Plus

18 vrachtschepen vastgevroren op ‘snelle route’ via Noordelijke IJszee

Het opwarmende Noordpoolgebied zou een snelle route naar het oosten moeten vormen, maar na onverwachte ijsvorming zijn 18 vrachtschepen vastgevroren in de Noordelijke IJszee, precies op een route die Rusland promoot.

Achttien vrachtschepen zijn vast komen te zitten op een vaarroute door de Noordelijke IJszee. Beeld ANP / TASS
Achttien vrachtschepen zijn vast komen te zitten op een vaarroute door de Noordelijke IJszee.Beeld ANP / TASS

Door klimaatopwarming is het gebied rond de Noordpool sinds kort beter bevaarbaar. Richard Bintaja, klimaatdeskundige bij het KNMI, legt uit: “In het Arctische gebied gaat klimaatverandering zo’n twee tot drie keer sneller dan op de rest van de wereld. Er is gemiddeld dus een stuk minder zee-ijs in het Noordpoolgebied dan pakweg veertig jaar geleden, zo’n 40 procent om precies te zijn.”

Waar er dus eerst het hele jaar door nog dikke plakken ijs lagen, is deze laag een nu groot deel van het jaar zo dun dat een normaal vrachtschip via het noorden richting Azië kan varen. Ideaal voor Rusland, die de route promoot als een kortere, en dus ook goedkopere en duurzamere weg naar Azië dan de route via het Suezkanaal.

Maar het klimaat blijft onvoorspelbaar. De ijsvorming zette dit jaar in het gebied twee weken te vroeg in, en nu is er toch een ijsbreker nodig om achttien vastgevroren schepen verspreid over zeven locaties weer vooruit te krijgen, meldt Russisch staatspersbureau Tass. Onder andere bij Nova Zembla – de plek waar ook Willem Barentsz vast kwam te zitten – kunnen de schepen geen kant op.

The Barents Observer, een Noorse site over het poolgebied, meldt dat er eind oktober al een laag van zo'n 30 centimeter ijs werd gemeten op een groot deel van de route, met uitschieters tot meer dan een meter.

‘In de toekomst beter opletten’

Atomflot, het Russische staatsbedrijf achter nucleair aangedreven schepen, deelt in een persbericht dat er nu tien nucleaire ijsbrekers rondvaren in het poolgebied om de vastgevroren schepen te helpen. ‘Scheepvaartorganisaties moeten in de toekomst beter letten op wat voor schepen ze op weg sturen in de zomer-herfstperiode.’

Aankomend weekend moet een groot deel van de schepen gered zijn, maar The Barents Observer waarschuwt dat het voor sommige schepen langer kan duren: het is eerder voorgekomen dat een schip zo diep ingevroren zat dat zelfs een ijsbreker machteloos stond. ‘In het ergste geval zouden sommige schepen uiteindelijk meerdere weken of maanden in het gebied moeten doorbrengen.’

Sinds het eerste Russische vrachtschip in 2017 de noordelijke route zonder ijsbreker wist te volbrengen, wordt door Rusland kosten noch moeite gespaard om de route zo rendabel mogelijk te maken – en dus van klimaatverandering te profiteren. De vloot ijsbrekers wordt uitgebreid voor noodgevallen, en nieuwe havenstadjes en militaire bases schieten als paddenstoelen uit de grond. De Russen lieten vorig jaar zelfs een drijvende kerncentrale te water om een groeiende havenstad van stroom te kunnen voorzien.

Bartjes in plannen

Toch zitten er barstjes in het ambitieuze plan van het Kremlin. Al langer wordt er geklaagd over de slechte telecommunicatie en gebrekkige navigatiegegevens in het poolgebied, waardoor schepen in te ondiepe gebieden varen met schade als gevolg. Beloofde reddingsbases en havens zijn nog lang niet af.

Klimaatdeskundige Bintaja vertelt dat het Arctische gebied te onvoorspelbaar is om zo'n handelsroute goed te laten werken: “Het klimaat is er nog variabeler dan in Nederland. Warme en koude jaren verschillen nog meer van elkaar, net als jaren met veel of weinig zee-ijs. Het kan dus best zo zijn dat ondanks het opwarmende klimaat er toch relatief koele en ijsrijke jaren zullen zijn waarin de vaarroute versperd zal zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden