PlusAchtergrond

Amerikaanse merken nemen racistische stereotypen onder de loep

Aunt Jemima verdwijnt.Beeld Shutterstock

Grote Amerikaanse voedselbedrijven nemen de racistische stereotypen in hun assortiment onder de loep. Ook bekende merken moeten eraan geloven.

Na de beeldenstorm van de afgelopen weken lijkt in Amerika nu een merkenstorm op te steken. Aunt Jemima, die Amerikanen al 131 jaar toelacht vanaf de etiketten van pannenkoekenmix, siroop en ontbijtproducten, gaat eindelijk met pensioen. In een verklaring erkent het bedrijf, onderdeel van Pepsi, ‘dat de oorsprong van Aunt Jemima gebaseerd is op een raciaal stereotype’. Aan het einde van dit jaar zal het gezicht van de vrouw van de pakken verdwijnen, later komt er een geheel nieuwe merknaam.

De stap van Pepsi vond vrijwel direct navolging van andere Amerikaanse merken die zichzelf aanprijzen met de beeltenis van goedlachse Afro-Amerikanen. Mars, het merk achter de rijst van Uncle Ben’s, gaf te kennen dat het merk binnenkort zou ‘evolueren’. Cream of Wheat, een ontbijtpap, beloofde ook de verpakking aan te passen. Specifieker werden de merken niet, maar duidelijk is dat ze gevoelig zijn voor de wind van verandering die de Black Lives Matterdemonstraties door Amerika hebben geblazen.

‘Minstrel shows’

De roep om zulke beeldmerken aan te passen klinkt al veel langer. Critici wijzen erop dat veel van de karakters op de pakken direct afkomstig zijn uit de minstrel shows, negentiende-eeuwse cabaretshows waarin witte acteurs zich zwart schminkten en beledigende parodieën van Afro-Amerikanen uitbeeldden. Maar terwijl blackface, vanwege die geschiedenis, al heel lang taboe is in de VS, bleven de karakters die destijds verzonnen werden voortbestaan.

Uncle Ben’s gaat als merk ‘evolueren’.Beeld Shutterstock

In een opiniestuk in The New York Times legde Riché Richardson, universitair docent Afro-Amerikaanse literatuur aan Cornell University, al in 2015 uit wat er schortte aan Aunt Jemima. Zij was eind negentiende eeuw een van de incarnaties van ‘Mammy’, ‘een toegewijde en onderdanige slavin die gretig de kinderen van haar witte meesters voedde’. Het karakter had zo een vergelijkbare functie als de standbeelden van generaals uit de Burgeroorlog die begin twintigste eeuw overal werden opgericht, en die de afgelopen tijd ook zeer controversieel werden: het ondersteunen van een historische mythe die de slavernij probeerde af te schilderen als een soort idyllische goede oude tijd.

“Maar dat idee van de blije slaaf die loyaal en vriendelijk is en alleen maar bestaat om jou te dienen, is een geest die verjaagd moet worden,” reageerde voedselhistoricus Michael Twitty in een interview met radiostation NPR.

Het zijn niet alleen de karakters van blije slaven die eraan moeten geloven. Het laatst overgebleven filiaal van restaurantketen Sambo’s – dat ooit meer dan duizend vestigingen had in de VS – besloot zijn naam te veranderen, in reactie op nieuwe protesten. Het restaurant heeft al sinds de jaren zeventig met protesten te maken; ‘sambo’ is in de VS een beledigende term voor iemand met een donkere huidskleur.

Dat zelfs Sambo’s overstag gaat, zal sommige activisten in Washington moed geven. Het lokale footballteam, de Washington Redskins, is daar al jarenlang mikpunt van kritiek, omdat het de naam – een beledigende term voor Amerikaanse indianen – weigert te veranderen. “Ik denk dat het tijd is dat het team iets doet aan wat zoveel mensen beledigt,” zei burgemeester Muriel Bowser deze week op de radio. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden