Stadsgids Bewaar

Dit is de nieuwe, onorthodoxe presentatie van het Stedelijk

Op speciaal ontworpen slanke, stalen wanden die los in de ruimte staan, zijn werken thematisch bij elkaar gebracht.
Op speciaal ontworpen slanke, stalen wanden die los in de ruimte staan, zijn werken thematisch bij elkaar gebracht. © Marc Driessen

De 'rehang' van het Stedelijk had meer voeten in de aarde dan was voorzien. De nieuwe presentatie lijkt zich te ­richten op instagrammende millennials.

Waarom moest het Stedelijk Museum vijf jaar na een grote verbouwing weer op de schop?
Bij haar aantreden in 2014 was directeur Beatrix Ruf al ongelukkig met de manier waarop bezoekers het museum ervoeren, met name over het entreegebied.

Na gesprekken met architecten Rem Koolhaas en Federico Martelli van het Office for ­Metropolitan Architecture (OMA) besloot Ruf tot een transformatie van het Stedelijk: het oude gebouw ging onderdak bieden aan de nieuwste kunst, de nieuwbouw moest de oudste kunst nieuw elan geven.

Door de verbouwing van de 1350 vierkante meter grote benedenverdieping was een deel van het museum bijna een jaar gesloten.

Op wie richt het museum zich?
Het zal even slikken zijn voor de preciezen, en op zijn minst even schrikken voor de rekkelijken.

De nieuwe, onorthodoxe presentatie lijkt gericht op instagrammende millennials.

Extreem teleurstellend, aan het einde van zo'n intensief proces

Rem Koolhaas over het vertrek van Beatrix Ruf

Er worden veel kunstwerken getoond: wand­kleden, affiches, schilderijen, werken op papier, design, sculpturen.

Alles door elkaar; alles krijgt dezelfde aandacht, en alles eist dezelfde aandacht op.

Hoe ziet de nieuwe inrichting eruit?
De bezoeker komt via de trap terecht in Stedelijk Base, zoals de benedenverdieping is gedoopt, waar bijna 700 hoogtepunten uit de ­periode 1880-1980 te zien zijn. Op de vier wanden worden de werken chronologisch getoond, beginnend met Van Gogh en Cézanne. 

Op speciaal ontworpen slanke, stalen wanden die los in de ruimte staan, zijn werken thematisch bij elkaar gebracht.

Het opvallendst is de uitkijktoren, boven op de door Gerrit Rietveld onder handen genomen slaapkamer van de Amsterdamse kinderarts Reinder Harrenstein, die zicht biedt op honderd jaar kunstgeschiedenis. Ook het wereldberoemde werk The Beanery van Edward Kienholz heeft een plek gekregen in Base.

Aan het eind is een 'feministisch zaaltje', met werken van onder anderen Cindy Sherman en Marina Abramovic.

De lange roltrap leidt de bezoeker vervolgens via de mezzanine, die van boven tot onder is voorzien van een speciaal voor deze plek gemaakt werk van de Amerikaanse kunstenaar Barbara Kruger, naar de eerste verdieping. Daar is kunst vanaf 1980 te zien, in een veel rustigere presentatie.

De begane grond zal onderdak bieden aan wisselende collectiepresentaties. Onder de noemer Stedelijk Now presenteert het Stedelijk tijdelijke tentoonstellingen voortaan op de eerste verdieping.

Hoe zit het met die wanden van staal? Zijn die niet te dominant?
De wanden ogen rank, maar zijn gemaakt van 180 ton staal, afkomstig van Tata Steel Nederland. Dat de wanden zo dun en sterk tegelijk zijn, is mede te danken aan de innovatieve reken­modellen van technisch ontwerpbureau Arup. 

NRC Handelsblad meldde vorige week dat het vernieuwende displaysysteem van Koolhaas bijna 2,9 miljoen euro heeft gekost - 2 miljoen meer dan was aangekondigd. Het museum betwist dat; in een brief aan de wethouder staat dat de totale kosten circa 700.000 hoger zijn uitgevallen. 

Volgens Koolhaas zijn zijn uiteindelijke kosten onder het oorspronkelijke bedrag van 1 miljoen gebleven.

Hij stelt ook dat de budget­overschrijding is gecompenseerd door bijdragen van sponsors, die geïnvesteerd hebben in de innovatieve productie en toepassing van staal.

Wanneer kunnen we gaan kijken?
Vanaf zaterdag is Stedelijk Base open voor publiek. Vrijdagavond is de officiële opening voor genodigden.

Beatrix Ruf is daarbij niet aanwezig. Zij besloot 18 oktober op te stappen na publicaties over extra inkomsten uit haar adviesbedrijf.

"Dat was extreem teleurstellend, aan het einde van zo'n intensief proces," zegt Koolhaas daarover. "Maar het was niet zo dat Beatrix en ik het samen deden; het was een enorme, collectieve inspanning. Door haar geïnitieerd, dat wel, maar ondersteund door het hele museum."

Lees ook: 'Het Stedelijk moet minder leunen op de jetsetkunstenwereld'

Wie volgt Beatrix Ruf en haar internationale erfenis op?

Ging Beatrix Ruf terecht weg bij het Stedelijk? Kenners zijn het niet eens. Over haar erfenis is meer eensgezindheid: ze bracht de nieuwste stromingen en spannende jonge kunstenaars. Wie moet haar opvolgen?