Zwanger de Dam tot Dam lopen: is dat niet zielig voor de baby?

Journalist Nicole Kroes (33) wil met zes maanden zwangerschap de Dam tot Damloop rennen. Maar naarmate haar buik groeit, nemen de twijfels toe. Is dit stoer of onverstandig?

Volgens Daphne Mulderij (27) heerst er een taboe op het hardlopen tijdens de zwangerschap.Beeld Cindy Baar

Het scenario kan ik inmiddels uittekenen. Of ik het nu aan de buurvrouw vertel of aan een collega. Eerst sperren de ogen zich wijd open. Ongeloof tekent zich af op het gezicht en dan de uitroep: 'Mag dat wel?' Of 'Dat is toch zielig voor de baby, dat geschud.'

Het verbaast me, wat het losmaakt in mijn omgeving als ik vertel dat ik zwanger 16,1 kilometer wil lopen. Het is een plan dat spontaan is opgekomen. Na weken van misselijkheid, slapte en intense moeheid, bloei ik rond dertien weken zwangerschap op. Het idee van de Dam tot Dam klinkt aanlokkelijk, niet alleen omdat ik hem al zeven keer heb gelopen, maar ook omdat ik een hardloopdoel moet hebben. Zo niet, dan stop ik net als bij mijn eerste zwangerschap na vier maanden.

Ik meld me braaf bij mijn atletiekclub en sluit aan bij mijn vaste loopgroepje. En aangezien ik gemiddeld zo'n 25 kilometer per week ren met een groeiende buik, wil ik ook wel eens antwoord op de vraag die iedereen me stelt: is het niet slecht voor de baby?

Gynaecoloog Maria Pel, verbonden aan het AMC, heeft geruststellende woorden. 'De baby ligt in vruchtwater en de baarmoeder is geen rigide orgaan, maar een soepele spierzak. De baby deint mee als je hardloopt.' En omdat hardlopen een ritmische, natuurlijke beweging is, zal de kleine het eerder als prettig dan als vervelend ervaren, volgens Pel. 'Hoe denk je dat dat in de natuur werkt? Zwangere zoogdieren houden ook niet in als ze op zoek zijn naar eten of op de vlucht moeten slaan.'

Blaasverzakking door het rennen
Ik google alles wat met zwangerschap en sporten te maken heeft. Er zijn veel artikelen over 'verantwoord bewegen' en hoe goed dat is voor de baby. Maar ik vind weinig over vrouwen die langere afstanden lopen. Tussen alle jubelverhalen valt mijn oog op een blog met de titel 'Waarom ik nooit meer ga hardlopen als ik zwanger ben'. De Amerikaanse Sarah doet op haar site Run Far Girl uit de doeken hoe ze tijdens haar tweede zwangerschap een blaasverzakking oploopt. Rond zes maanden waagt ze zich nog aan een halve marathon 'en lekt urine gedurende de hele loop'.
Maar in plaats van te stoppen, blijft Sarah tot drie dagen voor de uitgerekende datum doorlopen.

Dat ze met haar blog iets losmaakt, getuigt de explosie aan reacties onder haar openhartige verhaal. Vrouwen die - net als ik - lang blijven doorlopen, luchten hun hart, delen vergelijkbare (nare) ervaringen en zien haar verhaal als een waarschuwing om hun bekkenbodemspieren in acht te nemen.

Mijn twee verloskundigen lijken het vooral toe te juichen dat ik me elke week flink in het zweet werk. Ik vraag nog of er een moment in de zwangerschap is dat ik beter kan stoppen. Maar vooralsnog doen de verloskundigen een beroep op mijn gezonde verstand. 'Er is geen exacte grens. Zolang jij je goed voelt en geen pijntjes hebt, kun je blijven doorlopen.'

Marielle Beckers (40), die tijdens al haar zes zwangerschappen bleef doorlopen, hamert ook op gezond verstand. Volgens de Amsterdamse geeft het lijf feilloos aan wanneer het 'niet meer lekker voelt'. 'Zodra ik last kreeg van harde buiken tijdens het hardlopen, ging de rem erop. En in al mijn zwangerschappen kwam het moment dat ik dacht: die buik zit me nu gewoon in de weg. Vaak was dat bij mij rond 32 weken.'

Pijn bij de seks
Bij Josine Gräfe, die met haar bedrijf de EnergieBrigade outdoor sportlessen geeft aan zwangere vrouwen, is het een belangrijk thema. 'Vanaf twaalf weken krijgen ze oefeningen. Je bekkenbodem is simpel gezegd een mat spieren waar je blaas en baarmoeder op rusten. De spieren zijn bedoeld om je urine en ontlasting op te houden en juist weer los te laten. Tijdens je zwangerschap wordt je baarmoeder veel zwaarder, wat de druk op de bekkenbodem vergroot.'

Daarom is Gräfe geen fan van lange afstanden rennen in deze periode. 'Door te springen en te rennen wordt die druk nog groter, en dat kan bij sommige vrouwen klachten geven.' Vaak worden die klachten als gênant ervaren. 'Veel pijn bij de seks bijvoorbeeld of verlies van urine of ontlasting.' In ergere gevallen verzakt de boel en is een operatie nodig.

Dat klinkt erg, maar toch voel ik me niet enorm aangesproken. Wel begint de zwangerschap zijn tol te eisen. Eind juli haak ik af bij mijn hardloopclubje omdat ik gauw buiten adem ben. Mijn enkels hebben rode plekken van de brandnetels, omdat ik regelmatig een bosje induik om mijn 'overvolle' blaas te legen. En ik heb een opgeblazen gevoel. Dat betekent heel charmant dat ik regelmatig last van flatulentie heb op mijn eenzame rondjes door de duinen.

Maar mijn kwalen wuif ik met gemak weg als ik voldaan terugkom van een loop van dertien kilometer. Wel klinkt er daarna altijd een stemmetje in mijn hoofd: trekt de baby dit wel? Vooral als ik op mijn hardloophorloge zie hoeveel calorieën ik heb verbrand (ruim 900).

Zwangere schapen in de tredmolen
Hoogleraar Fred Lotgering is een van de weinige Nederlanders die op dit gebied onderzoek hebben gedaan en daarmee zelfs een doorbraak ontketende, begin jaren tachtig. In Amerika liet hij zwangere schapen in een tredmolen rennen en hield met ingebrachte meetapparatuur het welzijn van ooi en foetus bij. Lotgering: 'Tot die tijd was de algemene gedachte: sporten tijdens de zwangerschap is onverstandig. Het bloed gaat naar de spieren en niet naar de baarmoeder en dus is het slecht voor het kind.'

De gynaecoloog van de Radboud Universiteit kwam er echter achter dat het lichaam een zelfcorrigerend vermogen heeft. 'Wij ontdekten dat de samenstelling van het bloed verandert door het sporten. Tijdens zware inspanning gaat er weliswaar minder bloed naar de baarmoeder en de foetus, maar de zuurstoftoevoer blijft intact doordat het bloed indikt en daardoor per milliliter bloed meer zuurstof bevat.' Ook bleek het hiervoor niet uit te maken of het schaap kort en intensief was afgemat, of juist een langer, rustiger 'duurloopje' had ondergaan.

Mede door Lotgerings onderzoek kwam het besef in de jaren tachtig dat het advies om vooral rustig aan te doen tijdens de zwangerschap nergens op gestoeld is. Het is een inzicht dat dertig jaar later tot in alle hoeken van de samenleving is doorgedrongen. Alleen al in Amsterdam zijn er 1100 vrouwen - zwanger en net bevallen - die zich in de stadsparken onderwerpen aan het pittige sportprogramma van Mom in Balance.

Maar waarom zijn deze vrouwen nauwelijks terug te vinden op de langere (wedstrijd)lopen? Rond de tien kilometer lijkt een magische grens te liggen: tot hier en niet verder. Die terughoudendheid neemt ook Esther van Diepen, oprichter van Mom in Balance, in acht. De organisatie doet dit jaar voor het eerst mee met de Dam tot Dam met een groep van honderd dames, slechts twee daarvan zijn zwanger.

Van Diepen: 'Ik juich de echt lange afstanden niet toe. Ik zou eerder kortere loopjes doen, op zeer regelmatige basis. Als je voor zo'n grote loop traint, moet je ook echt opbouwen en vaker lange afstanden doen, dat vraagt heel veel van een zwanger lijf.'

Het is een mening die de Amsterdamse deelt met de Canadese professor Michelle Mottola, een autoriteit op dit gebied. Zij ontwikkelde de afgelopen decennia een programma dat vrouwen in het tweede trimester van hun zwangerschap kunnen volgen. Haar advies: drie tot vier keer per week dertig minuten matig-intensief sporten, met een uitgebreide warming-up en cooling down.

Rugzak van twaalf kilo
Fred Lotgering is een stuk minder terughoudend. 'Een zwangere, sportieve vrouw die gezond is kan met gemak een vijftien kilometer lopen. Weet je wat een groot misverstand is? Dat zwangere vrouwen een slechtere conditie hebben. Uit ons onderzoek blijkt dat helemaal niet zo te zijn. Vergelijk het met een heel fit iemand die een rugzak van twaalf kilo draagt tijdens het trimmen: zijn conditie is niet slechter geworden, de omstandigheden zijn alleen zwaarder geworden.' Wel waarschuwt de gynaecoloog dat vrouwen niet door pijn heen moeten rennen. 'Dat willen fanatiekelingen nog wel eens doen. Luister naar je lichaam.'

Het is een advies waar ik de afgelopen maanden mee ben doodgegooid. Maar hoe waar clichés zijn, blijkt maar weer tijdens de Loop voor Hoop (vijftien kilometer), die ik bij wijze van generale doe. In de slotkilometer voel ik de bekende adrenalinerush: ik kan nog wel een sprintje trekken. Terwijl ik al bezig ben met een inhaalmanoeuvre, word ik direct gestraft door een paar steken rond mijn baarmoeder, de klassieke bandenpijn. Ik houd schuldbewust in en denk aan de woorden van Marielle - de fanatieke moeder van zeven: 'Desnoods ga je 20 september lopend over de finish.'

Wilt u weten hoe het de hardloopsters is vergaan? Lees het maandag 21 september op onze site.

Nicole Kroes

is journalist bij Het Parool en woont samen met vriend Sander en zoon Guus (22 maanden) in Castricum. Zij gaat zondag de 16,1 km lopen met zes maanden zwangerschap. (Zie voor de verhalen van drie andere zwangere deelnemers hieronder)
Beeld Cindy Baar
Beeld Cindy Baar
Sandra Golverdingen (32)

werkt op de HR-afdeling van een makelaar in verzekeringen. Ze is getrouwd met Erik en zwanger van hun eerste kind. Haar uitgerekende datum is 14 februari. Ze gaat de 16,1 km lopen op zondag.

'In april liep ik nog de halve marathon van Kaapstad. Een maand later raakte ik zwanger. De eerste reactie van mijn man was: 'Dan gaat de Dam tot Dam niet meer door.' Ik vroeg: 'Waarom niet?' En hij moest bekennen dat hij daar eigenlijk geen antwoord op had.

Toen ik net in verwachting was, vond ik het hardlopen wel een beetje eng. We hebben er best lang over gedaan om zwanger te raken en ik maakte me druk om de baby. Het is een onzingedachte, maar toch schoot door me heen: straks schud ik die baby er nog uit.

Ik heb drie keer een goede waarschuwing van mijn lichaam gehad dat ik mijn snelheid moest minderen. Twee weken geleden nog. Ik deed een training van 12,5 kilometer, maar vlak voor het einde kreeg ik last van een heel harde buik en een branderig gevoel. Inmiddels gaat het weer lekker.

Wel loop ik altijd in een lange broek, zelfs als de mussen van het dak vallen. Ik pas met mijn buik niet meer in gewone sportkleding, en ik heb met heel veel moeite alleen deze broek kunnen vinden, speciaal voor zwangere sportvrouwen.'
Beeld Cindy Baar
Daphne Mulderij (27)

werkt als persoonlijk begeleider in de psychiatrie (HVO-Querido). Ze is getrouwd met Jordi en woont in Zaandijk. Dit is haar tweede zwangerschap, ze heeft al een zoon Jayson Kenzo van 15 maanden. Ze is uitgerekend op 3 februari en gaat de Dam by Night doen (8 kilometer) op zaterdag.

'Nu de buitenwereld mijn buikje ook ziet, krijg ik af en toe best gek commentaar. Laatst liep een vrouw op leeftijd een eindje met me op. Ze bekeek me van top tot teen. 'Zeg, mag ik jou wat vragen? Ben je zwanger?' Ik kon niet anders dan ja knikken, waarop ze zei: 'Dat kan niet goed zijn, al dat geschud.' Blijkbaar heerst er toch nog een taboe.

Tijdens mijn eerste zwangerschap was ik lekker lui. Ik had niet zo de behoefte om te sporten. Maar ik merkte na de bevalling hoe afgetakeld ik was. Ik werk me nu wekelijks in het zweet bij Mom in Balance: heel veel squads, krachttraining en oefeningen voor de schuine buikspieren. Het lijkt nog het meest op een bootcamp, lekker in de buitenlucht.

Dat ik als een slak hardloop, is even wennen. Ik sport mijn hele leven al fanatiek - ik heb altijd op hoog niveau gekorfbald - en liep twee jaar geleden nog 1 uur 23 op de Dam tot Dam. Mijn gemiddelde loopsnelheid is inmiddels afgezakt tot zo'n tien kilometer per uur. Daarbij komt ook nog dat ik sinds kort mijn blaas de hele tijd voel. De hond stond me laatst raar aan te kijken toen ik ineens de bosjes indook.'
Beeld Cindy Baar
Melanie Neijts (34)

is biologisch psycholoog en heeft haar promotie-onderzoek bijna afgerond. Ze woont in Zaandam en verwacht met partner Dennis haar eerste kind. Ze is uitgerekend op 21 februari en gaat de 16,1 km op zondag lopen.

'Ik ben niet zo iemand die op internet gaat zoeken of het goed is wat ik doe. Dan lees je toch alleen maar spookverhalen. Ik ren zoals ik altijd ren, zonder er te veel bij na te denken. Mijn vriend was in het begin iets huiveriger, toen ik besloot de Dam tot Dam te gaan lopen. Ik snap dat ook wel: hij voelt niet wat ik in mijn lijf voel. Ik heb ook nog bij de verloskundige nagevraagd of het kwaad kon. Je denk toch: de baby vangt de nodige klapjes op. Maar die vond het prima.

Tot voor kort kon ik nog volledig meekomen op de atletiekvereniging. Ik gebruikte mijn loopgenoten als haas. Maar de baantrainingen trek ik niet meer. We moeten veel springen en intervaltrainingen doen. Ik liep alleen nog maar te hijgen. Dus nu loop ik op die avonden alleen. De kilo's beginnen te komen, maar gelukkig heb ik een laag sportbroekje, dat net onder mijn buik zit.

Zenuwachtig voor de Dam tot Dam ben ik niet. Wel zegt een klein stemmetje in mijn hoofd: 1 uur 32 zou wel leuk zijn. Dat is mijn tijd van vorig jaar. Toen had ik last van mijn knie, nu ben ik zwanger, dus dat moet haalbaar zijn.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden