Stadsgids Bewaar

Fiep Westendorps creaties in Joods Historisch Museum

Het Fieptheater, vanaf zondag te bezoeken.
Het Fieptheater, vanaf zondag te bezoeken. © Tim Stet

Met de opening van het Fieptheater viert het Joods Historisch Museum zondag twee verjaardagen ineen: die van tekenares Fiep Westendorp en die van het eigen Kindermuseum.

De Stampertjes die gedirigeerd door hun vader een concert geven in de muziektent. Een circusolifant en zijn dompteur. Een stoet opgewekte vogeltjes. Maar ook: de hologige oude visser in de regen uit Pluk van de Petteflet die een en al tristesse ademt en Fiep Westendorps eigen lievelingstekening was - ze komen stuk voor stuk voorbij in het Fieptheater, de nieuwste attractie van het Joods Historisch Museum.

De tiende verjaardag van het Kindermuseum zaterdag 17 december valt samen met de honderdste van Jip en Janneke-illustrator Fiep Westendorp (1916-2004).

De papieren figuren van Fiep worden tot leven gebracht door bewegende acteurs

Steef de Jong

"Dat wisten we niet van tevoren, maar kwam natuurlijk mooi uit," zegt Petra Katzenstein, een van de grondleggers van het Kindermuseum.

Beide verjaardagen worden zondag gevierd, aangezien zaterdag - sabbat - volgens de joodse godsdienst een rustdag is. "Het museum is dan wel open, maar aan feestjes doen we niet. Nu houden we zondag open huis en mogen alle kinderen met hun families gratis naar binnen."

Rietveld Academie
De geschiedenis met Westendorp gaat ver terug. Het Kindermuseum, gepresenteerd als huis met verschillende kamers, werd mede gefinancierd door haar erfenis. Er is een atelier rond Westendorps werk waar kinderen zelf aan de slag kunnen en er is een boek, Mijn huis, jouw huis, waarin haar tekeningen zijn verbonden met de afzonderlijke kamers.

Vanaf zondag komt daar op zolder het Fieptheater bij. Daar wordt het komende jaar elke dag een doorlopende voorstelling vertoond. Via Gioia Smid, conservator van Westendorps werk, kwam het museum in contact met Steef de Jong van het Haarlemse muziektheatergezelschap Groots en Meeslepend.

De Jong, bekend van zijn eenmansoperettes in zelfgeknutselde decors met veel visuele vondsten, volgde zijn studie aan de Rietveld Academie, waar hij afstudeerde aan de afdeling audiovisueel. Die opleiding kwam nu van pas, vertelt hij tijdens de perspresentatie.

De illusie
Is hij in zijn voorstellingen zelf degene die op toneel de decors bedient en alle rollen vertolkt, voor het Fieptheater kwam hij uit bij een combinatie van animaties, projecties en muziek.

Gezamenlijk roepen ze de illusie op van een echte voorstelling. Het publiek kijkt vanaf een tribune naar een houten theatertje waarin doeken zakken en weer worden gehesen met behulp van met knikkerzakken verzwaarde katrollen - maar dan wel volautomatisch. Met één druk op de knop wordt de voorstelling gestart.

Digitaal archief
"Het is een mix van een minitheater en een bioscoop," zegt De Jong. "De papieren figuren van Fiep worden tot leven gebracht door bewegende acteurs."

De Jong kreeg toegang tot Westendorps digitale archief dat achtduizend tekeningen bevat. "De illustratie met de olifant en dompteur, ooit gepubliceerd in Donald Duck, was mijn favoriet. Die moest erin, want die dompteur wilde ik zelf zijn. Niet met een Fieptekening als masker, maar met mijn eigen gezicht." Hij lacht. "Natuurlijk wel met opplaksnor."

Westendorps markante figuren met de grote of juist minuscule neuzen, de spillebeentjes, borstelige kapsels en ogen die vaak boven de oren zijn geplaatst, sluiten aan bij de manier waarop het Kindermuseum culturen probeert te verbinden: hoe verschillend we er ook uit zien, we zijn allemaal mensen en daarin zijn we gelijk, luidt de boodschap.

Circustent
Het Fieptheater viert die verschillen met een bonte parade aan personages die uiteindelijk allemaal samenkomen in een circustent.

Fiep zelf komt, gezeten op een olifant, ook nog even voorbij. "Hé, Fiep! Maar jij bent toch dood!" roept een vrouw. "Nou en?" reageert die. "Ik wilde mijn honderdste verjaardag niet missen." Kijkend naar alle mensen om zich heen die aan haar eigen pen zijn ontsproten concludeert ze tevreden: "Wat kon ik eigenlijk goed tekenen."