Plus

Wordt Ajax te rijk voor de eredivisie?

Ondanks het wrede einde aan de wervelende Europese tournee van Ajax kan dit seizoen een omwenteling inluiden in de verhoudingen in de eredivisie. Staan we aan de vooravond van Amsterdamse heerschappij, vooral door de miljoeneninkomsten uit de Champions League? 

Hakim Ziyech tijdens Ajax - Tottenham Hotspur. Beeld BSR Agency

Dat het Ajaxsprookje de afgelopen maanden zo aansprak, kwam niet alleen door het mooie voetbal. Het gegeven van een financieel kleinduimpje dat een legertje geld­reuzen aftroefde, droeg in hoge mate bij aan de sympathie die het team wereldwijd opriep. 

Het is ironisch dat het Europese succes de basis kan leggen voor een ongekende financiële suprematie van Ajax in eigen land, die de verhoudingen in de eredivisie voor lange tijd uit het lood slaat – ook als een groot deel van het huidige elftal het na dit seizoen voor gezien houdt in Amsterdam.

Steeds grotere prijzenpot

Exacte getallen ontbreken vanwege de verschillende berekeningswijzen die circuleren. Financieel directeur van Ajax Jeroen Slop gaat uit van 94 miljoen euro opbrengsten uit de Champions League, waar in de begroting rekening was gehouden met 15 miljoen. Voor Nederlandse begrippen is dat gigantisch. 

Om een idee te geven: het is bijna evenveel als de totale begroting van Ajax van dit seizoen (rond de 100 miljoen), bijna vier keer zoveel als Feyenoord vanaf 2002 heeft verdiend in de Champions League, bijna evenveel als de complete omzet van Ajax in seizoen 2016/17 (toen de finale van de Europa League werd gehaald) en ruim acht keer zoveel als de begroting van een middenmoter als Willem II.

De steeds grotere prijzenpot van de Champions League kan bijdragen aan dominantie van Ajax op nationaal niveau. Als de club het geld efficiënt besteedt en goede vervangers aantrekt van spelers als Frenkie de Jong – voor wie Ajax volgens een voorzichtige schatting een dikke 50 miljoen van Barcelona incasseert – kan het in de toekomst landstitels ‘kopen’.

Nieuwe verdeelsleutel

Het perspectief van een door Ajax beheerste Nederlandse competitie wordt versterkt door de nieuwe verdeelsleutel van de Champions Leaguegelden. Met ingang van dit seizoen bieden de in het verleden behaalde resultaten een garantie voor de toekomst. 

Ajax krijgt van de ­Uefa (de Europese voetbalbond) bonuspunten voor alle Europese bekers die vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw tot en met 1995 zijn gewonnen en is daardoor verzekerd van een hoger startgeld in de Champions League. 

100 miljoen eigen vermogen

“Er lijkt op nationaal niveau een Amsterdamse dominantie te ontstaan, onder invloed van het prijzengeld uit de Champions League,” zegt Pieter Nieuwenhuis, wiskundige en verbonden aan sportadviesbureau Hypercube. “Dan ligt een Bayern Münchenscenario op de loer, waarbij je jaar in, jaar uit dezelfde landskampioen krijgt.”

De andere twee Nederlandse topclubs, PSV en Feyenoord, zeggen zich niet druk te maken. Ze benadrukken dat Ajax een topprestatie heeft geleverd, die afstraalt op de rest van het Nederlandse voetbal. En ze weerspreken dat Ajax een onoverbrugbare financiële kloof heeft geslagen.

PSV-directeur Toon Gerbrands wijst op de financiële krachtsverhoudingen bij zijn aantreden in Eindhoven in 2014. PSV kampte met een schuld van enkele tientallen miljoenen, terwijl Ajax een dikke 100 miljoen aan eigen vermogen bezat. Inmiddels heeft PSV ruim 20 miljoen aan eigen vermogen, tegen bijna 180 miljoen bij Ajax. De verhoudingen zijn dus min of meer hetzelfde gebleven. In de tussenliggende periode werd PSV drie keer kampioen, tegen Ajax nul keer. Wat Gerbrands maar wil zeggen: geld is niet de allesbepalende factor.

Onontbeerlijk

Zijn Feyenoordcollega Jan de Jong erkent het grote gewicht van de Europese gelden. “Ook voor Feyenoord is Europees voetbal onontbeerlijk. Daarom is de derde plaats in de competitie (die recht geeft op deelname aan de Europa League – red.) voor ons zo belangrijk.”

De financiële achterstand op Ajax is volgens De Jong te overzien. “Dat is pas anders als Ajax vijf keer achtereen Champions League speelt. Dan ga je richting het model van Bayern of Juventus, dat voor de achtste keer op rij landskampioen is.”

Jacco Swart, directeur van de Eredivisie CV, wijst op de ‘enorme grilligheid’ van de Europese inkomsten. “Vorig jaar had Ajax nauwelijks Europese gelden. Volgend seizoen is Ajax niet direct geplaatst voor de Champions League. Als het halve elftal eventueel wordt weggekocht, moet de club zich nog zien te kwalificeren.”

Kleinere voetballanden

Wel noemt Swart de premies in de Champions League ‘dermate substantieel’, dat ze van invloed zijn op de Nederlandse situatie. “Zonder Europese inkomsten heeft Ajax al de hoogste begroting uit de eredivisie. Als de Champions League-gelden blijven binnenstromen, zal dat de verhoudingen met de andere clubs uit hun verband trekken.”

Swart wijst op de binnenlandse dominantie van één club in Italië (Juventus) en Frankrijk (Paris Saint-Germain). Ook kleinere voetballanden als Kroatië, Polen en Griekenland hebben dat patroon.

Punt van zorg is ook voor Swart dat de prijzenpot van de Europa League, waarin doorgaans de Nederlandse nummer drie speelt, in het niet valt bij die van de Champions League. Waar een club in de Champions League gemiddeld 60 miljoen euro verdient, is dat bij de Europa League nog geen 12 miljoen. “Het is in het Nederlands belang dat die scheve verhouding verandert. Zodat Feyenoord in de Europa League meer kan verdienen. Het gat is nu te groot.”

Gesloten systeem

Het overwicht van de huidige Europese voetbaltop kan verder groeien nu de Uefa (de Europese voetbalbond) invoering van een promotie-degradatieregeling in de Champions League overweegt.

Dat kan een gegarandeerde inkomstenstroom betekenen voor de Europese voetbalelite, waartoe Ajax zich dan waarschijnlijk mag rekenen. Een vooruitzicht waar Jacco Swart – directeur van de Eredivisie CV – van gruwt. “Dan kan het in theorie gebeuren dat Ajax in een minder jaar als vierde eindigt in de eredivisie en vervolgens mag meedoen aan de Champions League, terwijl de Nederlandse kampioen daarvan niet is verzekerd. Dan wordt de Champions League in feite een gesloten systeem,” aldus Swart, per 1 juni belangenbehartiger van de European Leagues, waarbij 35 voetbalcompetities zijn aangesloten.

Een promotie-degradatieregeling zou een handreiking zijn aan de Europese voetbalelite, die moet voorkomen dat de Europese topclubs zich afsplitsen in een eigen competitie: de Super League, een initiatief van Bayern ­München.

Pieter Nieuwenhuis van sportadviesbureau Hypercube vindt de nervositeit bij de Uefa voor afscheiding onzinnig. “De Uefatop is te angstig. Als clubs als Barcelona en Real Madrid uit de Spaanse competitie stappen en alleen nog internationale wedstrijden spelen, halen ze nooit de omzet die ze nu genereren met Spaanse duels. Hetzelfde geldt voor de Engelse clubs in de Premier League.”

De grote clubs hebben niks te klagen over de Uefa, meent Nieuwenhuis. “De klassieke Europese topclubs profiteren van het systeem waarbij vanaf 1960 behaalde Europese resultaten meetellen bij het verdelen van de gelden. Oude winnaars krijgen geld cadeau. Daar profiteert in Nederland met name Ajax van.”

Duurdere kaarten

De financiële voorspoed van Ajax vertaalt zich niet in een gebaar naar de seizoenkaarthouders; zij betalen komend seizoen rond de 6 procent méér.

Dat hierover de voorbije weken nauwelijks ophef is ontstaan, zal te ma­ken hebben met de goede prestaties en het vertoonde spel.

1,5 procent van de verhoging betreft aanpassing aan de inflatie. Daar komt het hogere btw-tarief bij dat wordt doorgerekend, plus een prijsverhoging van 1,5 procent.

De mate waarin de prijzen stijgen is afhankelijk van de plek in het stadion: hoe dichter bij de middenlijn, hoe hoger de stijging. In een bericht aan de seizoenkaarthouders stelt Ajax dat ook ‘de sterk verbeterde faciliteiten’ op de tribune een rol hebben gespeeld.

De prijsstijging ligt in lijn met het opereren van concurrent PSV. De prijs van een ‘Club Card’, waarmee supporters naar alle zeventien thuiswedstrijden in de eredivisie kunnen, stijgt gemiddeld met 5,5 procent. In sommige gevallen gaat het zelfs om meer dan 8 procent, becijferde het ­Eindhovens Dagblad.

Prijzengeld. Bedrag te verdelen onder clubs in de Champions League Beeld Laura van der Bijl

Vetrekkend financieel directeur Jeroen Slop: ‘Het is een prachtig moment om de club achter te laten’

Juist nu het geld bij Ajax binnenstroomt, vertrekt financieel directeur Jeroen Slop (57). Hij heeft de voetbalwereld en zijn club in twintig jaar zien veranderen. ‘Geld is prachtig, maar secundair.’ Lees hier het hele interview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden