aanwezige aan zakenkrant The Wall Street Journal.

Drie keer per dag rijst

Het was 2016, bij het Kasteel van Versailles, waar Lodewijk XIV ooit resideerde. Daar hadden zakenman Carlos Ghosn en zijn nieuwe vrouw, Carole Nahas, besloten een feest te geven. Ze waren net getrouwd, en zij vierde haar 50ste verjaardag. Een illustratie van het jetset-leven dat Ghosn leidde.

Nu zit hij in een gevangeniscel van 6,5 vierkante meter ten noorden van Tokio. Er hangt een neonlamp. Hij mag één keer in de vijf dagen douchen. Er is televisie, noch radio. Zijn familie mag hem niet bezoeken. Ghosn slaapt, schreef The New York Times, op een platte matras op een Japanse tatamimat op de grond. Hij eet, schreef weekblad Fortune, drie keer per dag rijst.

Een rechtbanktekening van Carlos Ghosn. Beeld AFP

Carlos Ghosn (64) - topman bij Renault, Nissan en Mitsubishi - heeft een tragische duikvlucht gemaakt, met een vaart en een diepte die onder westerse ceo’s zijn weerga niet kent. Hij stond bekend als een managementgenie. De Britse zakenkrant Financial Times nam hem jaren achtereen op in de top 5 van ‘meest bewonderde ondernemers’. In Japan werd er zelfs een jubelende mangastrip over hem gemaakt.

Maar alles veranderde op 19 november. Carlos Ghosn had vanuit Beiroet het vliegtuig genomen naar Tokio. Niet zomaar een vliegtuig, maar zijn ‘privé-werkvliegtuig’, een luxueuze Gulfstream met het symbolische ‘kenteken’ N155AN (lees: Nissan).

Miljoenen verzwegen

In een restaurant in de Japanse hoofdstad zou hij die avond dineren met zijn dochter. Maar toen de deuren van de Gulfstream eind van de middag opengingen, stonden er zes mannen voor hem. De topman van Renault en Nissan werd gearresteerd op verdenking van financiële malversaties. Hij zou miljoenen aan inkomsten voor de fiscus hebben verzwegen én bedrijfsgeld voor privédoeleinden hebben gebruikt. Zijn collega en rechterhand, Greg Kelly, werd ook opgepakt.

Een paar uur later hield de ceo van Nissan, Hiroto Saikawa, een persconferentie. Hij zei voor het oog van camera’s uit de hele wereld verontwaardigd te zijn en zich verraden te voelen. Hij noemde het vermeende gedrag van Ghosn onaanvaardbaar. “Hij heeft het vertrouwen van velen geschaad.”

Dolkstoot

Het was volgens critici een dolkstoot in de rug van Ghosn, die zich op dat moment nog nergens had kunnen verweren tegen de aantijgingen. Door de snelheid en de toon van de reactie van Saikawa ontstond bij veel waarnemers het gevoel dat er méér speelde dan alleen financiële malversaties.

Carlos Ghosn had vergevorderde plannen om de alliantie van Renault en Nissan om te smeden tot een veel intensievere samenwerking, wellicht zelfs tot één bedrijf. Maar in Tokio voelden ze daar weinig voor. “De arrestatie maakt deel uit van de smerige strategie van Nissan om de alliantie met Renault te ondermijnen,” zei de Braziliaanse advocaat van Ghosn.

Nissan-ceo Hiroto Saikawa. Beeld EPA

In Tokio waren ze met handen en voeten gebonden aan contracten en afspraken die óók gingen over de rol en positie van Ghosn. “Mijn theorie - en ik ben zeker niet de enige die dit denkt - is dat de bazen van Nissan Ghosn en Kelly hebben laten arresteren omdat ze ze niet konden ontslaan,” schreef de vooraanstaande economisch commentator Joe Nocera.

Toch zijn de aantijgingen tegen Ghosn wegens financiële malversaties niet mals. Bij de Japanse justitie ligt een dossier van zo’n vierhonderd pagina’s. Het bestaat uit ‘honderden mails, offertes en bonnetjes en een berg aan rekeningen en contracten’, aldus het Franse financiële dagblad Les Échos.

Vooralsnog is onduidelijk of de ‘ingewikkelde constructie van financiële transacties’ was bedoeld om de wet te ontduiken (illegaal) of om die te omzeilen (legaal maar omstreden).

Pootje haken

Voor vriend en vijand is duidelijk dat het jetsetleven van Carlos Ghosn én zijn megasalaris hem niet door iedereen in dank werden afgenomen. Wellicht waren de miljoenen dollars die in complete stilte via Amsterdam de wereld over zijn gesluisd, de ideale aanleiding om de charismatische Ghosn pootje te haken.

In 2012 gaf de ondernemer een interview aan consulting-multinational McKinsey. Het leest nu als een voorbode van wat zich de afgelopen weken afspeelde. “De wereld is zo wispelturig geworden. Je kunt zomaar het slachtoffer worden van een gebeurtenis die van buiten komt.’'

En: “Kleine fouten worden opgeblazen tot enorme proporties. In de wereld van ondernemers bestaan geen helden meer.”

Amsterdam spil in schandaal

Nederland speelt een flinke rol bij de vermeende geldzucht van Ghosn. Die zou Nederlandse dochters van Renault-Nissan hebben gebruikt om geld weg te sluizen.

Ghosn zou vanuit een geheim potje, de Ceo Reserve, privéaankopen hebben gedaan. De betalingen zouden zijn opgeknipt in brokken van elk een miljoen dollar zodat ze niet zouden opvallen, en werden vervolgens via een Nederlands Nissanvehikel, Zi-A Capital, naar Dubai of de Maagdeneilanden – notoire witwasparadijzen – gesluisd.

Zi-A werd eind 2010, mede door Ghosn ­opgezet om te investeren in start-ups in de automotive-industrie.

Het bedrijf is een ­directe dochter van Nissan Motor Parts in Amsterdam, de uitbater van het onderdelenmagazijn van de Japanse autogigant in de haven.

Ook over andere Nederlandse vehikels is ophef. Volgens de Franse vakbond CGT zijn er aanwijzingen dat bestuurders van zowel Renault als Nissan Ghosn tot tweemaal toe onbekende bedragen hebben betaald via de gezamenlijke boekhouding via ‘RNBV’, Renault-Nissan BV. De in 2002 opgezette holding boven beide autobouwers is gevestigd aan de Amsterdamse Jachthavenweg. CGT heeft de Franse regering, die 15 procent van de RNBV aandelen bezit, om opheldering gevraagd.

Of Ghosn toestemming had voor de praktijken is onzeker, maar volgens de Japanse justitie heeft de topman zo voor 39 miljoen dollar, zeker de helft van zijn beloning tussen 2010 en 2015, buiten de boeken en het zicht van de fiscus gelaten.

Herman Stil

‘Niks fout gedaan’

De gevallen Nissantopman Carlos Ghosn heeft gisteren tijdens een hoorzitting in de rechtbank in Tokio gezegd dat hij valselijk is beschuldigd en opgesloten. Het was de eerste keer dat Ghosn in het openbaar sprak sinds hij op 19 november werd gearresteerd op verdenking van financieel wangedrag.

Ghosn ontkende nogmaals alle aantijgingen aan zijn adres. “Ik heb eerbaar, legaal en met mede­weten van alle leiding­gevenden binnen het bedrijf die ervan moesten weten, gehandeld. Met als enige doel het ondersteunen en versterken van Nissans positie. Ik heb ook nooit compensatie van Nissan gehad die niet in de boeken staat, in tegenstelling tot de aanklachten.”

Ghosn verscheen in de rechtszaal gekleed in een blauw pak zonder stropdas, met handboeien om en een touw om zijn middel.

De rechter in Tokio wees een verzoek tot vrijlating vanochtend af. Ghosns huidige voor­arrest loopt vrijdag af. Sinds november is zijn voorarrest echter al verschillende keren verlengd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden