PlusAchtergrond

Amerikaanse wapenlobbyclub NRA wankelt, maar daar hebben schoolmoorden weinig mee te maken

Na de grootschalige schoolmoord in Uvalde zijn alle ogen gericht op de Amerikaanse wapenlobbyclub NRA. Maar zijn macht is tanende – en extremere groepen springen in het gat.

Karlijn van Houwelingen
Chris Shelton (36) en zijn zoon Luke (7) met een AR-15-aanvalsgeweer op de jaarbeurs van de National Rifle Association (NRA) dit weekend in Houston, Texas. Vorige week werden met een AR-15 negentien kinderen doodgeschoten op een school in dezelfde Amerikaanse staat.  Beeld Getty Images
Chris Shelton (36) en zijn zoon Luke (7) met een AR-15-aanvalsgeweer op de jaarbeurs van de National Rifle Association (NRA) dit weekend in Houston, Texas. Vorige week werden met een AR-15 negentien kinderen doodgeschoten op een school in dezelfde Amerikaanse staat.Beeld Getty Images

Toen de National Rifle Association dit weekend samenkwam in Texas om, zoals de website stelt, ‘vrijheid, vuurwapens en het recht op wapenbezit te vieren,’ was onder de hoofdgasten de ongekroonde koning van de Republikeinse partij, oud-president Donald Trump. Ook Texaans senator Ted Cruz zag in negentien dode kinderen op de basisschool in Uvalde in zijn staat geen enkele reden om het wapenfeestje te laten schieten. Maar ondanks de aanhoudend innige banden met de top van de rechtse politieke wereld in de Verenigde Staten zit de NRA in zwaar weer.

De NRA verzet zich tegen bijna alle restricties aan wapenbezit, ook maatregelen die bij de Amerikaanse bevolking overwegend populair zijn, zoals een grondige controle van iemands verleden en mentale staat bij elke aanschaf van een wapen. Angst, voor criminaliteit en ‘socialisten’ op links, is een beproefd instrument. Gevaar is overal: u heeft een wapen nodig om uzelf te beschermen, is de boodschap. Als er een probleem is met geweld op school, dan zijn méér wapens de oplossing, in de ogen van de NRA, die leraren wil bewapenen.

De groep steunt campagnes van wapenvriendelijke politici financieel. Maar de bedragen die de NRA naar hun campagnekas overmaakt zijn niet het belangrijkste politieke instrument. Het zijn vooral de miljoenen dollars die de club zelf uitgeeft aan advertenties, flyers en commercials die het verschil maken. Wie in de smaak valt bij de NRA, kan erop rekenen dat die haar relatief kleine, maar loyale en gefocuste achterban mobiliseert. Die loyaliteit maakt de groep zo invloedrijk.

Corruptie en privéuitgaven

Maar de afgelopen jaren is de club verzwakt, onder meer door een reeks interne conflicten, rechtszaken en corruptieonderzoeken. De pr-firma die succesvolle campagnes bedacht stopte de samenwerking, en justitie in New York sleepte de club voor de rechter omdat de top fraudeerde en de NRA-bankrekeningen gebruikte om de eigen zakken te vullen. Zo bleek dat ceo Wayne LaPierre op kosten van de NRA zijn familieleden liet ophalen met privévliegtuigen en voor 70.000 dollar naar de Bahama’s reisde in de dagen na een massamoord op een Amerikaanse school in 2012. Hij declareerde 275.000 dollar aan uitgaven bij een herenmodezaak; in 2015 spendeerde hij daar zelfs 39.000 dollar op één dag.

Dus zijn barsten ontstaan in het imago van de NRA als onoverwinnelijke lobbyist. Belastingpapieren tonen dalende inkomsten en oplopende kosten voor advocaten. De groep ontsloeg begin vorig jaar een derde van het personeel. In 2016 gaf de NRA nog ruim 30 miljoen dollar (bijna 28 miljoen euro) uit aan materiaal om Donald Trump te promoten bij de achterban. In 2020 was dat bijna gehalveerd tot 17 miljoen dollar. Het ledental daalde, van 6 miljoen tot onder de 4,9 miljoen. En de achterban wordt bovendien steeds ouder: de meerderheid van de leden is nu gepensioneerd.

Dit is het moment om door te pakken, denken activisten die zich inzetten voor maatregelen om wapenbezit veiliger te maken. Het is duidelijk, verklaarde Shannon Watts van actiegroep Moms Demand Action, ‘dat deze NRA die wordt verteerd door chaos en wanbeheer verzwakt is. Het is nu aan senatoren om te beseffen dat dit niet de NRA van de afgelopen jaren is, en daadwerkelijk iets te doen omdat we nog geen minuut kunnen wachten’.

Maar ook zonder de NRA blijven wapens een centraal thema voor rechtse kiezers. Aanscherping van de wapenwet wordt door de NRA jarenlang neergezet als aanval op de leefwijze van de conservatieve Amerikaan op het platteland die boven alles om zijn vrijheid geeft. En dat idee wordt nu breed gedragen onder conservatieven. Het gaat al lang niet meer zozeer om het recht op een wapen om jezelf te verdedigen of te jagen met het geweer van je voorkeur: het is een identiteitskwestie geworden.

Extremere lobbygroepen

Republikeinse kandidaten geven zelf, zonder inmenging van de NRA, steeds meer geld uit aan campagnes waarin ze vrij wapenbezit verdedigen – soms in campagnespotjes waarin ze schietend optreden. En nieuwe, extremere wapengroepen springen in het gat dat valt nu sommige wapenliefhebbers de NRA ‘irrelevant’ zijn gaan vinden.

Een groep die zich National Association for Gun Rights noemt is zo rap gegroeid dat het budget sinds 2019 ruim verdubbeld is, tot 15 miljoen dollar, meldt de The Washington Post. De club vindt de NRA te slap – die was in het verleden bereid om te praten over iets meer regulering van wapenverkoop. Gun Owners of America, een andere rivaliserende wapengroep, had in 2018 nog slechts twee handen vol medewerkers in een kantoor in Virginia, nu zijn er vertegenwoordigers in 25 staten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden