PlusAchtergond

Afrikaanse landen weren zich beter tegen corona dan verwacht

De prognoses over de coronapandemie voor het Afrikaanse continent waren gitzwart, maar de infectiecijfers dalen en de gevreesde overbelasting van de ic’s is uitgebleven. Hoe kan dat?

Afrikaanse landen (zoals hier Zuid-Afrika) hebben een veel jongere bevolking dan bijvoorbeeld landen in Europa. Dat maakt ze weerbaarder.Beeld AP

Toen eerder dit jaar vele angstaanjagende beelden van overvolle Europese intensivecareafdelingen de wereld over gingen en in Azië, Noord-Amerika en Europa dagelijks duizenden nieuwe sterfgevallen werden geregistreerd, werd de adem ingehouden voor Afrika. Als de rijkste landen ter wereld met de geavanceerdste zorgsystemen het meedogenloze longvirus al nauwelijks het hoofd kunnen bieden, dan kunnen we enkel het ergste vrezen voor het continent met het grootste aantal mensen dat in extreme armoede leeft, klonk het.

Terwijl Europa juist voor de tweede keer sinds het opduiken van het virus rood kleurt op kaarten met infectiegraden, nemen de besmettingen op het Afrikaanse continent gestaag af. Nog opmerkelijker: de hoeveelheid besmettingen en doden door corona op het continent is vooralsnog relatief beperkt gebleven.

Geen massabegrafenis

In 54 Afrikaanse landen zijn in totaal 1,4 miljoen infecties vastgesteld. ‘Slechts’ 34.000 mensen zijn er aan het virus overleden. Dat komt wereldwijd neer op 5 procent van de geïnfecteerden en 3,4 procent van de doden. Daarmee lijkt het continent met één miljard inwoners – op medisch vlak in elk geval – veel minder gehavend de coronacrisis door te komen dan Europa, en Azië en Noord- en Zuid-Amerika.

Hoe kan dat? Hebben we te maken met een vertekend beeld doordat in Afrika minder wordt getest? Directeur van het Agentschap voor Volksgezondheid van de Afrikaanse Unie John Nkengasong wees die suggestie woensdag bij het programma BBC Newsday stellig van de hand. Op het continent zijn 10 miljoen coronatests uitgevoerd, wat weinig is vergeleken met de rest van de wereld (in Europa zijn pakweg tien keer zoveel tests gedaan). Maar sprake van onverklaarbaar hoge sterftecijfers, wat een indicatie zou kunnen zijn dat het infectiecijfer hoger ligt, is er volgens Nkengasong niet.

“We hebben misschien niet alle gevallen opgepakt, net als in andere delen van de wereld,” aldus Nkengasong, die tevens speciaal gezant is van wereldhandelsorganisatie WHO. “Maar we zien over het hele continent geen mensen die dood op straat neervallen of massabegrafenissen.”

Iedereen een masker

Ervaring met de bestrijding van ziekten als ebola en het daadkrachtige ingrijpen van de Afrikaanse overheden zijn volgens hem redenen voor de beperkte gevolgen van het virus op de volksgezondheid. Veel Afrikaanse landen troffen al maatregelen zodra de eerste binnenlandse coronagevallen werden gemeld.

Landen, waaronder Zuid-Afrika, voerden ingrijpende lockdowns in, andere landen, zoals Ethiopië, kozen voor minder strenge maatregelen. Maar ook daar ging het optuigen van het contactonderzoek vlot en worden mondkapjes gedisciplineerd gedragen, zegt Nkengasong.

“In veel landen, zoals in Ethiopië waar ik woon, zul je zien dat bijna honderd procent van de mensen een masker draagt als je in steden de straat opgaat.”

De relatief jonge leeftijd van de bevolking van Afrikaanse landen draagt vermoedelijk ook veel bij aan het lage sterftecijfer. Het coronavirus kan dodelijk zijn voor jonge mensen, maar over het algemeen bezwijken vooral oude mensen met onderliggend lijden aan het virus. In veel Afrikaanse landen ligt de gemiddelde leeftijd rond de 18 jaar, tegenover bijvoorbeeld 43 jaar in Europa. Ook medische condities die kwetsbaarder maken voor hevige symptomen bij een corona-infectie, zoals diabetes en overgewicht, komen in Afrika vele malen minder voor dan in het Westen.

Afrikaanse regeringen drukken hun bevolkingen desalniettemin op het hart waakzaam te blijven, nu steeds meer landen de beperkingen versoepelen.

Zo deelde de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa vorige week een plan voor het versoepelen van de maatregelen die al sinds maart van kracht zijn met de bevolking. Zijn boodschap ging gepaard met een waarschuwing: Zuid-Afrika, dat door de pandemie en de maatregelen afgelopen kwartaal een economische krimp van 51 procent ervoer, kan zich geen heropleving van het virus veroorloven.

“Een tweede golf zou verwoestend zijn voor ons.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden