Stadsgids Bewaar

8 dingen die je in de Bijlmerbajes kunt doen

De kinderbakkerij bij creatieve broedplaats Lola Lik
De kinderbakkerij bij creatieve broedplaats Lola Lik © Philippe Bro

Op de koffie bij barista's uit Syrië, eten bij chef-koks uit oorlogsgebieden, een filmpje kijken of sporten: in de oude Bijlmerbajes zorgt creatieve broedplaats Lola Lik voor een klik tussen azc-bewoners en de rest van Amsterdam.

1. Filmpje pakken
Solar World Cinema organiseert in samenwerking met Eye, Idfa en IFFR maandelijks een filmavond in de voormalige personeelskantine van de Bijlmerbajes. Eerst wordt een korte ­kinderfilm vertoond, daarna een langere film. In de zomer zijn er ook openluchtvoorstellingen op het binnenplein.

De filmprogrammering wordt gedaan door vijf statushouders uit Syrië en Iran. "Allen zijn filmprofessionals die willen werken in de Nederlandse filmindustrie. Een van hen heeft net toelatingsexamen gedaan voor de filmacademie," zegt Stien Meesters (35) van Solar World ­Cinema.

Het doel van de filmavond? Het programmateam in contact brengen met de juiste mensen in het Amsterdamse filmnetwerk, zodat ze nieuwe kansen krijgen. "En nieuwe Amsterdammers samenbrengen met oude ­Amsterdammers. Film verbroedert."

Gratis toegang/vrijwillige bijdrage.
www.facebook.com/solarcinema.org

2. Wie is de foute cipier?
Benieuwd naar hoe de Bijlmerbajes er van binnen uitziet? Bijlmerbajes Events organiseert rondleidingen met ­­ex-­gedetineerden. Rosalie van Baarsen (35): "We willen ervoor zorgen dat de verhalen van dit stuk geschiedenis blijven leven." Zo leidt ex-gedetineerde Mike, een oud-crimineel uit het drugscircuit, je langs onder andere de visitatiecellen, de luchtplaats en de wachtcellen. 

Hij vertelt hoe drugs naar binnen werden gesmokkeld en hoe sommige gevangenen zijn ontsnapt. Ook een Syrische vluchteling uit het azc, die in zijn thuisland gevangen zat omdat hij in opstand kwam tegen de regering, geeft een rondleiding door het complex. "Hij vertelt over de onmenselijke gebeurtenissen in de gevangenis in Syrië. Hij kon bijvoorbeeld ­niet eens met gestrekte benen slapen."

Iets luchtiger is Wie is de foute cipier?, een spel dat lijkt op Wie is de Mol?, waarbij je onder leiding van een oud-cipier via verschillende spellen moet ontdekken wie van je collega's of vrienden 'de foute cipier' is.

Minimaal 10 personen, vanaf €17,50. 
www.bijlmerbajesevents.nl

Ze hebben me opgevangen toen ik hier vanuit Syrië kwam en ervoor gezorgd dat ik sneller kon integreren. Uiteindelijk hoop ik een eigen hotel te beginnen

Michel Youssef

3. Koffiespot
Loop je de binnenplaats op, dan springt het Refugee Company Café meteen in het oog. Stoelen in primaire kleuren en een bank gemaakt van pallets met daarop grote ­turquoise kussens, kleuren het terras dat de hele dag zon vangt. 

In het ­café worden taart en koffie geserveerd, ­gemaakt door ­barista's uit het azc. De barista's worden ­opgeleid door koffiekenners van het Amsterdamse koffiemerk Bocca, zodat ze later aan het werk kunnen in een ­horecazaak. ­

Michel Youssef (30), manager van het café, hoopt daarop. Hij heeft een diploma in hospitality en ziet Refugee Company als zijn tweede ­familie. 
"Ze hebben me opgevangen toen ik hier twee jaar geleden vanuit Syrië kwam en ervoor gezorgd dat ik sneller kon integreren. Uiteindelijk hoop ik een eigen hotel te beginnen."

Refugee Company is een maatschappelijke onderneming, zegt manager Ytha Kempkes (43). "Er is veel bedrijvigheid hier, we maken zelf omzet." 
Zo is er naast het café een ­atelier waar overhemden worden gemaakt van ­bloemenprints en witte en lichtblauwe stof. Die worden verkocht via de webshop. 

Elke werkdag geopend tussen 10.00 en 15.00 uur. 
www.refugeecompany.com

4. Kinderbakkerij
"Kinderen kunnen veel meer dan we denken," zegt Tessa van Grafhorst (46), initiatiefnemer van Taartrovers. "Als ze maar iets doen wat bij ze past." 

Binnen een paar weken is een vieze bouwkeet omgetoverd tot een mintgroene bakkerij. De Taartrovers Keet wordt gerund door kinderen, die zelfgebakken taarten en verse gember- en ­sinaasappelthee serveren op het terras.

Van dinsdag tot en met donderdag kunnen kinderen (van 7 tot 15 jaar) uit het azc, maar ook uit de rest van ­Amsterdam, terecht bij de Taartrovers. 
Om kruiden te plukken in de tuin, theezakjes te maken of taart, muffins en brownies te bakken. Zo is er bijvoorbeeld de peer-kardemomtaart met vanille, volgens Van Grafhorst een uniek recept. 

Op woensdag spelen kinderen (2 tot 7 jaar) met film in het Kinderfilmlab, bijvoorbeeld door onder begeleiding een stopmotionfilmpje te maken. 

Vrijwillige bijdrage. 
www.facebook.com/taartrovers

5. Dineren met de buren
"Eten is het perfecte middel om mensen met elkaar te verbinden," zegt projectleider Houlida Lahmaj (46) van ­Dynamo, waar Burenboulevard onderdeel van is.

Elke donderdag is er een pop-uprestaurant in de oude kantine van het gevangenispersoneel, gerund door bewoners van het azc. De maaltijden worden bereid door chef-koks uit Iran, Syrië, Eritrea en Irak.

Burenboulevard wil ervoor zorgen dat mensen uit het azc kennismaken met de Nederlandse cultuur en brengt asielzoekers en andere Amsterdammers samen. "Wel willen we daarbij benadrukken dat ze daarnaast hun eigen cultuur kunnen ­behouden en dat ze zelf moeten uitvinden wat voor hen de juiste mix is."

Naast het wekelijkse diner organiseert Burenboulevard verschillende workshops. "Van een yogales geven tot snoep maken van natuurlijke ­producten. Iedereen die zich graag wil inzetten en een workshop wil geven, kan zich bij ons melden."

Diner €10.
Aanmelden via hmahraoui@dynamo-amsterdam.nl

6. Muurkunst
Toen kunstenaars Jeroen Koolhaas (40) en Dre Urhahn (43) tien jaar geleden in Rio de Janeiro waren om een documentaire te maken over hiphop, besloten ze ter plekke de muren van de favela te beschilderen met hulp van de plaatselijke bevolking.

Hetzelfde doet Haas&Hahn, ­zoals het kunstenaarsduo heet, nu bij het azc, ook weer met hulp van de bewoners zelf. Geometrische blokken in felle kleuren en verschillende maten tekenen de entree. Over het ontwerp is veel nagedacht, ­samen met creatieve bewoners. Urhahn: "Je hebt te ­maken met de dynamiek van de plek en volgt de behoeften van de ­mensen."

Als groep kun je een workshop boeken waarbij je onder leiding van een asielzoeker de voormalige Bijlmerbajes gaat beschilderen. Als je je van tevoren aanmeldt, kun je ook helpen als vrijwilliger. 

Prijs op aanvraag, contact via nanna@favelapainting.com.
www.favelapainting.com

7. Ontsnappen maar
"Als ik naar de torens keek, vroeg ik me altijd af wat daar op dat moment achter die muren gebeurde," zegt Rosa Frabsnap (27). Voor haar studie reisde ze dagelijks met de trein van Amsterdam naar Utrecht en kwam ze langs de Bijlmerbajes. 

Toen de kans zich voordeed om daar een project te starten, dacht Frabsnap als producent van ­interactieve ervaringen meteen aan een escaperoom - want uit een gevangenis wil je ontsnappen. Door spellen te spelen en raadsels op te lossen, kun je ­jezelf bevrijden uit een cellenblok waar tot voor kort nog echte gevangenen zaten opgesloten. 

Samen met een team van tien mensen werkt Frabsnap nu aan de laatste details. De spellen zijn gebaseerd op de geschiedenis van de ­gevangenis en de verhalen van gevangenen en cipiers. "We willen dat de spelers de verhalen niet alleen horen, maar ze zelf echt beleven. Het is best creepy om in zo'n cel ­opgesloten te zitten."

Van 5-10 personen, 60 minuten, €22,50 tot €34 per persoon.
www.bijlmerbajesontgrendeld.nl

8. In de ring
Initiatiefnemers Nicole Rietvelt (35), Willempje Vrins (37), Stien Meesters (35) en Maartje Piersma (35) wisten bij het zien van de kelder: dit moet een boksschool worden. Nu wordt er drie dagen per week lesgegeven door onder anderen ex-profs en gasttrainers Said el Badaoui en Piëtro Doorjé. "Sport heeft een verbindende kracht," zegt Piersma. 

Het doel is dan ook weer om mensen uit het azc in contact te brengen met andere Amsterdammers. "Plezier staat voorop, maar we willen mensen ook mentaal en fysiek sterker maken."

Maandelijks worden er events georganiseerd. Zo vindt er binnenkort een bootcampsessie plaats, waarbij al sportend de buurt wordt verkend en staat er een straatvoetbaltoernooi in ­samenwerking met Favela Street op de planning. "Mensen denken vaak: o, helemaal in de Bijlmer sporten. Maar met de metro vanaf CS ben je er in acht ­minuten en het is ­praktisch naast het Amstelstation."

Losse les €10, onbeperkt €35. 
www.boksschoolbijlmerbajes.nl