Plus

Waarom vinden we genderscheiding bij jeugdsporten zo gewoon?

Gemengd spelen is bij korfbal normaal, maar bij de meeste sportclubs worden jongens en meisjes gescheiden. Toch zijn ze tot de puberteit even sterk. Waarom vinden we die genderscheiding zo gewoon?

Evi Stokvis: 'Ik wilde eigenlijk bij de jongens voetballen, maar dat kon niet.' Beeld Ernst Coppejans

Dochter Evi wilde op voetbal. En van hockey af. "Ik voelde me niet meer thuis tussen de rokjes. Ik ben nogal jongensachtig." De laatste twee jaar hockeyde Evi Stokvis (10) in een broekje. Evi: "Dan riep de tegenpartij: 'Hee, er speelt een jongen mee!' Ik trok me daardoor een beetje terug, ik wilde eigenlijk bij de jongens."

Haar beste vriendin voetbalde wél in een jongensteam en dat leek Evi ideaal, nog afgezien van de stoere outfits. "Maar toen ik me inschreef en zei dat ik bij de jongens wilde, kon dat niet. Alleen als ik op selectieniveau speelde, maar dat moest ik dan eerst laten zien bij de meiden."

Sterker en sneller
Onzin vindt ze dat: "Misschien later, als jongens sterker en sneller zijn, moeten ze in andere teams. Maar als je tien bent nog niet hoor."

Hoewel Evi nu hetzelfde tenue draagt als de rest van haar meidenvoetbalteam, blijven de opmerkingen van de tegenpartij komen. "Een ander meisje en ik lijken best veel op een jongen. Maar ook al wás ik een jongen, waarom zou ik dan niet bij de meisjes mee mogen doen?"

Ook vader en teamcoach Oscar Stokvis (47), snapt de ophef niet die er elke zaterdagochtend is: "Laatst was het helemáál raak; de wedstrijd begon maar niet en toen ik aan de scheidsrechter vroeg waarom dat was, bleek dat de tegenpartij de KNVB belde om melding te maken van twee jongens in ons team."

Breed geaccepteerd
Alleen bij korfbal is gemengd spelen de norm, al sinds de introductie in 1902 door de Amsterdamse onderwijzer Nico Broekhuysen. Hij was in Zweden op cursus geweest en bracht een gemengd balspel mee voor zijn, toen ook nog best moderne, gemengde klas. Maar in de meeste teamsporten is het gebruikelijk dat jongens en meisjes op jonge leeftijd in aparte teams worden ingedeeld. En dat wordt breed geaccepteerd.

Agnes Elling, van het Mulier Instituut voor sociaal-wetenschappelijk sportonderzoek, is toch verbaasd over het verhaal van Evi: "Bij voetbal mogen meisjes en jongens samen spelen en dat moet de KNVB ook als beleid uitdragen. Meisjes mogen kiezen voor een jongensteam en vice versa. Gemengde teams moeten worden gestimuleerd. De clubs moeten dat dus toestaan. Scheidsrechters zouden er in ieder geval van moeten weten."

Koen Adriaanse, woordvoerder van de KNVB, zegt dat de bond het gezamenlijk sporten - vooral onder de tien jaar - stimuleert omdat het goed is voor de ontwikkeling van jongens en meisjes. "Maar voetballende meisjes zijn nog niet bij elke vereniging geworteld. We streven naar meer gelijkheid tussen jongens en meisjes." Er zit schot in als het gaat om evenveel toegang tot het hoofdveld. "Maar een korfbalsituatie is er nog niet."

Passend niveau

Voor de KNVB is het nu vooral belangrijk dat een meisje altijd op een passend niveau kan voetballen. "Of dat nu is in een jongens- of een meisjesteam. En ook na hun tiende. Daar moeten de verenigingen voor openstaan."

De oorzaak van de scheiding ligt in de geschiedenis, zegt sporthistoricus Jurryt van de Vooren: "Vrouwen mochten sowieso heel lang niet aan sport doen, laat staan samen met mannen. De KNVB stond pas in de jaren zeventig vrouwenvoetbal toe."

Maar waarom vinden we die scheiding nog steeds gewoon? "Het is een afspiegeling van de maatschappij: waarom kan je alleen roze kopen voor een meisje? De sportwereld is bovendien nogal conservatief. Bestuurders van sportverenigingen zijn blanke mannen van 45 tot 55 jaar. Als je zo eenzijdig bent georganiseerd, reproduceert zich dat ook zo. Ook ouders zijn er helemaal niet mee bezig. Het zit er zo diep in; niemand heeft het in de gaten."

Één en al positiviteit
Wie precies in dat bestuurdersprofiel past is Koen Kouwenberg (51), jeugdvoorzitter van Sport Club Buitenveldert. Hij weet dat het wél anders kan: "Spelen in gemengde teams is voor de kinderen heel gezond. Jongensvoetbal is niet altijd leuk: er zitten een hoop te fanatieke types tussen. Meidenvoetbal is juist één en al positiviteit."

Hij haalt een wedstrijd aan tussen MO15 van Buitenveldert en Zeeburgia: "Ze waren superfanatiek en het publiek maar gillen. Eén grote leuke bende. Zo zie je het nooit bij de jongens." Buitenveldert heeft echter geen beleid voor gemengde teams, hoewel er - óók bij de oudere jeugd - flink wat meiden in de jongensselectieteams spelen.

"Samen spelen zou het voetbal wat vriendelijker maken."

Bobbie Rozekrans: 'Ik vind het heel leuk samen en we winnen heel veel.' Beeld Ernst Coppejans

Voetbalvereniging SDZ in West heeft het KNVB-beleid voor samen sporten wel omarmd. Dat resulteerde in teams die meestal een ongelijke verdeling van meisjes en jongens hebben, omdat er nou eenmaal meer jongens voetballen.

Veel uitstroom
Verenigingsmanager Marcel Grapendaal zegt dat het niet lekker loopt: "Je ziet wel dat de jongens socialer worden en de meisjes er voetbaltechnisch op vooruitgaan, maar er is veel uitstroom bij de meisjes. In een team van tien zitten twee of drie meisjes. Als er dan een afhaakt, gaat de ander ook. Het heeft ook weinig zin om dit als enige vereniging te doen. Je zou een puur gemengde competitie moeten maken, naast de jongens- en de meisjescompetitie. Dat zou vanuit de KNVB moeten komen."

In JO8-6 van teamcoach Mark Rozekrans (47) werkt het juist uitstekend, maar daar is de verhouding dan ook fifty-fifty. "Doodzonde als dat stopt," zegt Rozekrans. Zijn dochter Bobbie (8) vindt dat ook: "Ik vind het leuk samen; je hebt heel veel plezier. En we winnen heel veel." Alleen met meisjes in een team lijkt haar niks: "Dan krijg je meer ruzies en gedoe."

Een paar minpuntjes zijn er wel: "Jongens schieten vaker meteen de bal, meisjes kijken eerst rustig. En jongens kunnen slechter tegen hun verlies. Dan zeggen wij: 'Het is maar een spelletje.' Maar meestal winnen we."

Huilend van het veld
Vader Rozekrans kan meepraten over jongens die niet tegen hun verlies kunnen. Bij aanvang van een wedstrijd een tijdje geleden was de tegenpartij, een jongensteam, overtuigd van de winst, want 'meisjes kunnen niet voetballen'. Toen ze werden ingemaakt door SDZ JO8-6 renden ze huilend van het veld. Rozekrans: "Toen zei ik, een beetje gemeen, tegen de meisjes: 'Kom meiden, allemaal even die jongens een handje geven!'"

Teamgenoot Tobia de Leeuw (7) vindt het maar raar dat ze 'jongens onder 8' heten: "Er zitten toch ook meisjes in!" Die meisjes kunnen volgens hem goed voetballen. "Maar ze zijn soms wel meer aan het kletsen dan aan het spelen. En ze zijn soms een beetje brutaal. Ze plagen ons ook. Maar voor mij is het normaal dat we samen spelen."

Hij moet even nadenken of hij het leuker zou vinden in een team met alleen jongens. Maar nee: "Het maakt mij écht niks uit. Alleen met jongens is het niet leuker, alleen met meisjes is het niet leuker. Samen is het ook niet leuker. Het is gewoon zoals het is. En dat vind ik goed."

Werk aan de winkel
Gemengd voetballen en gelijke opleidingskansen voor jongens én meisjes is ook precies wat de Footballequals Academy in Twente voorstaat. Oprichter Mary Kok-Willemsen liet het er niet bij zitten toen FC Twente om financiële redenen afgelopen jaar de stekker uit de succesvolle meisjesopleiding trok, die zij had opgezet. "Meiden van twaalf tot achttien jaar werden teruggestuurd naar de amateurclubs. Ze hadden dezelfde droom, trainden net zo hard, maar kregen de boodschap dat de maatschappij ontwikkeling van jongens belangrijker vindt."

Werk aan de winkel voor Kok-Willemsen, die naast de nu al populaire gemengde opleiding met haar Footballequals Foundation wetenschappelijk onderzoek doet naar genderverschillen in voetbal. "We gaan er bijvoorbeeld vanuit dat jongens vaker een individuele actie kiezen, maar is dat wel zo? En hoe kunnen we met de opgedane kennis onze opleiding verbeteren? Wij gaan uit van de kracht van diversiteit."

In de voetbalwereld is het balletje langzaam aan het rollen, maar ook in de Koninklijke Nederlandse Hockeybond wordt gesproken over gemixte teams. Leon Rutten, hoofd arbitrage en competitie: "Er zijn geluiden dat het voor de ontwikkelingen van kinderen goed zou zijn." Het hockeyrokje staat echter niet ter discussie: "Dat is een regel van de internationale hockeybond, daar moeten we ons aan houden. We krijgen er trouwens ook nooit vragen over."

Tobia de Leeuw: 'Meisjes zijn soms wel meer aan het kletsen dan aan het spelen.' Beeld Ernst Coppejans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.