Verkiezingen Bewaar

Waarom duurt het stemmen tellen in Amsterdam zo lang?

Het stembureau in de A'dam Toren.
Het stembureau in de A'dam Toren. © ANP

Waarom is er nog geen definitieve(re) uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam? Rob Kalse, hoofd verkiezingen, geeft uitleg.

De belangrijkste reden dat in Amsterdam alleen nog een voorlopige uitslag bekend is? Het tellen en invoeren van de stemmen is in Amsterdam een mega-operatie, zegt Kalse, die al betrokken was bij 27 verkiezingen.

"Er zijn woensdagavond en -nacht meer dan een miljoen stemmen geteld in de stad," legt hij uit. 

Terwijl de 559 stembureaus in de stad om 21.00 uur de deuren sloten, gingen per lokaal tien mensen aan de slag om alles op orde te krijgen. Per bureau zes stembureauleden en vier ingevlogen tellers.

Het stembiljet is wel een meter bij een meter breed

Rob Kalse

"Het stembiljet voor de gemeenteraad is met 28 partijen erop wel een meter bij een meter breed. En dat moeten zij allemaal afspeuren, op zoek naar een rood stipje," zegt Kalse. 

Horizontaal of verticaal
De ingevulde biljetten worden door de stembureaus verdeeld in stapeltjes per partij. Daarmee is al te zien welke partij het beste scoort in dat bureau. Maar daar houdt het nog niet op, vertelt Kalse. Vervolgens moet het aantal stemmen per kandidaat geteld worden.

Daarvoor is een systeem bedacht. "Wanneer een stem is uitgebracht op de lijsttrekker, wat het vaakst gebeurt, wordt het formulier horizontaal gelegd. Wanneer een andere kandidaat gekozen is, moet-ie verticaal. Die worden daarna nog een keer bekeken."

Dit keer mocht er ook gestemd worden op de stadsdeelcommissie, én het wiv-referendum. Dat leverde meer telwerk op. "Dat referendum is makkelijk, want dat hoeft alleen verdeeld te worden op voor, tegen of blanco. Maar het is alsnog extra werk."

Tussenstand
Rond half 1 's nachts wilde burgemeester Jozias van Aartsen in de Boekmanzaal van de Stopera in zijn slotwoord de voorlopige uitslag bekend maken. 

"Toen hadden we pas 69 procent van de stemmen in kaart. Daar vallen veel mensen nu over," zegt Kalse. Bij de vorige verkiezingen was bij de tussenstand namelijk zo'n 85 tot 90 procent geteld.

De meeste tellers moesten donderdag gewoon weer werken

Rob Kalse

Na de bekendmaking van de voorlopige uitslag was het geen optie om alle stembureaus te blijven vragen om een nieuwe tussenstand, aldus Kalse. 

"Dan duurt het nog heel lang voordat ze definitief klaar zijn. Kijk, dat wij bij het verkiezingsbureau nou zo gek zijn om heel lang door te werken, maar de meeste tellers moesten donderdag gewoon weer werken."

Bovendien: nergens in de Kieswet staat volgens Kalse vermeld dat een voorlopige uitslag verplicht is.

"Dat is alleen iets wat gemeenten doen voor de kiezers, en de pers. We moeten gewoon vrijdag de definitieve uitslag hebben."

Donderdagochtend werd daarom bekendgemaakt dat er geen nieuwe tussenstand meer zou komen.

Extra tellers
Kalse schat dat bij zo'n veertig procent van de stembureaus op het laatste moment nog een extra teller werd opgeroepen, om enigszins op tijd klaar te zijn. Het maximale dat mogelijk is, denkt de hoofd verkiezingen. "Je kunt geen 15 man in zo'n kleine ruimte zetten, dan loop je elkaar alleen maar in de weg."

Uiteindelijk duurde het nog tot 5.00 uur totdat de laatste procesverbalen, oftewel de uitslagen per stembureau, bij de Stopera binnenkwamen.

"Al waren er ook al bureaus klaar om half 12. Maar daar is de opkomst misschien lager, of er werkt een stembureauvoorzitter met meer ervaring, die het goed voor elkaar heeft."

Invoeren
Donderdag zijn er zo'n 50 mensen begonnen met het invoeren van al die procesverbalen. Dat is eveneens een tijdrovende bezigheid. "Het kan nog wel tot 21.00 uur duren voordat we alles ingevoerd hebben. Dat komt ook omdat we alles voor de zekerheid twee keer invoeren." 

Vrijdagochtend om 10.00 uur moet de definitieve uitslag er liggen, die op dat moment wordt gepresenteerd in het stadhuis. De stadsdelen komen op datzelfde tijdstip met de uitslagen van de commissieverkiezingen.

Volg de verkiezingen

Amsterdam ging woensdag naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Ook is het referendum gehouden over de wiv. In dit blog blijf je op de hoogte van de uitslag en reacties. 

Like Amsterdam Kiest op Facebook om ook na woensdag niets te missen van de nasleep van de gemeenteraadsverkiezingen 2018.