Wachtende reizigers in een vertrekhal op Schiphol bij het begin van de meivakantie. Door personeelstekort en arbeidsonrust kon de luchthaven de vakantiepiek niet aan.

PlusAchtergrond

Alle vliegvelden hebben mensen tekort, maar chaos is er alleen op Schiphol

Wachtende reizigers in een vertrekhal op Schiphol bij het begin van de meivakantie. Door personeelstekort en arbeidsonrust kon de luchthaven de vakantiepiek niet aan.Beeld RAMON VAN FLYMEN/ANP

Overal in de wereld kampen vliegvelden en luchtvaartmaatschappijen met personeelstekorten, maar nergens is de chaos groter dan op Schiphol. ‘Zolang reizigers op hetzelfde moment voor een prikkie willen vliegen, horen dit soort problemen erbij.’

Herman Stil

Twee minuten kostte het Marnix Fruitema, voorzitter van Barin, de branchevereniging van luchtvaartmaatschappijen, maandag om in Terminal 2 van London Heathrow door de controles te komen. Eenmaal door de controles kon hij ongehinderd en zonder verder oponthoud naar het vliegtuig dat hem terugbracht naar de chaos op Schiphol.

Twee minuten op een luchthaven die nog niet heel lang geleden bekend stond als dé wachtplek van Europa. Die status is nu overgenomen door Schiphol en dat is reizigers en de luchtvaartwereld niet ontgaan, zegt Fruitema. “De luchthaven heeft gefaald tijdig maatregelen te nemen. Dat is een blamage. Andere vliegvelden hebben deze problemen ook, maar alleen op Schiphol loopt het uit de hand. Laat Schiphol eens leren van hoe ze daar de problemen hebben opgelost.”

Ja, er zijn best problemen op de Engelse vliegvelden zegt Dale Keller van BarUK, de Britse evenknie van Barin. Begin april moesten British Airways en Easyjet zo’n duizend vluchten schrappen vanwege personeelstekorten bij de maatschappijen zelf en bij de Britse luchthavens. Op Manchester Airport stonden de rijen wachtenden tot ver buiten de terminal.

Uitdaging

“Tijdens de pieken staan vluchten nog steeds onder druk,” zegt Keller. “British Airways en Easyjet beperken nog altijd hun vliegschema’s, maar daarbuiten zijn geen problemen. De situatie is verbeterd na een gezamenlijke inspanningen van alle betrokkenen. We wisten steeds dat de snelheid waarmee de luchtvaart moest herstarten na twee jaar stilstand een uitdaging zou worden. Nu moeten we ons klaarmaken voor juli.”

Ook in Duitsland kampen vliegvelden met personeelstekorten, maar dat leidt volgens de Duitse belangenorganisatie vooral tot verstoring bij de afhandeling van passagiers en vracht. Niet alleen op grote overstapluchthavens Frankfurt en München, maar ook in Hamburg en Hannover schrappen luchtvaartmaatschappijen vluchten. In Ierland waarschuwt Dublin Airport nog altijd voor lange wachtrijen.

Volgens de vereniging van Europese vliegvelden ACI verwacht één op de drie luchthavens deze zomer dat personeelstekorten hun activiteiten zullen treffen; tweederde rekent er op dat daardoor het aantal vertragingen zal toenemen, 16 procent rekent op meer annuleringen. “Op korte termijn zijn er geen simpele oplossingen,” aldus ACI.

Meivakantie

Ook van de andere kant van de wereld, bijvoorbeeld uit Sydney en Singapore, komen vergelijkbare geluiden. Maar wekenlang chaotische taferelen met lange wachtrijen, boze reizigers, vertragingen als norm en dagelijks tientallen vluchten die worden geannuleerd of naar elders moeten uitwijken; dat hebben luchtvaartpassagiers dit jaar nog nergens anders gezien.

Dat er in andere landen dezelfde problemen zijn, zonder de enorme chaos die op Schiphol is ontstaan, heeft volgens Benjamin Smith, topman van van Air France-KLM, een simpele verklaring: de Nederlandse eigenaardigheid van de tweeweekse meivakantie. “De situatie in Nederland is tamelijk uniek omdat er nu heel veel vertrekkende reizigers zijn. Dat is een verschil met andere landen, maar we zien in de hele wereld dat er nu gebrek is aan personeel voor dit type werk. Dat levert in de hele luchtvaartindustrie operationele uitdagingen op.”

Lees verder onder de foto

Ook vliegveld Heathrow bij Londen kampt met personeelstekorten. Dat leidt echter niet tot grote problemen als op Schiphol. Beeld Hannah McKay/REUTERS
Ook vliegveld Heathrow bij Londen kampt met personeelstekorten. Dat leidt echter niet tot grote problemen als op Schiphol.Beeld Hannah McKay/REUTERS

Volgens Smith kampen luchtvaartmaatschappijen in de VS met een groot tekort aan piloten waardoor Amerikaanse maatschappijen een significant deel van hun vluchten deze zomer schrappen. “Daarnaast zien we een tekort aan douanepersoneel, immigratie-ambtenaren en beveiligingspersoneel in zowel de VS als Canada, mijn thuisland. Op Amerikaanse vliegvelden moeten toestellen na landing vanwege het tekort aan douanepersoneel soms anderhalf uur wachten voordat ze naar een gate kunnen.”

Ook Air France-KLM heeft moeite gekwalificeerd personeel te vinden, zegt Smith. “Dat wordt een uitdaging in de rest van het jaar. Niet alleen voor ons, maar voor alle luchtvaartmaatschappijen in Europa. Op sommige dagen zal het lastig worden voor passagiers.”

Dat vergelijkbare personeelsproblemen elders in Europa tot minder chaos leiden, heeft ook te maken met andere arbeidswetten. Veel luchthavens en maatschappijen in Europa hebben de bagageafhandeling uitbesteed, maar voeren zaken als beveiliging en passagierscontroles zelf uit.

Beloning en arbeidsvoorwaarden

“Uitbesteding leidt over het algemeen tot grotere efficiëntie en lagere kosten” zegt luchtvaarteconoom Rogier Lieshout. “Daar staat tegenover dat je als luchthaven minder controle hebt over de kwaliteit van het werk en de beloning van de werknemers.”

Omdat Schiphol al dat werk uitbesteedt, is de luchthaven afhankelijk van de ingehuurde bedrijven. Zij moeten ervoor zorgen dat de beloning en arbeidsvoorwaarden worden verbeterd zodat vacatures weer worden opgevuld. Lieshout: “Ze gaan óf de afhandelaars en beveiligers meer geld geven, óf ze moeten de capaciteit terugschroeven door het aantal vluchten in te krimpen.”

Zolang de krapte op de arbeidsmarkt blijft bestaan en met reizigers allemaal op hetzelfde moment voor een prikkie willen vliegen, horen dit soort problemen er volgens Lieshout gewoon bij. “In schoolvakantietijd is het vooral op vrijdag en zaterdag druk. Daar valt de capaciteit nauwelijks op af te stemmen. Door vluchten meer te spreiden kunnen er met evenveel mensen meer passagiers worden afgehandeld .”

Zorgelijk

Air France-KLM-baas Smith vindt de situatie op Schiphol zorgelijk. “Schiphol heeft een monopolie in Nederland. Wij hebben geen andere keus, voor KLM is Schiphol de thuisbasis. Er is een enorm effect als die verstoord raakt. Maar reizigers hebben wél een keuze: 60 tot 70 procent van de passagiers stapt op Schiphol over. Dat kan ook ergens anders. Door de problemen op Schiphol zullen reizigers makkelijk voor andere vliegvelden en daarmee voor andere maatschappijen kiezen.”

Dat luchthaventopman Dick Benschop deze zomer vluchten wil schrappen om nieuwe problemen te voorkomen, vindt Smith onaanvaardbaar. “We nemen dat niet licht op. Dat zal gevolgen hebben voor KLM en de Nederlandse economie. De situatie in Amsterdam is niet acceptabel voor onze klanten. We zetten Schiphol maximaal onder druk om dit op te lossen. Het is aan hen om hun diensten zo goed mogelijk te managen.”

Derde drukteweekend

Het wordt zaterdag en zondag weer superdruk op Schiphol, met in totaal 358.000 reizigers. . Maar in tegenstelling tot de afgelopen weekenden gaat het daarbij vooral om mensen die terugkeren van vakantie: zaterdag zijn dat er 63.000, zondag 75.000.

Dat kan er volgens Schiphol toe leiden dat door de drukte vliegtuigen na de landing langer moeten wachten voor ze aan een gate geparkeerd kunnen worden. Ook kan het, door een tekort aan platformpersoneel en bagagemedewerkers, langer duren voordat koffers op de bagageband verschijnen.

De luchthaven verwacht deze twee dagen 120.000 vertrekkende reizigers, minder dan de vorige twee weekenden. Toch kan het ook voor hen nog lang wachten worden door aanhoudende problemen bij de veiligheidscontroles waar de personeelstekorten kunnen oplopen tot 20 procent. Bij de 100.000 overstappers dit weekend worden geen grote problemen verwacht.

Schiphol heeft geen verzoek aan maatschappijen gedaan om vluchten te schrappen. Wel zijn zowel zaterdag als zondag elk 3 retourvluchten, van Transavia, TUI en Corendon, verplaatst naar Eindhoven en Rotterdam. De regiovelden hadden aangeboden 38 vluchten oer te nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden