Update

Al ruim de helft van het gas weggelekt uit Nord Stream-leidingen, vrijdag spoedzitting VN-Veiligheidsraad

Meer dan de helft van het gas dat in de beschadigde gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2 zit is inmiddels weggestroomd. Dat zegt het Deense energieagentschap (DEA). Het Westen ziet Rusland als het brein achter de explosies. De Russische regering noemt die beschuldigingen stompzinnig. De VN-Veiligheidsraad buigt zich vrijdag over de zaak.

Het Parool
Gas borrelt op boven de gasleiding in de omgeving van het Deense Oostzee-eiland Bornholm.  Beeld Deens ministerie van Defensie/AP
Gas borrelt op boven de gasleiding in de omgeving van het Deense Oostzee-eiland Bornholm.Beeld Deens ministerie van Defensie/AP

De lekken in de pijpleidingen werden maandag ontdekt nadat de leidingen op verschillende plaatsen in Deense en Zweedse wateren waren gebarsten. De Europese Unie en de Navo menen dat sabotage de oorzaak is van de beschadigingen. De Deense politie heeft een onderzoek ingesteld en werkt daarin samen met de politie in Zweden en Duitsland.

De Deense premier Mette Frederiksen sprak op een persconferentie dinsdagavond van opzettelijk handelen, maar ze heeft geen aanwijzingen om een schuldige aan te wijzen. Ook EU-voorzitter Ursula von der Leyen spreekt openlijk van sabotage. Ze vindt dat de ‘sterkst mogelijke reactie’ nodig is.

Ook EU-buitenlandcoördinator Josep Borrell is ‘erg verontrust’ en zegt dat de lekkages opzettelijk zijn veroorzaakt. ‘Veiligheids- en milieukwesties hebben nu de grootste prioriteit. Deze incidenten zijn geen toeval en raken ons allemaal’, schrijft hij. ‘Iedere opzettelijke verstoring van de Europese energie-infrastructuur is onacceptabel en kan rekenen op een robuuste en verenigde reactie.’

Nooit meer bruikbaar?

De pijpleidingen, die van Rusland naar het Duitse vasteland lopen, bevatten in totaal 778 miljoen kubieke meter aardgas. Het weglekken ervan komt overeen met 32 procent van de jaarlijkse CO2-uitstoot van Denemarken, zegt het Deense energieagentschap in een verklaring. Grote hoeveelheden komen nu als een grote gasbel omhoog in de Oostzee, ter hoogte van het Deense eiland Bornholm.

Duitse veiligheidsdiensten vrezen dat de drie grote lekkages ervoor zorgen dat de pijpleidingen nooit meer bruikbaar zijn, schrijft de krant Tagesspiegel. Uit de forse gaten stroomt niet alleen veel gas, er loopt tegelijkertijd ook zeewater in de metalen buizen. Het zout zorgt – als het niet snel wordt gerepareerd – voor zeer grote schade, aldus de Tagesspiegel.

Nog onduidelijk is wat voor gevolgen deze mogelijke aanval op de energievoorziening van Europa heeft. Denemarken en Zweden benadrukken dat ze de sabotage niet zien als aanval op hun land, omdat het in internationale wateren is gebeurd. De leidingen liggen weliswaar in hun economische zones, maar het wordt niet gezien al territoriaal gebied.

Hybride oorlogsvoering

Zweden is klaar om militaire middelen vrij te spelen, mocht dat nodig zijn, zei premier Magdalena Andersson. De Letse minister van Buitenlandse Zaken Edgars Rinkevics betuigde op Twitter steun voor Denemarken en schreef: ‘Het lijkt erop dat we een nieuwe fase van hybride oorlogsvoering ingaan.’

De Amerikaanse inlichtingendiensten zouden Duitsland al weken geleden gewaarschuwd hebben voor mogelijke aanvallen op gaspijpleidingen, schrijft weekblad Der Spiegel.

‘Stompzinnig en absurd’

Beschuldigingen dat Rusland achter de vermeende sabotage van de gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2 zou zitten, zijn ‘stompzinnig en absurd’, volgens Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov . De Russische regering riep de VN-Veiligheidsraad op bijeen te komen voor spoedberaad. Dat gebeurt vrijdag, liet de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Ann Linde weten.

Rusland is van mening dat de Amerikaanse president Joe Biden maar eens antwoord moet geven op de vraag of de Verenigde Staten op 25 en 26 september het dreigement hebben uitgevoerd ten aanzien van Nordstream 2, die overigens niet in gebruik is genomen. De VS waren sterk gekant tegen de aanleg van die gaspijpleiding van Oest-Loega, ten westen van Sint-Peterbsurg, naar Duitsland.

Hoewel Westerse leiders niet hardop hebben gezegd dat Rusland achter de actie zit, zal dat in veel landen wel gedacht worden. Oekraïne sprak openlijk van een terroristische daad door Rusland. Kremlin-woordvoerder Peskov zei dat het voorspelbaar is dat er beschuldigingen naar Rusland worden geuit. Volgens hem is het nog onduidelijk hoe lang reparaties aan de pijpleidingen zullen duren.

Ook zei Peskov dat Amerikaanse bedrijven veel meer winst zullen maken met de gasleveringen aan Europa. Door de lekkages is de onrust op de gasmarkt toegenomen, waardoor de Europese gasprijs hard is gestegen.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden