PlusAnalyse

Amerikanen hebben twijfels over WHO-missie in Wuhan, Chinezen antwoorden: ‘Het is hier geen kermis’

Het knettert tussen de Verenigde Staten en China over de net afgesloten onderzoeksmissie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Wuhan. Volgens de Amerikanen zijn er alleen maar meer vragen gerezen over de Chinese aanpak. China vraagt om een beetje meer solidariteit. 

WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus.  Beeld AFP
WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus.Beeld AFP

De Amerikaanse regering eist op hoge toon dat China zijn gegevens van de eerste dagen van de uitbraak van het coronavirus beschikbaar stelt. De Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Jake Sullivan verwacht ook dat het rapport van de buitenlandse experts die de afgelopen weken in Wuhan naar de oorsprong van het virus zochten ‘vrij zal zijn van beïnvloeding of wijzigingen’ door de Chinese overheid. Washington heeft veel vragen over de omstandigheden waaronder de missie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in Wuhan plaatsvond.

De Chinese ambassade in Washington reageerde zondag getergd en beschuldigde de Amerikaanse regering ervan de WHO te behandelen als een ‘kermis’ waar mensen konden komen en gaan zoals ze wilden. Daarmee verwezen de Chinezen naar president Trump die uit de organisatie stapte en met zijn tweets over de WHO ‘veel schade’ veroorzaakte voor de mondiale aanpak van de crisis. De nieuwe Amerikaanse president Joe Biden wil juist weer lid worden van de organisatie en daarin ook weer een belangrijke rol spelen. “Alsof dit allemaal niet is gebeurd, wijzen de Verenigde Staten met de vingers naar andere landen die de WHO trouw hebben gesteund,” reageert de Chinese ambassade geïrriteerd.

Spanning

WHO-directeur-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus bevestigde in zijn briefing van vrijdag dat de expertgroep in Wuhan had gewerkt ‘onder zeer moeilijke omstandigheden’. Een tussentijds rapport van de missie wordt mogelijk al volgende week gepubliceerd, en een eindrapport een paar weken later. “Alle opties blijven open en zullen nader worden onderzocht,” zei Tedros op een persbriefing vrijdagavond waarmee hij terug leek te komen op een eerdere, omstreden, uitspraak van de leider van de WHO-onderzoeksmissie naar China. Deze deed onderzoek naar de oorsprong van de coronapandemie die de wereld teistert.

Het hoofd van die missie, Peter Ben Embarek, had dinsdag in Wuhan verklaard dat de WHO-onderzoekers geen verder onderzoek aanbevolen naar de – mede door Donald Trump aangezette – stelling dat de coronapandemie mogelijk veroorzaakt zou kunnen zijn door een uit de hand gelopen incident in een laboratorium in Wuhan. Dit is ‘uiterst onwaarschijnlijk’, zei Embarek dinsdag, met instemming van de Chinese gastheren.

Maar nu de WHO-onderzoekers weer thuis zijn, benadrukt directeur-generaal Tedros dat wel degelijk álle hypothesen naar de oorsprong van de ramp zouden worden uitgepluisd. Hij beveelt dus ook verder onderzoek aan naar de vraag of het Sars-CoV-2 coronavirus niet tóch ontsnapt zou kunnen zijn uit een laboratorium in de Chinese stad Wuhan. “Er zijn vragen gerezen of sommige hypothesen zijn verworpen. Na met enkele leden van het team gesproken te hebben, zou ik willen bevestigen dat alle hypotheses blijven bestaan ​​en verdere analyse en studies vereisen,” aldus Tedros.

Er zijn twee laboratoria in Wuhan die coronavirussen onderzoeken. De ziekteverwekker is afkomstig van vleermuizen die in grotten in Zuid-China leven.

Geruzie

Ondertussen komen meer details naar buiten over het moeilijke werk van de internationale groep van experts in Wuhan. De onderzoekers – onder wie ook de Nederlandse viroloog Marion Koopmans – moesten laveren tussen wetenschap en politiek. De Amerikaanse krant The New York Times hoorde van verschillende deelnemers dat er tijdens het WHO-onderzoek spanningen waren tussen de buitenlandse en Chinese wetenschappers. Dat zou een keer hebben geleid tot luidruchtig geruzie, wat overigens wordt tegengesproken door andere leden van de delegatie.

De verhitte discussie over de gegevens van de eerste coronapatiënten in Wuhan werd aangewakkerd door uitspraken van de Australische microbioloog Dominic Dwyer. Hij maakte deel uit van de WHO-delegatie. Dwyer vertelde de Australische omroep Nine News dat de Chinezen vooral wilden doen geloven dat het virus pas in december in Wuhan verscheen. Er zijn echter aanwijzingen, bijvoorbeeld uit de genetische analyse van de vroegst gevonden varianten, die – volgens Dwyer – ‘aantonen dat het virus waarschijnlijk al medio november of begin december circuleerde’.

Inmiddels wordt ook duidelijk dat China de buitenlandse experts lang niet alle gevraagde gegevens hebben verstrekt. Dwyer vertelde aan persbureau Reuters dat de delegatie herhaaldelijk tevergeefs had gevraagd naar de ruwe data van de eerste bekende coronapatiënten. Het gaat om de documentatie van 174 zaken. Dergelijke gegevens zijn ‘standaardpraktijk’ bij het onderzoeken van uitbraken, aldus de Australische microbioloog. Er werd echter alleen een samenvatting ontvangen. 

‘Een mogelijke politieke verklaring voor de Chinese terughoudendheid om vroege gegevens te gebruiken, zou kunnen zijn dat Peking de zaak van een Italiaanse jongen die op 30 november 2019 symptomen vertoonde, ziet als bewijs dat het virus buiten China uitbrak,’ schrijft de Duitse kwaliteitskrant Süddeutsche Zeitung.

Volgens een onderzoek van het Amerikaanse persbureau hebben de Chinese autoriteiten vooraf grenzen getrokken voor het onderzoek van de WHO. Voor Chinese wetenschappers zou het verboden zijn om te praten met journalisten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden