Stadsgids Bewaar

Na 500 jaar krijgt Luther antwoord van de kunsten

Joseph Semah spijkert zijn doek op de deur van de Nieuwe Kerk.
Joseph Semah spijkert zijn doek op de deur van de Nieuwe Kerk. © Charlotte Odijk

Ter promotie van een tentoonstelling over de Reformatie spijkerde kunstenaar Joseph Semah zijn antwoord op de 95 stellingen van Luther op de nooduitgang van de Nieuwe Kerk op de Dam.

Ter promotie van een tentoonstelling over de Reformatie spijkerde kunstenaar Joseph Semah zijn antwoord op de 95 stellingen van Luther op de nooduitgang van de Nieuwe Kerk op de Dam.Kunstenaar Joseph Semah zet een houten kist op zijn hoofd, waarin tien kaarsen zijn gestoken.

In zijn linkerhand draagt hij een schoenmakers­hamer en zijn pamflet 'Dit is het antwoord'; zijn rechterhand steunt op de linkerschouder van Peter Baren, een 'betrouwbare vriend'.

Achter hem staan violist Anastasia Kozlova en Emile Schrijver, de directeur van het Joods Historisch Museum, die door Semah is gevraagd om als 'publieke figuur' in zijn kleine processie mee te lopen. Hij draagt een gepoetste spiegel boven zijn hoofd.

Orgelman
Gevieren schuifelen ze van de hotdogstand midden op de Dam naar de nooduitgang van de Nieuwe Kerk aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Helemaal vertrouwen doet Semah zijn vriend niet, af en toe duwt hij de houten kist een klein stukje omhoog om te zien waar hij loopt.

We moeten ons bewust zijn van de geschiedenis van het christendom.

Kozlova speelt een stukje Bach, alsof haar leven ervan afhangt. Een groepje journalisten loopt achter de karavaan aan, fotografen en vloggers duwen elkaar opzij voor het beste plaatje, een enkele toerist pakt zijn iPhone en maakt ook een foto.

"Wat is dit man?" vraagt een Marokkaanse jongen aan zijn maat. De blinde orgelman blijft onverstoorbaar met zijn geldbakje rammelen.

Flinterdunne spijkertjes
Bij de kerkdeur houdt de processie stil. Semah - in 1948 geboren in Bagdad, opgegroeid in Tel Aviv, sinds 1983 woonachtig in Amsterdam - zet de kist neer en spijkert de stellingen vast. 

Met vier flinterdunne spijkertjes, want de Nieuwe Kerk is een rijksmonument. Hij zet zijn handtekening, neemt een bescheiden applaus in ontvangst en zet de kist weer op zijn hoofd. Vervolgens worden de kaarsen aangestoken. "Wil er nog iemand een vraag stellen?" zegt de persvoorlichter.

Er zijn geen vragen. Dus vertelt Semah zelf maar dat 'Dit is het antwoord' zijn 'verlate antwoord namens de kunsten' is op de 95 stellingen die Luther volgens de overlevering op 31 oktober 1517 'met luide hamerslagen, die door heel Europa galmden' op de deur van de slotkerk in Wittenberg had bevestigd. 

'Reis in de tijd'
Semah formuleerde zijn omfloerste antwoord ('Zolang het westerse paradigma volhardt in het tentoonstellen van een kunstwerk als iets wat gelezen moet worden, dienen we ons bewust te zijn van, en bekend te zijn met, de geschiedenis van het christendom' et cetera) in het kader van de tentoonstelling Reis in de tijd, die in juli opent in de Nieuwe Kerk en waarin 500 jaar Reformatie centraal staat.

Het is de bedoeling dat het doek tot die datum blijft hangen, zegt Semah, voordat hij de kerk in loopt om aan een rondetafelgesprek over de invloed van Luther op de kunsten deel te nemen. Als hij nog een blik op zijn schotschrift werpt, heeft een flinke windstoot het spijkertje uit de linkerbenedenhoek al losgetrokken.

Reis in de tijd. History & Royalty. Vanaf 14 juli in De Nieuwe Kerk. Op 13 juli krijgt Semahs artistieke interventie een vervolg met On friendship / (Collateral damage) II - The guardians of the door.