Plus Interview

Amerikaanse corruptiespecialist: ‘Handel in invloed is heel normaal’

Machtsmisbruik door president Trump? Als hij ermee wegkomt, zegt corruptiespecialist Sarah Chayes, is dat mede te danken aan alle Amerikanen die hun invloed in het buitenland verhandelen. Een van hen: Hunter Biden.

Voormalig vicepresident Joe Biden en zijn zoon Hunter worden beschuldigd van onethisch gedrag. Beeld Jonathan Ernst/Reuters

De familie Biden ligt onder een vergrootglas sinds de Amerikaanse president Donald Trump in een ­afzettingsprocedure is ­beland. Die draait om Trumps pogingen Oekraïne in het verleden van politiek opponent Joe Biden te laten wroeten. Is het machtsmisbruik, of was hij simpelweg mogelijke corruptie rond Bidens zoon Hunter op het spoor, zoals Trump volhoudt?

Hunter Biden nam net na de revolutie in ­Oekraïne in 2014 plaats in het bestuur van Burisma, het gasbedrijf van een oligarch die dicht bij de verdreven president Janoekovitsj stond. Bidens vader was op dat moment als vicepresident verantwoordelijk voor het Amerikaanse Oekraïnebeleid. Behalve zijn achternaam wees niets in het curriculum vitae van de jonge Biden erop dat hij geschikt was voor de energiesector in dat land. Hij kreeg tot 50.000 dollar per maand.

Sarah Chayes. De oud-journalist, werkzaam bij denktank Carnegie, wordt geprezen om haar innovatieve benadering van corruptie. Beeld Andy Hall/Getty Images

In China schuurde hij ook al eens dicht aan tegen de functie van zijn vader. In 2012 vloog hij mee naar Peking toen vicepresident Biden daar een officieel bezoek aflegde. Hunter Biden had er zakelijke belangen in een bedrijf dat mede eigendom was van de Chinese overheid. Er zijn geen aanwijzingen dat er iets illegaals is gebeurd. Beschuldigingen van Trump over enorme betalingen uit China en een ontslagen officier van justitie om zoon Biden te beschermen, zijn uit de lucht gegrepen. Maar ethisch? Dat was het ook niet, waarschuwt Sarah Chayes.

Chayes is voormalig adviseur van de hoogste militair van de VS en corruptiespecialist van denktank Carnegie. Ze schreef het boek Thieves of State. Ze vindt het een groot probleem dat het in de VS normaal gevonden wordt dat voormalige ambtenaren, beleids­experts en prominenten uit de publieke sector hun naam, connecties en kennis verkopen, soms aan duistere figuren in het buitenland. “Hoe hebben we onszelf ervan overtuigd dat dit niet corrupt is?”

Onuitgesproken boodschap

Leden van de kring rond de corrupte Janoekovitsj gebruikten westerse ‘adviseurs’ als Biden om zichzelf een zweem van legitimiteit te geven, terwijl de adviseur in kwestie een flink bedrag opstrijkt. “De vicepresident gaat over ­Oekraïne, en net op dat moment besluit zijn zoon te werken voor het bedrijf van een oligarch dicht bij de dictator die net is afgezet? Dat zichzelf respecterende Democraten verklaren dat hij niets verkeerd gedaan heeft, is onuitstaanbaar. Ik vind het totaal onacceptabel.”

De reis naar China aan boord van een regeringsvliegtuig was even problematisch, vindt ze. “Ik weet hoe die landen werken. De vice­president die zijn zoon meeneemt op een offi­ciële trip, zendt een onuitgesproken boodschap uit: deze staat dicht bij me.” En dat telt, in China. Zo kreeg Ivanka Trump goedkeuring voor registratie van een reeks merken van de Chinese regering terwijl haar vader moeilijke onderhandelingen over handel met de Chinezen voerde.

‘Mijn mond valt open’

Trump is dan ook niet de juiste boodschapper als het gaat om de schijn van belangenverstrengeling rond Hunter Biden. Trump huurde een campagnemanager in die nu vastzit omdat hij zich frauduleus verrijkte in Oekraïne. Zelf heeft hij zijn bedrijf nooit van zijn politiek gescheiden en verdient hij met zijn hotel in Washington aan buitenlandse leiders die hem willen paaien met hun verblijf in het Trump Hotel.

Chayes krijgt het verwijt dat ze het gedrag van Trump en Biden ten onrechte op gelijke hoogte zet en dat Trump daarvan profiteert. Ze benadrukt dat Trump in haar ogen de laan uit­gestuurd moet worden – “Mijn mond valt open van wat hij gedaan heeft” – maar dat het niet betekent dat de VS handel in invloed en connecties door anderen maar moet negeren. Die cultuur maakt het voor Trump een stuk makkelijker om weg te komen met mogelijk machtsmisbruik. Trump kan nu naar Hunter Biden wijzen: daar zit ook een luchtje aan. ‘Dat is het echte verhaal,’ schreef hij op Twitter.

Het is schokkend, zegt Chayes, hoeveel publieke figuren in Amerika consultancybedrijven en hedgefondsen hebben opgericht. “Ze verhandelen insider information.” Zo werkten oud-medewerkers van presidenten George Bush, Donald Trump en Barack Obama evengoed voor gasbedrijf Burisma en de verdreven president Janoekovitsj. Oud-minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright heeft een consultancybedrijf én een hedgefonds.

Tussen twee banen als defensieminister en ­vicepresident in runde Dick Cheney een bedrijf dat door de overheid wordt ingehuurd voor logistieke bijstand in de militaire operaties waar hij in zijn overheidsfuncties over besloot. Zulke praktijken maken kiezers cynisch, zegt Chayes. “De helft komt bij verkiezingen niet opdagen, en dit is deels waarom.”

Steun voor afzetting

Steeds meer Amerikanen zijn voor een ­impeachmentprocedure tegen Donald Trump. Volgens een poll van de doorgaans Trump zeer gunstig gezinde nieuwszender Fox News is inmiddels een krappe meerderheid van 51 procent voor impeachment.

In juli van dit jaar was nog een minderheid van de Amerikaanse bevolking (42 procent) voor een gedwongen vertrek van de president. Het aantal tegenstanders van een afzetting is gedaald van 45 naar 40 procent. De regering van Trump verliest volgens het onderzoek van de nieuwszender rap aan populariteit. 55 procent vindt dat Trump het als president niet goed doet (43 procent vindt van wel), ­terwijl liefst 51 procent denkt dat de huidige regering corrupter is dan voorgaande regeringen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden