PlusExclusief

De 7 kunstwerken in Amsterdam die (bijna) niemand kent

Sarah Zapata is een Peruaans-Amerikaanse kunstenaar die haar beide culturen samen probeert te brengen in haar werk. Beeld
Sarah Zapata is een Peruaans-Amerikaanse kunstenaar die haar beide culturen samen probeert te brengen in haar werk.

Iedereen kent de Nachtwacht en Het Melkmeisje, maar nog interessanter zijn misschien wel de ónbekende topstukken die in Amsterdamse musea (en daarbuiten!) te vinden zijn. Zeven kenners tippen hun favoriete kunstwerken die je één keer in je leven gezien moet hebben.

Alice Boothby

1. To Teach or Assume Authority van Sarah Zapata – Stedelijk Museum

Amanda Pinatih is Conservator Vormgeving bij het Stedelijk Museum. “Amsterdam is een stad waar heel veel verschillende mensen wonen. Sarah Zapata is een Peruaans-Amerikaanse kunstenaar die haar beide culturen samen probeert te brengen in haar werk. In het werk in onze vaste collectiepresentatie Everyday, Someday and Other Stories, Collectie 1950-1980 zie je onderdelen van Peruaanse weeftechnieken die gebruikt werden om overledenen in te begraven, maar ook Amerikaanse invloeden.”

Pinatih: “Door die twee aspecten samen te brengen verwerkt ze een stukje schuldgevoel, wat ik zelf ook herken. Soms is het makkelijker voor Zapata om te zeggen dat ze Amerikaanse is, maar daarmee verloochent ze haar Peruaanse roots. Zelf ben ik Balinees-Nederlands, maar ik zeg sneller dat ik uit Amsterdam kom, om vervelende vragen te voorkomen. Los daarvan heeft het werk van Sarah Zapata een enorme visuele aantrekkingskracht. Het is kleurrijk, je wilt het eigenlijk aanraken of er even lekker tussen liggen. Ik denk dat het werk en het verhaal van Sarah Zapata veel Amsterdammers zal aanspreken.”

2. De liefdesbrief van Johannes Vermeer – Rijksmuseum

Jimmy Nelson is fotograaf en ken je misschien van zijn wereldberoemde fotoboeken Before they pass away en Homage to Humanity. Hij is op dit moment op tour met zijn nieuwste boek Between the sea and the sky, waarvoor hij Nederlanders in klederdracht heeft gefotografeerd.

Nelson: “Wie naar het Rijksmuseum gaat, slaat natuurlijk de Nachtwacht en Het Melkmeisje niet over. Maar minstens zo mooi is de Liefdesbrief van Vermeer. Het gaat over de suspense van de zoektocht naar liefde manifesteren. Tegenwoordig zoeken we allemaal naar liefde, maar moet het allemaal vluchtig, op een manier die bijna niet meer te voelen is. Met dit schilderij ga je terug in de tijd en zie je hoe een meester als Vermeer de liefde interpreteert. Dit werk heeft nog zoveel meer lagen dan bijvoorbeeld het Melkmeisje.”

'De liefdesbrief' van schilder Johannes Vermeer moet je een keer gezien hebben, aldus fotograaf Jimmy Nelson. Beeld Rijksmuseum
'De liefdesbrief' van schilder Johannes Vermeer moet je een keer gezien hebben, aldus fotograaf Jimmy Nelson.Beeld Rijksmuseum

3. In the World But Don’t Know the World van El Anatsui – Stedelijk Museum

Ko van ‘t Hek is kunstcriticus en tipt het wandkleed van El Anatsui in het Stedelijk Museum. “Zo’n twee jaar geleden kocht het Stedelijk een gigantisch wandkleed aan van de Ghanese kunstenaar El Anatsui. Het lijkt ergens op oude wandkleden uit de middeleeuwen, maar dan in een hypermodern jasje. Kijk je vanaf een afstandje, dan zie je hoe mooi gedrapeerd het wandkleed over de muur hangt, de plooien lijken haast te leven. Sta je er met je neus op, dan zie je dat het wandkleed gemaakt is van aan elkaar genaaide flessendopjes en ander restafval.”

Van ‘t Hek: “Het is dus een kritiek op onze maatschappij: op de lelijke kermiscultuur, het imperialisme en alle troep die we maar dumpen in andere landen. Het is interessant dat El Anatsui van al die lelijkheid toch iets moois heeft gemaakt. Die ambiguïteit, dat iets lelijk en tegelijkertijd mooi kan zijn, is heel spannend. En die mogen we ook meer waarderen in de wereld om ons heen. Bijna niks is alleen mooi of alleen lelijk. Behalve de dingen die echt alleen maar lelijk zijn natuurlijk.”

Kunstcriticus Ko van ‘t Hek tipt het wandkleed van El Anatsui in het Stedelijk Museum. Beeld El Anatsui
Kunstcriticus Ko van ‘t Hek tipt het wandkleed van El Anatsui in het Stedelijk Museum.Beeld El Anatsui

4. Het Zagertje, anoniem – Leidsebosje

Streetart Frankey is straatkunstenaar, zijn werk is elke week te zien in Het Parool. Hij tipt Het Zagertje, een kunstwerk dat door een anonieme kunstenaar in de openbare ruimte werd geplaatst. “Ik zal maar meteen eerlijk toegeven: dit kunstwerk had ik eigenlijk zelf willen maken. Het Zagertje is een beeld aan een tak in het Leidsebosje, het is er al te vinden sinds 1989. Wat er zo mooi aan is: het is eigenlijk een heel grappig beeld. De man zaagt de tak onder zijn eigen voeten weg en als hij door blijft gaan, valt hij zelf. Daarnaast is het heel mooi gemaakt en met veel vakmanschap in elkaar gezet.”

“Wat ik wel jammer vind, is dat het beeldje door de gemeente verplaatst is omdat de tak bijna naar beneden viel. Nu vind je ’m een paar meter verderop. Persoonlijk vind ik het een iets minder mooie plek, maar het blijft nog steeds heel gaaf dat zo’n bijzonder beeldje al zolang in de stad te vinden is. Hoeveel mensen zouden er in al die jaren al niet om geglimlacht hebben?”

Straatkunstenaar Streetart Frankey had Het Zagertje het liefst zelf willen maken. Beeld Rink Hof
Straatkunstenaar Streetart Frankey had Het Zagertje het liefst zelf willen maken.Beeld Rink Hof

5. Gezicht op Amsterdam in Vogelvlucht, Cornelis Anthonisz. – Amsterdam Museum

Jan Pieter Ekker is chef kunst bij Het Parool. Hij tipt de oudst bewaard gebleven plattegrond die heel Amsterdam laat zien. “Gezicht op Amsterdam in vogelvlucht van de Amsterdamse schilder Cornelis Anthonisz. (ca. 1505-1553) – in 1538 gemaakt in opdracht van het stadsbestuur van Amsterdam – had een prominente plek in het Amsterdam Museum in het voormalige Burgerweeshuis aan de Kalverstraat, en heeft ook in de tijdelijke collectie-opstelling in de Hermitage aan de Amstel de beste plek gekregen: je loopt er na binnenkomst direct tegenaan.”

Ekker: “Veel is veranderd, maar de Oude en Nieuwe Kerk en staan er nog. Net als het in 1414 gestichte Sint Luciënklooster, dat later het Burgerweeshuis werd, en waar sinds 1975 het Amsterdam (Historisch) Museum is gevestigd. De huidige behuizing van het museum staat er niet op; de Diaconie Oude Vrouwen Huys, waar de Hermitage nu is gevestigd en het Amsterdam Museum tijdelijk onderdak heeft, dateert van 1683.”

Kunstchef Jan Pieter Ekker tipt ‘Gezicht op Amsterdam in vogelvlucht’ uit 1538, de oudst bewaard gebleven plattegrond die heel Amsterdam laat zien. Beeld Amsterdam Museum
Kunstchef Jan Pieter Ekker tipt ‘Gezicht op Amsterdam in vogelvlucht’ uit 1538, de oudst bewaard gebleven plattegrond die heel Amsterdam laat zien.Beeld Amsterdam Museum

6. Love or generosity, Nicole Eisenman – voor de Rechtbank Amsterdam

Cathelijne Blok is kunsthistoricus. In het voorjaar van 2023 komt haar boek Maar is het kunst? uit. “Ik vind het belangrijk dat kunst overal te zien is. Zo ook het vijf meter hoge standbeeld Love or generosity van Nicole Eisenman. Het is een enorm krachtig beeld van een voorovergebogen persoon in trainingsbroek – een onbedoelde referentie naar Johan Cruijff – die een uil, eikel en pijl van straat raapt. Die voorwerpen staan symbool voor wijsheid, focus en bescherming tegen het kwaad.”

“Het beeld verwelkomt voorbijgangers op een bijzondere manier en dat is precies wat kunst doet: het laat je even letterlijk stilstaan. Love or generosity is zo mooi gemaakt dat je er maar naar blijft kijken en het nodigt uit om meer van de geweldige Nicole Eisenman te ontdekken, die nu ook te zien is in het Kunstmuseum Den Haag.”

Het vijf meter hoge standbeeld 'Love or generosity' van Nicole Eisenman is zo mooi gemaakt dat je er maar naar blijft kijken, aldus kunsthistoricus Cathelijne Blok. Beeld Sophie Saddington
Het vijf meter hoge standbeeld 'Love or generosity' van Nicole Eisenman is zo mooi gemaakt dat je er maar naar blijft kijken, aldus kunsthistoricus Cathelijne Blok.Beeld Sophie Saddington

7. Coco - uit de serie Imperial Courts; 1993-2015, Dana Lixenberg – ABN Amro

Iriée Zamblé is kunstenaar. “Wat maar weinig mensen weten is dat je op onverwachte plekken als bijvoorbeeld een bank ook gratis kunst kunt kijken. Zo heeft de ABN Amro een geweldige kunstcollectie. En het leukste is: iedereen kan er zomaar naar binnenlopen (ABN Amro Kunstruimte, Gustav Mahlerplein 1). Zo hangt er ook werk van de geweldige Dana Lixenberg, een fotografe die eigenlijk iedereen moet kennen.”

Zamblé: “Ik vind Lixenberg een pionier. Ze maakt portretten van de meest uiteenlopende mensen, met een zekere herkenbare helderheid, die koel lijkt maar toch teder blijft. Toen ik in het Stedelijk Museum voor het eerst met haar werk kennismaakte dacht ik: wow, zoiets heb ik nog nooit gezien. Ze maakt haast iconen van haar modellen. Zo ook haar werk dat bij ABN Amro hangt, Coco - uit de serie Imperial Courts; 1993-2015, van de vrouw die met haar hand in haar zij rust; je blijft er naar kijken.”

Naar deze foto van Dana Lixenberg, die te zien is in de kunstruimte van ABN Amro aan het Gustav Mahlerplein, blíjf je volgens kunstenaar Iriée Zamblé kijken. Beeld Dana Lixenberg
Naar deze foto van Dana Lixenberg, die te zien is in de kunstruimte van ABN Amro aan het Gustav Mahlerplein, blíjf je volgens kunstenaar Iriée Zamblé kijken.Beeld Dana Lixenberg

Uit in Amsterdam: de tips van Het Parool

Regelmatig tippen we op Parool.nl de nieuwste, leukste en beste plekken op het gebied van eten & drinken en kunst & cultuur in Amsterdam. Heb je zelf een tip? Mail ons via uit@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden