Plus

Afzetten Trump is nog héél ver weg

De meerderheid van de Amerikanen vindt na twee weken openbare hoorzittingen dat Donald Trump ongepast heeft geopereerd inzake Oekraïne. Maar voor de Republikeinen is er te weinig bewijs voor impeachment.

President Trump weet zich in het Oekraïne-onderzoek vooralsnog gesteund door de Republikeinen. Beeld Getty Images

Weet u nog? Het begon met een telefoontje. Het is wat op de achtergrond geraakt, na twaalf openbare verhoren met kleurrijke getuigen. Een topdiplomaat die vertelde over een lastercampagne uit kringen rond de president, een militair die achter de microfoon zijn vader gerust stelde vanwege alle persoonlijke aanvallen op hem, en een flamboyante hotelbaas.

In het telefoontje waar het mee begon, vroeg Donald Trump de Oekraïense president Zelenski om een gunst, een onderzoek naar Democraten: Joe Biden, zijn zoon, en hun handel en wandel in Oekraïne. Getuigen bevestigden in hoorzittingen dat ze sterk de indruk hadden dat druk uitgeoefend werd op Oekraïne. Als zo’n onderzoek er niet kwam, konden de Oekraïners een ontmoeting in het Witte Huis vergeten.

Architect

De enige getuige die direct contact had met Trump, ambassadeur en hotelmagnaat Gordon Sondland, wees deze week de Amerikaanse president aan als architect. De Oekraïners hoefden de onderzoeken niet te dóen, het ging erom dat er een aankondiging kwam, zei Sondland. Trump zal zich herinneren dat onderzoek naar de e-mails van Hillary Clinton hem in 2016 hielp, al bleek later dat ze weinig misdaan had.

Of het besluit bijna 400 miljoen dollar aan militair hulpgeld voor Oekraïne in te houden deel was van die campagne tegen Trumps politieke rivaal, is niet helemaal helder. Iedereen dacht het, Sondland ook. Maar Republikeinen legden bloot dat de ambassadeur over het geld vooral zijn eigen conclusies had getrokken.

De president besprak zijn motieven nooit met zoveel woorden met Sondland. Wat hij van Oekraïne wilde? ‘Niets’, zei Trump tegen hem. Dat was overigens nádat was uitgelekt dat een klokkenluider alarm had geslagen over alle persoonlijke belangen in Trumps Oekraïnebeleid. Maar voor Republikeinen is het genoeg. Het belangrijkste ontlastend bewijs? “De eigen woorden van de president,” zei Elise Stefanik, als Republikeinse ster uit de ondervragingen gekomen.

Dat iets ongepasts is gebeurd, daar zijn Amerikanen het over eens. In een peiling van radiostation NPR stelt 70 procent dat het onacceptabel of op z’n minst twijfelachtig is om als president een ander land te vragen om belastende informatie over je rivaal.

Maar is het impeachable, reden voor afzetting? Het is corruptie, oordelen Democraten. Ze spreken van ‘omkoping’. Republikeinen zijn niet overtuigd. Sommigen wringen zich in bochten om hun president te verdedigen. Aanvankelijk zagen ze geen ‘quid pro quo’, voor wat hoort wat in het Latijn. Nu is zo’n ruil er overduidelijk wel – Sondland beschreef hem – maar zeggen Republikeinen dat hij niet relevant is. Voorman Devin Nunes en zijn collega’s schetsten in de hoorzittingen een alternatieve werkelijkheid, waarin misstappen juist zijn begaan door Oekraïne, Democraten en Joe Biden.

Niet netjes

Andere partijgenoten van Trump blijven erbij dat het allemaal niet netjes was, maar niet genoeg om hem af te zetten. Daarvoor is een ‘overtuigend, overduidelijk en ondubbelzinnig’ vergrijp nodig, zei afgevaardigde Will Hurd, een van de weinige Republikeinen die de president liever kwijt dan rijk is. Ook hij stelt: “Ik heb geen bewijs gehoord voor omkoping of afpersing door de president.”

Uiteindelijk, houden Republikeinen vol, maakt de president buitenlandbeleid, niet de bezorgde diplomaten die erover getuigden. Dat Trump zich niet aan diplomatieke normen houdt, is voor zijn aanhangers een plus. Ze kozen hem omdat hij de mores van Washington doorbrak. 

“Trump deed precies waarvoor hij gekozen is toen hij president Zelenski vroeg om verantwoording af te leggen over de omgang van Oekraïne met de Bidens,” schreef Daniel McCarthy, hoofdredacteur van conservatief tijdschrift Modern Age.

De vele losse eindjes helpen de Democraten niet. Centrale figuren zijn niet gehoord. Trumps advocaat en officieus Oekraïnegezant Rudy Giuliani, nationaal veiligheidsadviseur John Bolton en stafchef Mick Mulvaney bijvoorbeeld. Ze willen niet praten, of mogen niet van het Witte Huis. 

Democraten hebben haast. De voorverkiezingen om het presidentschap beginnen in februari en ze willen voorkomen dat impeachment de campagne van hun kandidaten verstoort. Dus stappen ze niet naar de rechter om onwillige getuigen te dwingen mee te werken.

Senaat als jury

Het zou niet de eerste keer zijn dat grote woorden over het einde van Trumps presidentschap nergens toe leiden. Het Democratische Huis van Afgevaardigden stemt waarschijnlijk vóór impeachment, wat het equivalent is van een aanklacht tegen de president. 

Er zijn geen signalen dat de door Republikeinen gedomineerde Senaat, die optreedt als jury in een rechtszaak, Trump vervolgens schuldig verklaart en afzet. Dat geeft een signaal: dit mag. Een volgende president kan óók zijn eigen politieke belangen laten meewegen in buitenlandpolitiek. De kiezers bepalen of ze dat accepteren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden