Plus

Amerika houdt de adem in: al 91 miljoen stemmen uitgebracht

Een nerveus Amerika maakt zich op voor een langverwachte verkiezingsdag. Joe Biden heeft volgens opiniepeilers nog steeds de beste papieren om te winnen, maar Donald Trump zit hem in diverse staten op de hielen.

Trump-aanhangers in de Amerikaanse staat Wisconsin. Beeld Shutterstock
Trump-aanhangers in de Amerikaanse staat Wisconsin.Beeld Shutterstock

Democraten durven er niet op te vertrouwen dat hun kandidaat Joe Biden de klus gaat klaren. Verschuivingen in late peilingen jagen hen schrik aan. In Iowa, een staat waar Biden denkt te kunnen winnen, meldde een gerenommeerd bureau in het laatste weekend voor de verkiezingsdag juist een aanzienlijke voorsprong voor Donald Trump. Hij krijgt 7 procent meer stemmen van de ondervraagde inwoners – iets wat eerdere peilingen, die een nek-aan-nekrace voorspellen, tegenspreken.

Het roept direct zenuwachtige vragen op. Staat Biden er in het Midwesten van de VS wel zo goed voor als gedacht? De regio hielp Trump vier jaar geleden aan zijn overwinning. De peiler, Ann Selzer, had toen ook goed voorzien dat Trump in Iowa en omstreken veel aanhangers had.

Maar rekenmeesters zijn het erover eens dat Joe Biden nog steeds de meeste kans maakt om te winnen – een kans van negen op tien zelfs, denken de data-analisten van FiveThirtyEight. Als Trump wint, zouden peilingen er verder naast zitten dan in 2016. Destijds onderschatten vooral lokale peilingen in belangrijke staten de steun voor Trump.

Kiesmannen

Joe Biden heeft over het geheel genomen nog steeds een aanzienlijke voorsprong in de polls, groter en stabieler dan Clinton vier jaar geleden. In landelijke kiezersonderzoeken zegt 51,3 procent van de deelnemers voor Biden te kiezen, en blijft Trump achter met 43,9 procent. Maar wie de meeste stemmen krijgt, telt niet in het Amerikaanse systeem. Het gaat om de uitslagen per staat, die worden vertaald in een aantal kiesmannen in het kiescollege. Wie 270 kiesmannen haalt, wint.

De race is het spannendst in Florida en Pennsylvania. Trump won er nog in 2016, maar met een piepklein verschil. Als Biden hem daar weet te verslaan, wordt het voor de zittende president heel moeilijk om genoeg kiesmannen te winnen. Maar Trump is in die twee staten de afgelopen weken op Biden ingelopen.

Democratische partijstrategen in Pennsylvania laten in Amerikaanse media doorschemeren dat ze zich zorgen maken, bijvoorbeeld over thuisblijvers, of fouten die hun kiezers zouden maken bij het insturen van poststemmen. Per post meedoen aan de verkiezingen is populairder onder Democraten.

Tegelijkertijd zal Trumps team zich zorgen maken om grote staten waar hij vier jaar geleden nog ruim won, zoals Texas en Ohio. Daar bespeuren peilers nu een nek-aan-nekrace. Zelfs in Texas, de grootste conservatieve staat van de VS, is Trumps voorsprong zodanig geslonken, tot zo’n 2 procent, dat Democraten denken dat Biden er kans maakt om te winnen.

Alles uit de kast

Biden en Trump halen in de laatste campagnedagen alles uit de kast. Als een razende reist Donald Trump in het slotweekend van de campagne door de VS: hij houdt maar liefst veertien rally’s in drie dagen. Biden zet zijn wildcard in, in de hoop zwarte kiezers naar de stembureaus te trekken: de populaire oud-president Barack Obama. “Kwam niemand op zijn kinderfeestje als kind, is hij getraumatiseerd?” spotte Obama, over Trump die gefixeerd is op de bezoekcijfers van zijn rally’s. “Het land gaat door een pandemie. Dat is dan niet iets waar je je zorgen om zou moeten maken.”

Biden heeft zijn campagne ook in de laatste dagen bescheiden gehouden, met kleine evenementen en veel minder vlieguren dan Trump. Hij wil gezien worden als voorzichtige, verantwoordelijke leider in coronatijd. Hoe meer aandacht voor Trump en zijn aanpak van het coronavirus, hoe beter, is de overweging. Een meerderheid van de Amerikanen is niet gelukkig met de manier waarop Trump met de pandemie omgaat. Hij brengt nog steeds duizenden mensen bijeen voor politieke bijeenkomsten en houdt vol dat het virus bijna verslagen is, ook nu de VS door een nieuwe besmettingsgolf gaat. “Ik wil het normale leven”, zei hij afgelopen vrijdag in Wisconsin. “En jullie ook.”

Melania

Trump heeft een troefkaart met zijn vrouw Melania, die zelden publiekelijk optreedt, maar in de dagen voor de verkiezingen wel campagne voert. Melania Trump beschuldigde de Democraten ervan de pandemie politiek te maken. “In een tijd waarin eenheid en leiderschap essentieel zijn, willen de Democraten angst en twijfel zaaien, puur om politieke redenen. Schaam je voor iedereen die twijfelt aan de mogelijke effectiviteit van een vaccin alleen omdat het onder het leiderschap van mijn man is ontwikkeld.”

De vraag is hoeveel invloed alle laatste campagne-inspanningen nog hebben. Meer dan 91 miljoen stemmen zijn al uitgebracht, bijna twee derde van het totaal aantal stemmen in 2016. In Texas en Hawaii zijn nu zelfs al meer stemmen uitgebracht dan vier jaar geleden in totaal. Vooralsnog wordt een recordopkomst verwacht.

De uitslag kan weleens lang op zich laten wachten. Postbiljetten verwerken is meer werk, dus hebben sommige staten meer tijd nodig om te tellen. Zodra er een resultaat is, is het goed denkbaar dat de verliezer het aanvecht. Trump heeft al laten doorschemeren dat hij een verlies niet zomaar accepteert.

Kiesregels

Nu al, kort voor de verkiezingen, voeren Republikeinen en Democraten rechtszaken over de kiesregels. In veel staten zijn alternatieven voor het stembureau bedacht, om veilig te kunnen stemmen in de pandemie. Democraten staan daarachter en willen over het algemeen dat stemmen zo makkelijk mogelijk gemaakt wordt. Republikeinen willen de uitbreiding van kiesmogelijkheden tegenhouden – zij vinden het een recept voor fraude. Dat is in het verleden overigens niet gebleken.

Niet alleen de opkomst, maar ook dat soort juridische gevechten kunnen de doorslag gaan geven. In Texas proberen lokale Republikeinen in de rechtbank bijvoorbeeld ruim 100.000 stemmen in overwegend Democratisch Houston ongeldig te laten verklaren, omdat kiezers ze in een drive through-stembureau vanuit hun auto hebben uitgebracht. Dat zou geen wettige manier van stemmen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden