PlusAchtergrond

Allerrijksten nog rijker dankzij corona en oorlog in Oekraïne: ‘Arm zijn was nog nooit zo duur’

Deze week komen de rijken der aarde voor het eerst in drie jaar weer bij elkaar op het World Economic Forum in Davos. Ongetwijfeld een feestelijk weerzien, want de rijken zijn de afgelopen jaren duizenden miljarden rijker geworden door corona en de oorlog in Oekraïne.

Peet Vogels
De pandemie pakte goed uit voor de farmaceutische bedrijven: die maken enorme extra winsten terwijl de vaccins niet beschikbaar en te duur zijn voor arme landen. Beeld REUTERS
De pandemie pakte goed uit voor de farmaceutische bedrijven: die maken enorme extra winsten terwijl de vaccins niet beschikbaar en te duur zijn voor arme landen.Beeld REUTERS

Vergeleken met de periode vóór corona kunnen eind dit jaar zo’n 263.000.000 mensen extra onder de armoedegrens terecht zijn gekomen, heeft ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib becijferd. Door de wereldwijde crisis verloren miljoenen mensen hun baan en werd vooral de arme bevolking hard getroffen door het virus. Veel kostwinners verloren hun leven of gezondheid, wat hele families in de armoede stortte.

‘Vaccin-apartheid’

Elke 33 uur zakten 1 miljoen mensen onder de armoedegrens van 1,90 dollar per dag. In diezelfde tijd kwam er één miljardair bij, berekende Oxfam Novib. “We hebben zelden zo’n toename van extreme armoede en rijkdom gezien in zo’n korte periode. Dit is echt heel dramatisch,” zegt Esmé Berkhout van Oxfam Novib.

De pandemie pakte goed uit voor de farmaceutische bedrijven. Er kwamen de afgelopen jaren veertig farmamiljardairs bij. “Dat is grotendeels dankzij de vaccins tegen corona,” aldus Berkhout. “De farmaceutische bedrijven brengen 24 keer meer in rekening voor hun vaccins dan fabrikanten van generieke medicijnen.”

Dat betekent in de praktijk dat de farmabedrijven enorme extra winsten maken en tegelijkertijd de vaccins niet beschikbaar en te duur zijn voor arme landen. Die ‘vaccin-apartheid’ moet dringend worden opgelost vindt Oxfam Novib.

Oorlog

Niet alleen de coronacrisis pakte goed uit voor de superrijken. De oorlog in Oekraïne zorgt voor een vergelijkbaar effect. Aan de ene kant stort het miljoenen mensen in de armoede, door de sterk gestegen prijzen voor voedsel en energie. Armen besteden daar een veel groter deel van hun inkomen aan. ‘Arm zijn was nog nooit zo duur’, concludeert de ontwikkelingsorganisatie dan ook.

Een vrouw voor het 'Oekraïne Huis' in Davos, in aanloop naar het komende World Economic Forum 2022 (WEF). Beeld REUTERS
Een vrouw voor het 'Oekraïne Huis' in Davos, in aanloop naar het komende World Economic Forum 2022 (WEF).Beeld REUTERS

Maar de rijken profiteren juist. De gestegen voedselprijzen zijn al goed voor 63 nieuwe miljardairs blijkt uit het onderzoek. Bij de familie Cargill, eigenaren van het gelijknamige handelshuis, kwamen er bijvoorbeeld vier miljardairs bij. Cargill is een van de grootste handelaren in agrarische grondstoffen. Door de sterk gestegen prijzen voor granen en andere landbouwproducten zijn de winsten voor de handelshuizen door het dak gevlogen.

Recordwinsten

Ook oliemaatschappijen profiteren volop van de hoge olie- en gasprijzen. Afgelopen weken maakten ze recordwinsten bekend. En voor die extra winst hoefden ze niets te doen. Aan de andere kant staan miljoenen huishoudens die de energierekening niet, of met steeds meer moeite, kunnen betalen.

Oxfam Novib pleit daarom voor een tijdelijke extra belasting op overwinsten van de oliemaatschappijen en andere bedrijven die profiteren van de hoge prijzen. Zo komt er extra geld binnen om de energielasten voor armere huishoudens mee te subsidiëren. Frankrijk stelde bijvoorbeeld na de Tweede Wereldoorlog zo’n belasting in om de oorlogswinsten van bedrijven af te romen.

Nu wordt in meer landen die discussie gevoerd, onder andere in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Italië is als een van de eerste landen al overgegaan op zo’n belasting. Ook vanuit het IMF en de Oeso, het samenwerkingsverband van de 32 grootste industrielanden ter wereld, is al zo’n oproep gedaan.

Daarnaast moet er een flinke vermogensbelasting komen voor de superrijken. Berkhout wijst er op dat de superrijken nu nauwelijks belasting betalen. “Meer dan 8 biljoen dollar staat geparkeerd in belastingparadijzen.” Het totale vermogen van de miljardairs wordt geschat op 12,7 biljoen dollar.

Berkhout ziet dat er internationaal meer steun komt voor zo’n ‘rijkenbelasting’. “In Argentinië hebben ze hem al ingevoerd om de gevolgen van de crisis mee te financieren. Ook in Nederland zie je veel debat over het belasten van vermogen. Er is breed steun voor meer belasting voor de sterkste schouders. Maar tegelijkertijd is de lobby tegen hogere belasting op winst en vermogens ook heel krachtig. Er is nog veel druk vanuit burgers nodig om wereldwijd eerlijkere belastingen ingevoerd te krijgen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden