Amsterdammer Erik Koningsberger pikt bootvluchtelingen op.

PlusInterview

Amsterdammer redt migranten op zee: ‘Iedereen maakt krankzinnige dagen’

Amsterdammer Erik Koningsberger pikt bootvluchtelingen op. Beeld Anthony Jean, SOS Mediterranee

Amsterdammer Erik Koningsberger (61) bevindt zich voor de kust van Libië, op het schip Ocean Viking, waarmee hij bootvluchtelingen oppikt. ‘Ik zag op hun gezicht ontreddering veranderen in hoop.’

Koningsberger is niet alleen bemanningslid van de Ocean Viking, maar ook bestuurder van een kleine motorboot. Een zogeheten ‘rhib’, een rigid hull inflatable boat. Die varen regelmatig uit om missende vluchtelingen te zoeken. ‘Search and rescue’-acties, heet dat in jargon.

Dat de Nederlandse Koningsberger op een boot werkt, is geen toeval: hij groeide op in Friesland en is een ervaren vaarder. “Mijn zomers bracht ik door op de boot.” Zijn liefde voor het varen gebruikte Koningsberger in 2008 voor het eerst voor een goed doel, toen hij bij Greenpeace leerde hoe hij zo’n motorboot moet besturen. Dat was nog in Nederland, maar in 2016 vertrok hij naar Zuid-Europa, naar de Egeïsche Zee: hij ging reddingsmissies varen tussen Lesbos en Turkije. Na de Turkije-deal verplaatste zijn werkgebied naar de Middellandse Zee: de route tussen Libië en Italië.

Meest dodelijke route

“De oversteek van Turkije naar Lesbos beslaat een kilometer of elf à twaalf. Daar doe je twee uur over,” zegt Koningsberger. “De afstand tussen Libië en Italië is werkelijk immens, ongeveer twee dagen varen. Daardoor is het de meest dodelijke migratieroute ter wereld.”

De uitspraak van Koningsberger wordt bevestigd door cijfers van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN. In 2018 kwamen 2275 mensen op de route om het leven, ofwel één op de veertien vluchtelingen die de overstap waagde. Een jaar eerder was dat nog één op de 38 mensen.

De reden voor die stijging? De UNHCR wijst op het steeds geslotener beleid van landen rond de Middellandse Zee en bezuinigingen op ‘search and rescue’-acties, Koningsbergers werk.

Rotaties

De bemanning van de Ocean Viking werkt bij toerbeurt. Koningsberger was in juli en augustus aan boord en sinds begin deze maand opnieuw. “Ik ben naar Marseille gevlogen, waar onderhoud moest worden verricht aan het schip.”

Inmiddels bevindt het reddingsschip zich weer op de Middellandse Zee. Het vaart onder Noorse vlag en is een samenwerkingsproject tussen Artsen zonder Grenzen en SOS Mediterranée. De eerste organisatie verzorgt de medische hulp, de tweede het zoek-en-redwerk.

De bemanning heeft het druk. In 48 uur tijd schoot het team drie keer te hulp. Verdeeld over drie gammele boten bevonden zich 274 vluchtelingen. Of liever gezegd: gasten. Zo worden de vluchtelingen genoemd zodra ze aan boord van de Ocean Viking komen, vertelt Koningsberger: “We proberen hen een moment van rust te geven na alle ellende.”

De hele bemanning van de Ocean Viking staat klaar om te helpen. “Iedereen is bereid om krankzinnige dagen te maken. Het is prachtig om daar onderdeel van uit te maken.”

(tekst gaat verder onder de foto)

Migranten tijdens een reddingsoperatie van de Ocean Viking. Beeld via REUTERS

Twaalf theaterproducties

Toch blijft het een opmerkelijke overstap. Koningsberger was acteur en regisseur. Hij bracht twaalf theaterproducties uit bij de door hem opgerichte theatergroep Zeenzucht. Daarnaast gaf hij communicatietrainingen en werkte hij als voice-over.

Vanaf het moment dat hij vluchtelingen op de Middellandse Zee ging helpen, werd hij daar ‘ontzettend blij’ van, vertelt hij. “We geven mensen hoop door onze aanwezigheid. Ik zag voor mijn ogen de uitdrukking op hun gezichten veranderen: ontreddering maakte plaats voor hoop.”

Als zijn werk er weer op zit, keert Koningsberger terug naar Amsterdam. Hij houdt van de stad, woont al 35 jaar in de Pijp. “Ik ben dol op Amsterdam en ga er nooit meer weg,” zegt hij vanaf de Middellandse Zee. Om er gauw aan toe te voegen: “Ik zal althans nooit verhuizen.”

Een opblaasbare boot die bij de Ocean Viking hoort. Beeld AFP
Beeld via REUTERS

Tip Het Parool

Heb je een nieuwstip of nieuwsfoto? Voeg ons toe op Whatsapp. Liever mailen of anoniem tippen? Bekijk hier hoe dat kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden